ଦୈତ୍ଯୈରସୁରସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ସମାକୀର୍ଣାଂ ଭଯାକୁଲାମ୍ । ଵିଷମୋପପ୍ଲଵାଂ ପୁତ୍ରବନ୍ଧୁହୀନାଂ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଅମରାବତୀ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଅସୁର ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୟରେ ଆତୁର, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏବଂ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପୁଅ-ପରିବାର ହୀନ।
ପିତୃମାତୃକଲତ୍ରାଦିଵିହୀନାମତିଚଞ୍ଚଲାମ୍ । ଶତ୍ରୁଗ୍ରସ୍ତାଂ ଚ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ଵାକ୍ପତିଂ ପ୍ରତି
ପିତା, ମାଆ, ଜନାନୀ, ଭାଇ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରୁ ବିଞ୍ଚିତ, ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ସେ ବାଣୀପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଶକ୍ରୋ ମନ୍ଦାକିନୀତୀରେ ଦଦର୍ଶ ଗୁରୁମୀଶ୍ଵରମ୍ । ଧ୍ଯାଯମାନଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଙ୍ଗାତୋଯେ ସ୍ଥିତଂ ପରମ୍
ମନ୍ଦାକିନୀ ତୀରେ ଶକ୍ର ତାଙ୍କର ଗୁରୁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅବସ୍ଥାରେ।
ସୂର୍ଯାଭିସମ୍ମୁଖଂ ପୂର୍ଵମୁଖଂ ଚ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ । ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ପୁଲକିନଂ ପରମାନନ୍ଦସଂଯୁତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ।
ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଗରିଷ୍ଠଂ ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସେଵିତମ୍ । ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚ ବନ୍ଧୁଵର୍ଗାଣାମତିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚ ଜ୍ଞାନିନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସର୍ବାଧିକ ଗରିମାମୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି, ପରିବାରରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚ ଭ୍ରାତୃଵର୍ଗାଣାମନିଷ୍ଟଂ ସୁରଵୈରିଣାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରୁଂ ଜପନ୍ତଂ ଚ ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ; ଗୁରୁଙ୍କୁ ଜପ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସୁରେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଲେ।
ପ୍ରହରାନ୍ତେ ଗୁରୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୋତ୍ଥିତଂ ପ୍ରଣନାମ ସଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଦିନ ଶେଷରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉଠିଥିବା ଦେଖି, ସେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଚରଣକମଳରେ ମଥା ଲଗାଇ, ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମଶାପାଦିକଂ ତଥା । ପୁନର୍ଵରୋପଲବ୍ଧିଂ ଚ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତିଂ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା, ପୁନଃ ବର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ଉପରେ କଥା ହେଲେ।
ଵୈରିଗ୍ରସ୍ତାଂ ଚ ସ୍ଵପୁରୀଂ କ୍ରମେଣୈଵ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁବୁଦ୍ଧିର୍ଵଦତାଂ ଵରଃ
ଶିଷ୍ୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ସ୍ୱନଗରକୁ ଦୁଶ୍ମନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ଦେଖି, ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଫେରିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚେଦଂ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଗୁରୁରୁଵାଚ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମା ରୋଦୀର୍ଵଚନଂ ଶୃଣୁ
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଆଖି ହୋଇ, ବୃହସ୍ପତି ଗୁରୁ କହିଲେ, "ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସବୁ କଥା ଶୁଣିଲି। ଏବେ କାନ୍ଦ ନାହିଁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।"
ନ କାତରୋ ହି ନୀତିଜ୍ଞୋ ଵିପତ୍ତୌ ଚ କଦାଚନ । ସମ୍ପତ୍ତିର୍ଵା ଵିପତ୍ତିର୍ଵା ନଶ୍ଵରା ଶ୍ରମରୂପିଣୀ
ଯିଏ ନୀତି ଜାଣେ, ସେ କେବେ ବିପଦରେ ଭୟଭିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ, ଦୁହିଁଟି ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ କ୍ଷୟଶୀଳ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା କେବଳ କ୍ଲେଶ ମିଳେ।
ପୂର୍ଵସ୍ଯ କର୍ମାଯତ୍ତା ଚ ସ୍ଵଯଂ କର୍ତା ତଯୋରପି । ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଭଵତ୍ଯେଵ ଶଶ୍ଵଜ୍ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜେ କର୍ମ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଏହି ନିୟମ ଚାଲିଥାଏ।
ଚକ୍ରନେମିକ୍ରମେଣୈଵ ତତ୍ର କା ପରିଦେଵନା । ଉକ୍ତଂ ହି ସ୍ଵକୃତଂ କର୍ମ ଭୁଜ୍ଯତେଽଖିଲଭାରତେ
ଚକ୍ରର ନେମି ଯେପରି ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଭାବେ ଘୂରେ, ଏହିପରି ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହି ମହାଭାରତରେ କହାଯାଇଛି, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।
ଶୁଭାଶୁଭଂ ଚ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵକର୍ମଫଲଭୁକ୍ ପୁମାନ୍ । ନାଭୁକ୍ତଂ କ୍ଷୀଯତେ କର୍ମ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି
ଯେଉଁ କିଛି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଭୋଗିବା ଛାଡ଼ି କର୍ମ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ, ଅନେକ କୋଟି କଳ୍ପ ଲାଗି ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କୃତଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଂ ଵେଦେ ଚ କୃଷ୍ଣେନ ପରମାତ୍ମନା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, କରାଯାଇଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହିପରି କଥା ବେଦରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମା କହିଛନ୍ତି।
