ଦିନଭେଦେ କୋଟିଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ସମେ ଦେଶେ ଚ ଵସ୍ତୂନାଂ ଦାନେ ପୁଣ୍ଯଂ ସମଂ ସୁର
ଦିନ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ, ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ, ହେ ଦେବ।
ଦେଶଭେଦେ କୋଟିଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ସମେ ପାତ୍ରେ ସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵସ୍ତୂନାଂ କର୍ତୁରେଵ ଚ
ସ୍ଥାନ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏକେ ପାତ୍ରକୁ ଦେଲେ, ଦାତା ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ।
ପାତ୍ରଭେଦେ ଶତଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ଯଥା ଫଲନ୍ତି ସସ୍ଯାନି ନ୍ଯୂନାନ୍ଯପ୍ଯଧିକାନି ଚ
ପାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଯେପରି ଚାଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ପାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।
କର୍ଷକାଣାଂ କ୍ଷେତ୍ରଭେଦେ ପାତ୍ରଭେଦେ ଫଲଂ ତଥା । ସାମାନ୍ଯଦିଵସେ ଵିପ୍ରଦାନଂ ସମଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଚାଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପାତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯେପରି ଭିନ୍ନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
ଅମାଯାଂ ରଵିସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଶତଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମନନ୍ତଂ ଫଲମେଵ ଚ
ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ଫଳ ଶତଗୁଣ ହୁଏ। ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଫଳ ଅନନ୍ତ ହୁଏ।
ଗ୍ରହଣେ ଶଶିନଃ କୋଟିଗୁଣଂ ଚ ଫଲମେଵ ଚ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଗ୍ରହଣେ ଵାପି ତତୋ ଦଶଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରେ, ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ, ସେଥିରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।
ଅକ୍ଷଯାଯାମକ୍ଷଯଂ ତଦସଂଖ୍ଯଂ ଫଲମୁଚ୍ଯତେ । ଏଵମନ୍ଯତ୍ର ପୁଣ୍ଯାହେ ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦିତି
ଯାହା କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ, ତାହାର ଫଳ ଅସୀମ ଓ ଅନେକ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅଧିକ ହୁଏ।
ଯଥା ଦାନେ ତଥା ସ୍ନାନେ ଜପେଽନ୍ଯପୁଣ୍ଯକର୍ମସୁ । ଏଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ନରାଣାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲମ୍
ଦାନ ଭଳି, ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଣିଷ ତାହାର ଫଳ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଯଥା ଦଣ୍ଡେନ ଚକ୍ରେଣ ଶରାଵେଣ ଭ୍ରମେଣ ଚ । କୁମ୍ଭଂ ନିର୍ମାତି ନିର୍ମାତା କୁମ୍ଭକାରୋ ମୃଦା ଭୁଵି
ଯେପରି ମାଟିକୁ ନେଇ କୁମ୍ଭକାର ଛଡ଼, ଚକ, ଥାଳି ଓ ଘୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ମାଟିରେ ଘଡ଼ା ତିଆରି କରେ—
ତଥୈଵ କର୍ମସୂତ୍ରେଣ ଫଲଂ ଧାତା ଦଦାତି ଚ । ଯସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ସୃଷ୍ଟମିଦଂ ତଂ ଚ ନାରାଯଣଂ ଭଜ
ସେପରି କର୍ମର ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଫଳ ଦେବାଳୁ ଦେଇଥାଏ। ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭଜ।
ସ ଵିଧାତା ଵିଧାତୁଶ୍ଚ ପାତୁଃ ପାତା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ସ୍ରଷ୍ଟୁଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ସଂହର୍ତୁଃ ସଂହର୍ତା କାଲକାଲକଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ତିନି ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଆରମ୍ଭକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଆରମ୍ଭକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକଙ୍କର ସଂହାରକ, ସମୟର ସମୟ।
ମହାଵିପତ୍ତୌ ସଂସାରେ ଯଃ ସ୍ମରେନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଵିପତ୍ତୌ ତସ୍ଯ ସମ୍ପତ୍ତିର୍ଭଵେଦିତ୍ଯାହ ଶଙ୍କରଃ
ଏହି ସଂସାରର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଯେଉଁଠି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେଠାରେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ—ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି ଶଙ୍କର।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଭାଶିଷଂ ଚେଷ୍ଟଂ ବୋଧଯାମାସ ନାରଦ
ଏଭଳି କହି, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଲୋକେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହରିଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଭାମ୍ । ବୃହସ୍ପତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵୈଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ
ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହରି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ବୃହସ୍ପତି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଗଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କମଲୋଦ୍ଭଵମ୍ । ପ୍ରଣେମୁର୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସହେନ୍ଦ୍ରା ଗୁରୁଣା ସହ
ସେମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଗୁରୁ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ସୁରାଚାର୍ଯୋ ଵିଧିଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରହସ୍ଯୋଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରଂ କମଲାସନଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ହସି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵତ୍ସ ମଦ୍ଵଂଶଜାତୋଽସି ପ୍ରପୌତ୍ରୋ ମେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ବୃହସ୍ପତେଶ୍ଚ ଶିଷ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସୁରାଣାମଧିପଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଶିଶୁ, ତୁମେ ମୋ ବଂଶର ଜନ୍ମ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପରପୌତ୍ର। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ନିଜେ ଅଧିପତି।
ମାତାମହଶ୍ଚ ଦକ୍ଷସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । କୁଲତ୍ରଯଂ ଯସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧଂ କଥଂ ସୋଽହଙ୍କୃତୋ ଭଵେତ୍
ତୁମର ମାମା ଡକ୍ଷ ଏକ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଯାହାଙ୍କ ତିନି ପିଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧ—ସେ କିପରି ଅହଂକାରୀ ହେବେ?
ମାତା ପତିଵ୍ରତା ଯସ୍ଯ ପିତା ଶୁଦ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ମାତାମହୋ ମାତୁଲଶ୍ଚ କଥଂ ସୋଽହଙ୍କୃତୋ ଭଵେତ୍
ଯାହାଙ୍କ ମାଆ ପତିବ୍ରତା, ବାପା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ, ମାମା ଓ ମାମୁଅଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି—ସେ କିପରି ଅହଂକାରୀ ହେବେ?
ଜନଃ ପୈତୃକଦୋଷେଣ ଦୋଷାନ୍ମାତାମହସ୍ଯ ଚ । ଗୁରୁଦୋଷାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ଦୋଷୈର୍ହରିଦୋଷୀ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ମଣିଷ ଜଣେ ବାପାଙ୍କ ଦୋଷ, ମାମାଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୋଷ—ଏଇ ତିନି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା, ହରିଭକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୋଷୀ ହୁଏ।
ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମା ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵଦେହେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତଃ । ଯସ୍ଯ ଦେହାତ୍ସ ପ୍ରଯାତି ସ ଶଵସ୍ତତ୍କ୍ଷଣଂ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶବ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମନୋଽହମିନ୍ଦ୍ରିଯେଶଂ ଚ ଜ୍ଞାନରୂପୋ ହି ଶଙ୍କରଃ । ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରାଣା ଚ ପ୍ରକୃତିର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଗଵତୀ ସତୀ
ମନ, ଅହଂକାର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କ ନାୟକ—ଏହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ରୂପ। ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରାଣ, ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧି, ଓ ଭଗବତୀ ସତୀ।
ନିଦ୍ରାଦଯଃ ଶକ୍ତଯଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତେଃ କଲାଃ । ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବଶ୍ଚ ଜୀଵୋ ଭୋଗଶରୀରଭୃତ୍
ନିଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ। ଆତ୍ମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହେଉଛି ଜୀବ, ଯିଏ ଭୋଗ ଶରୀର ଧାରଣ କରେ।
ଆତ୍ମନୀଶେ ଗତେ ଦେହାତ୍ସର୍ଵେ ଯାନ୍ତି ସସମ୍ଭ୍ରମାଃ । ଯଥା ଵର୍ତ୍ମନି ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ନରଦେଵମିଵାନୁଗାଃ
ଯେବେ ଭଗବାନ ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଏହି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜା ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଲେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଚରମାନେ ଚାଲନ୍ତି।
ଅହଂ ଶିଵଶ୍ଚ ଶେଷଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧର୍ମୋ ମହାଵିରାଟ୍ । ଯୂଯଂ ଯଦଂଶା ଭକ୍ତାଶ୍ଚ ତତ୍ପୁଷ୍ପଂ ନ୍ଯକ୍କୃତଂ ତ୍ଵଯା
ମୁଁ, ଶିବ, ଶେଷ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ ଏବଂ ମହାବିରାଟ, ଏବଂ ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମ୍ଭଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ଭକ୍ତ, ସେ ପୁଷ୍ପଟିକୁ ତୁମେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା।
ଶିଵେନ ପୂଜିତଂ ପାଦପଦ୍ମଂ ପୁଷ୍ପେଣ ଯେନ ଚ । ତତ୍ର ଦୁର୍ଵାସସା ଦତ୍ତଂ ଦୈଵେନ ନ୍ଯକ୍କୃତଂ ତ୍ଵଯା
ଶିବ ଯେଉଁ ପୁଷ୍ପରେ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ବାସା ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲା।
ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ମସ୍ତକେ ଯସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପାଦାବ୍ଜପ୍ରଚ୍ଯୁତମ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ସୁରାଣାଂ ଚ ତତ୍ପୂଜାପୁରତୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ପୁଷ୍ପ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରୁ ଝରି ଯାଏ ଏବଂ କାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼େ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୂଜା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି ହୁଏ।
ଦୈଵେନ ଵଞ୍ଚିତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଦୈଵଂ ଚ ବଲଵତ୍ତରମ୍ । ଭାଗ୍ଯହୀନଂ ଜନଂ ମୂଢଂ କୋ ଵା ରକ୍ଷିତୁମୀଶ୍ଵରଃ
ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଠକାଯାଇଛ, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଭାଗ୍ୟହୀନ ଏବଂ ମୂଢ଼ ଲୋକଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ସା ଶ୍ରୀର୍ଗତାଧୁନା କୋପାତ୍କୃଷ୍ଣନିର୍ମାଲ୍ଯଵର୍ଜନାତ୍ । ଅଧୁନା ଗଚ୍ଛ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ମଯା ଚ ଗୁରୁଣା ସହ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ମାଳ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବାରୁ ଶ୍ରୀ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏବେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଗୁରୁ ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଭୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଅ।
ନିଷେଵ୍ଯ ତତ୍ର ଶ୍ରୀନାଥଂ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ମଦ୍ଵରାତ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ସ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵୈଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ
ସେଠାରେ ଶ୍ରୀନାଥଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତୁମେ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିବ। ଏଭଳି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ—