ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୂଦ୍ରଯାଜୀ ଚ ଯାତି ଦେଵୀ ଚ ତଦ୍ଗୃହାତ୍ । ଅଵୀରାନ୍ନଂ ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତସ୍ମାଦ୍ଯାତି ଜଗତ୍ପ୍ରସୂଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା କରେ, ଦେବୀ ସେଘରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ଯିଏ ଶକ୍ତିହୀନ ଭୋଜନ ଖାଏ, ସେଠାରୁ ଜଗତ୍ଜନନୀ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତୃଣଂ ଛିନତ୍ତି ନଖରୈସ୍ତୈର୍ଵା ଯୋ ଵିଲିଖେନ୍ମହୀମ୍ । ନିରାଶୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯତ୍ର ତଦ୍ଗୃହାଦ୍ଯାତି ମତ୍ପ୍ରିଯା
ଯିଏ ନଖରେ ଘାସ କାଟେ କିମ୍ବା ମାଟି ଖୋଚେ, ଏବଂ ଯେଉଁଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶାହୀନ, ସେଠାରୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦିଵାସ୍ଵାପୀ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ଦିଵା ମୈଥୁନକାରୀ ଚ ଯସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯାତି ମତ୍ପ୍ରିଯା
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟବେଳେ ଭୋଜନ କରେ, ଦିନେ ଶୋଏ କିମ୍ବା ଦିନେ ମିଳନ କରେ, ସେଘରୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଆଚାରହୀନୋ ଵିପ୍ରୋ ଯୋ ଯଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରପ୍ରତିଗ୍ରହୀ । ଅଦୀକ୍ଷିତୋ ହି ଯୋ ମୂଢସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଯାତି ମତ୍ପ୍ରିଯା
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚାରହୀନ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦାନ ନେଇଥାଏ କିମ୍ବା ଅଦୀକ୍ଷିତ ଓ ମୂଢ଼, ସେଘରୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ସ୍ନିଗ୍ଧପାଦଶ୍ଚ ନଗ୍ନୋ ହି ଯଃ ଶେତେ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଵଦତି ଵାଚାଲୋ ଯାତି ସା ତଦ୍ଗୃହାତ୍ସତୀ
ଯିଏ ପାଦ ତେଲା ରଖେ, ନଗ୍ନ ଶୋଏ, ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ, ସବୁବେଳେ ଅଧିକ କଥା କହେ, ସେଘରୁ ସତୀ ଦେବୀ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଶିରସ୍ନାତସ୍ତୁ ତୈଲେନ ଯୋଽନ୍ଯାଙ୍ଗଂ ସମୁପସ୍ପୃଶେତ୍ । ସ୍ଵାଙ୍ଗଂ ଚ ଵାଦଯେଦ୍ଵାଦ୍ଯଂ ରୁଷ୍ଟା ସା ଯାତି ତଦ୍ଗୃହାତ୍
ଯିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ତେଲ ଲଗାଇ ଅନ୍ୟ ଅଂଗକୁ ଛୁଏ, କିମ୍ବା ନିଜ ଶରୀରକୁ ବାଜାୟ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେଠାରୁ ସେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଵ୍ରତୋପଵାସହୀନୋ ଯଃ ସନ୍ଧ୍ଯାହୀନୋଽଶୁଚିର୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଵିହୀନସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଯାତି ଚ ମତ୍ପ୍ରିଯା
ଯିଏ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ରଖେ ନାହିଁ, ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଘରୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ନିନ୍ଦଯେଦ୍ଯୋ ହି ତଂ ଚ ଯୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସନ୍ତତମ୍ । ଜୀଵହିଂସ୍ରୋ ଦଯାହୀନୋ ଯାତି ସର୍ଵପ୍ରସୂସ୍ତତଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ଘୃଣା କରେ, ଜୀବକୁ ହିଂସା କରେ ଓ ଦୟା ନାହିଁ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜନନୀ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ହରେରର୍ଚା ହରେରୁତ୍କୀର୍ତନଂ ତଥା । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସା ଦେଵୀ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମଙ୍ଗଲା
ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଗୁଣଗାନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଦେବୀ ବସନ୍ତି।
ଯତ୍ର ପ୍ରଶଂସା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତଦ୍ଭକ୍ତସ୍ଯ ପିତାମହ । ସା ଚ କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯା ଦେଵୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସନ୍ତତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ, ହେ ପିତାମହ, ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀ ସଦା ବସନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନିଃ ଶଙ୍ଖଃ ଶିଲା ଚ ତୁଲସୀଦଲମ୍ । ତତ୍ସେଵା ଵନ୍ଦନଂ ଧ୍ଯାନଂ ତତ୍ର ସା ପରିତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁଠି ଶଂଖ ଧ୍ୱନି, ଶଂଖ, ପଥର କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସେବା, ପୂଜା କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ହୁଏ—ସେଠି ଦେବୀ ବସିଥାନ୍ତି।
ଶିଵଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଂ ଯତ୍ର ତସ୍ଯ ଚୋତ୍କୀର୍ତନଂ ଶୁଭମ୍ । ଦୁର୍ଗାର୍ଚନଂ ତଦ୍ଗୁଣାଶ୍ଚ ତତ୍ର ପଦ୍ମନିଵାସିନୀ
ଯେଉଁଠି ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଓ ତାହାର ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ତୁତି, ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ହୁଏ—ସେଠି ପଦ୍ମରେ ବସୁଥିବା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି।
ଵିପ୍ରାଣାଂ ସେଵନଂ ଯତ୍ର ତେଷାଂ ଚ ଭୋଜନଂ ଶୁଭମ୍ । ଅର୍ଚନଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତତ୍ର ପଦ୍ମମୁଖୀ ସତୀ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେବା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ—ସେଠି ପଦ୍ମମୁଖୀ ଶୁଭ ଦେବୀ ବସିଥାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ରମାମାହ ରମାପତିଃ । କ୍ଷୀରୋଦସାଗରେ ଜନ୍ମ କଲଯାକଲଯେତି ଚ
ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି କହିଲେ—'କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଯେ ଜନ୍ମ ହେଉଛି, ସେ ଅଂଶରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଜଗନ୍ନାଥୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୁନରାହ ଚ । ମଥିତ୍ଵା ସାଗରଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦେହି ପଦ୍ମଜ
ଏପରି କହି, ଜଗନ୍ନାଥ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ସାଗର ମଥିବା ପରେ, ହେ ପଦ୍ମଜ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କମଲାକାନ୍ତୋ ଜଗାମାନ୍ତଃପୁରଂ ମୁନେ । ଦେଵାଶ୍ଚିରେଣ କାଲେନ ଯଯୁଃ କ୍ଷୀରୋଦସାଗରମ୍
ଏପରି କହି, କମଳାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ମୁନି, ଏବଂ ବହୁ ସମୟ ପରେ ଦେବତାମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଗଲେ।
ମନ୍ଥାନଂ ମନ୍ଦରଂ କୃତ୍ଵା କୂର୍ମଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଭାଜନମ୍ । କୃତ୍ଵା ଶେଷଂ ମନ୍ଥପାଶଂ ମମନ୍ଥୁରସୁରାଃ ସୁରାଃ
ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ମଥାନା, କୂର୍ମକୁ ଆଧାର ଓ ଶେଷନାଗକୁ ରସ୍ସୀ କରି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସାଗର ମଥିଲେ।
ଧନ୍ଵନ୍ତରିଂ ଚ ପୀଯୂଷମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମୀପ୍ସିତମ୍ । ନାନାରତ୍ନଂ ହସ୍ତିରତ୍ନଂ ପ୍ରାପୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ସେମାନେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଅମୃତ, ଇଚ୍ଛିତ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ହସ୍ତିମଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସୁଦର୍ଶନ ଲାଭ କଲେ।
ଵନମାଲାଂ ଦଦୌ ସା ଚ କ୍ଷୀରୋଦଶାଯିନେ ମୁନେ । ସର୍ଵେଶ୍ଵରାଯ ରମ୍ଯାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସତୀ
ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଭୂସୁଣ୍ଡୀ ମାଳା କ୍ଷୀରସାୟୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବୈଷ୍ଣବୀ ଶୁଭ ଦେବୀ ଦାନ କଲେ।
ଦେଵୈଃ ସ୍ତୁତା ପୂଜିତା ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ଶଙ୍କରେଣ ଚ । ଦଦୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ସୁରଗୃହେ ବ୍ରହ୍ମଶାପଵିମୋଚନାତ୍
ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କ ଘରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରାପୁର୍ଦେଵାଃ ସ୍ଵଵିଷଯଂ ଦୈତ୍ଯଗ୍ରସ୍ତଂ ଭଯଙ୍କରମ୍ । ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରସାଦେନ ଵରଦାନେନ ନାରଦ
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କୃପା ଓ ବରଦାନରେ, ହେ ନାରଦ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଦଳିଥିବା ନିଜ ଲୋକକୁ ପୁନି ପାଇଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଖଦଂ ସାରଭୂତଂ ଚ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତମ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ ସାରମୟ। ଏଠାରୁ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ଧ୍ଯାନସ୍ତୋତ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ହରେରୁତ୍କୀର୍ତନଂ ଭଦ୍ରଂ ଶ୍ରୁତଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଈପ୍ସିତଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
ନାରଦ କହିଲେ: 'ହରିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ତୁତି ଓ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଥା, ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର କହ, ପ୍ରଭୁ।'
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୀର୍ଥେ ପୁରା ଶକ୍ରୋ ଧୃତ୍ଵା ଧୌତେ ଚ ଵାସସୀ । ଘଟଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦେ ଷଡ୍ଦେଵାନ୍ ପର୍ଯପୂଜଯତ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: 'ପୂର୍ବେ ଏକଥରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କ୍ଷୀରସାଗର ପାଖରେ ଘଡ଼ା ରଖି, ଛଅ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।'
ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍ । ଏତାନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧାଦିଭିସ୍ତଦା
ସେ ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଆଵାହ୍ଯ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯରୂପିଣୀମ୍ । ପୂଜାଞ୍ଚକାର ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ପୁରୋଧସା
ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଆକାର, ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂରୋହିତ କରି ପୂଜା କଲେ।
ପୁରଃସ୍ଥିତେଷୁ ମୁନିଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଗୁରୌ ହରୌ । ଦେଵାଦିଷୁ ସୁଦେଶେ ଚ ଜ୍ଞାନାନନ୍ଦଂ ଶିଵେ ମୁନେ
ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ, ହରି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଥିଲା।
ପାରିଜାତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତମ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପୂଜଯାମାସ ନାରଦ
ପାରିଜାତ ଫୁଲ ନେଇ, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହେ ନାରଦ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଧ୍ଯାନଂ ଚ ସାମଵେଦୋକ୍ତଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପୁରା । ହରିଣା ତେନ ଧ୍ଯାନେନ ତନ୍ନିବୋଧ ଵଦାମି ତେ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସାମବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ହରି ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ।
ସହସ୍ରଦଲପଦ୍ମସ୍ଥକର୍ଣିକାଵାସିନୀଂ ପରାମ୍ । ଶରତ୍ପାର୍ଵଣକୋଟୀନ୍ଦୁପ୍ରଭାମୁଷ୍ଟିକରାଂ ପରାମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବୀ ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନେକ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଲୋକ ସମାନ ।