ସାମଵେଦୋକ୍ତଶାଖାଯାଂ ସମ୍ବୋଧ୍ଯ କମଲୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଜନ୍ମଭୋଗାଵଶେଷେ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କୃତକର୍ମଣାମ୍
ସାମବେଦର ଏକ ଶାଖାରେ, କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ଓ ଭୋଗର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି।
ଅନୁରୂପଂ ହି ତେଷାଂ ଚ ଭାରତେଽନ୍ଯତ୍ର ଚୈଵ ହି । କର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଶାପଂ ଚ କର୍ମଣା ଚ ଶୁଭାଶିଷମ୍
ଭାରତରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ, କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ।
କର୍ମଣା ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଲଭେଦ୍ଦୈନ୍ଯଂ ଚ କର୍ମଣା । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ କର୍ମ ଜୀଵିନାମନୁଗଚ୍ଛତି
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଳେ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମିଳେ। କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ କର୍ମ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ନ ହି ତ୍ଯଜେଦ୍ଵିନା ଭୋଗଂ ତଚ୍ଛାଯେଵ ପୁରନ୍ଦର । କାଲଭେଦେ ଦେଶଭେଦେ ପାତ୍ରଭେଦେ ଚ କର୍ମଣାମ୍
ଭୋଗିବା ଛାଡ଼ି କର୍ମ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ, ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଏହା ଛାୟା ପରି ସାଥି ରହେ। ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ପାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ କର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୁଏ।
ନ୍ଯୂନତାଧିକଭାଵୋଽପି ଭଵେଦେଵ ହି କର୍ମଣା । ଵସ୍ତୁଦାନେନ ଵସ୍ତୂନାଂ ସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦିନେ ଦିନେ
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଫଳ କେବେ କମ୍, କେବେ ବେଶି ହୁଏ। ଦିନକୁ ଦିନ ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଦିନଭେଦେ କୋଟିଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ସମେ ଦେଶେ ଚ ଵସ୍ତୂନାଂ ଦାନେ ପୁଣ୍ଯଂ ସମଂ ସୁର
ଦିନ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ, ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ, ହେ ଦେବ।
ଦେଶଭେଦେ କୋଟିଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ସମେ ପାତ୍ରେ ସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵସ୍ତୂନାଂ କର୍ତୁରେଵ ଚ
ସ୍ଥାନ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏକେ ପାତ୍ରକୁ ଦେଲେ, ଦାତା ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ।
ପାତ୍ରଭେଦେ ଶତଗୁଣମସଂଖ୍ଯଂ ଵା ତତୋଽଧିକମ୍ । ଯଥା ଫଲନ୍ତି ସସ୍ଯାନି ନ୍ଯୂନାନ୍ଯପ୍ଯଧିକାନି ଚ
ପାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ କିମ୍ବା ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଯେପରି ଚାଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ପାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ।
କର୍ଷକାଣାଂ କ୍ଷେତ୍ରଭେଦେ ପାତ୍ରଭେଦେ ଫଲଂ ତଥା । ସାମାନ୍ଯଦିଵସେ ଵିପ୍ରଦାନଂ ସମଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଚାଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପାତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯେପରି ଭିନ୍ନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
ଅମାଯାଂ ରଵିସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଶତଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମନନ୍ତଂ ଫଲମେଵ ଚ
ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ଫଳ ଶତଗୁଣ ହୁଏ। ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଫଳ ଅନନ୍ତ ହୁଏ।
ଗ୍ରହଣେ ଶଶିନଃ କୋଟିଗୁଣଂ ଚ ଫଲମେଵ ଚ । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଗ୍ରହଣେ ଵାପି ତତୋ ଦଶଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରେ, ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ, ସେଥିରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।
ଅକ୍ଷଯାଯାମକ୍ଷଯଂ ତଦସଂଖ୍ଯଂ ଫଲମୁଚ୍ଯତେ । ଏଵମନ୍ଯତ୍ର ପୁଣ୍ଯାହେ ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦିତି
ଯାହା କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ, ତାହାର ଫଳ ଅସୀମ ଓ ଅନେକ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅଧିକ ହୁଏ।
ଯଥା ଦାନେ ତଥା ସ୍ନାନେ ଜପେଽନ୍ଯପୁଣ୍ଯକର୍ମସୁ । ଏଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ନରାଣାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲମ୍
ଦାନ ଭଳି, ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଣିଷ ତାହାର ଫଳ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଯଥା ଦଣ୍ଡେନ ଚକ୍ରେଣ ଶରାଵେଣ ଭ୍ରମେଣ ଚ । କୁମ୍ଭଂ ନିର୍ମାତି ନିର୍ମାତା କୁମ୍ଭକାରୋ ମୃଦା ଭୁଵି
ଯେପରି ମାଟିକୁ ନେଇ କୁମ୍ଭକାର ଛଡ଼, ଚକ, ଥାଳି ଓ ଘୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ମାଟିରେ ଘଡ଼ା ତିଆରି କରେ—
ତଥୈଵ କର୍ମସୂତ୍ରେଣ ଫଲଂ ଧାତା ଦଦାତି ଚ । ଯସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ସୃଷ୍ଟମିଦଂ ତଂ ଚ ନାରାଯଣଂ ଭଜ
ସେପରି କର୍ମର ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଫଳ ଦେବାଳୁ ଦେଇଥାଏ। ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭଜ।