ତ୍ଵଦଂଶସମ୍ଭଵା ଏଵ ତ୍ଵଚ୍ଛକ୍ତିପରିବୃଂହିତାଃ । ଅଥାପି ଯଦି ମେ ଦେଵି ଵରୋ ଦେଯୋଽସ୍ତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ସେମାନେ ସବୁ ତୁମ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ; ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସମୟରେ ମୋତେ ଯଦି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ,
ତଦା ପ୍ରହ୍ଵାଃ ସର୍ଗକାର୍ଯେ ଵିଘ୍ନା ନଶ୍ଯନ୍ତୁ ମେ ଶିଵେ । ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯାପି ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଯେ କେଚିଦୁପସେଵିନଃ
ତେବେ, ହେ ଶିବେ, ମୋ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବାଧା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ଟ ହେଉ; ଏବଂ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ,
ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସତ୍ଵରାପି କାର୍ଯାଣାଂ ଜାଯତାମପି । ଯେ ସଂଵାଦମିମଂ ଦେଵି ପଠନ୍ତି ଶ୍ରାଵଯନ୍ତି ଚ
ସେମାନଙ୍କର କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଘ୍ର ସଫଳ ହେଉ; ଏବଂ ଯେମାନେ ଏହି ସଂବାଦ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ,
ତେଷାଂ ଲୋକେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତୀ ସୁଲଭେ ଭଵତାଂ ଶିଵେ । ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵଂ ଭଵତୁ ଵକ୍ତୃତ୍ଵଂ ସୌଷ୍ଠଵଂ ତଥା
ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ସହଜରେ ପାଇଁ; ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି, ଭଲ କଥା କହିବା ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ମିଳୁ।
ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଃ କର୍ମମାର୍ଗସଂସିଦ୍ଧିରପି ଚାସ୍ତୁ ହି । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯେଦିତ୍ଯେଵ ମେ ଵଚଃ
ଜ୍ଞାନ ଲାଭ, କର୍ମରେ ସଫଳତା ଓ ପୁଅ-ନାତିର ଭଳି ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ—ମୋ କଥା ଯେପରି, ସେପରି ସବୁ ହେଉ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଭୂମିପାଲ ମହାବାହୋ ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ତତ୍ତେ ଦଦାମି ମନୁଜାଧିପ
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଭୂମିର ରାଜା, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ। ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ।
ଅହଂ ପ୍ରସନ୍ନା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରନାଶନାମୋଘଵିକ୍ରମା । ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯ ଜପେନୈଵ ତପସା ତେ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି, ହେ ଦାନବନାଶକ, ମୋର ଶକ୍ତି ଅବିଫଳ। ତୁମେ ଯେ ଭାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ତପସ୍ୟା କଲ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ତେଽସ୍ତୁ ପୁତ୍ରା ଵଂଶକରା ଅପି । ମଯି ଭକ୍ତିର୍ଦୃଢା ଵତ୍ସ ମୋକ୍ଷାନ୍ତେ ସତ୍ପଦେ ଭଵେତ୍
ତୁମର ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସୁ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ବଂଶ ଚାଲାନ୍ତୁ। ମୋ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ରହୁ, ଏବଂ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଏଵଂ ଵରାନ୍ମହାଦେଵୀ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାତ୍ମନେ । ପଶ୍ଯତସ୍ତୁ ମନୋରେଵ ଜଗାମ ଵିନ୍ଧ୍ଯପର୍ଵତମ୍
ଏଭଳି ମହାଦେବୀ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମନୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୋଽସୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲୋ ରୁଦ୍ଧଃ କୁମ୍ଭୋଦ୍ଭଵମହର୍ଷିଣା । ଭାନୁମାର୍ଗାଵରୋଧାର୍ଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଗଗନଂ ସ୍ପୃଶନ୍
ଯିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ, ଯାହାକୁ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାର୍ଷି ରୋକିଥିଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ବଢ଼ିଥିଲା।
ସା ଵିନ୍ଧ୍ଯଵାସିନୀ ଵିଷ୍ଣୋରନୁଜା ଵରଦେଶ୍ଵରୀ । ବଭୂଵ ପୂଜ୍ଯା ଲୋକାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ଯିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟାବାସିନୀ, ବରଦାନ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭଉଣୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ କୋଽସୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲଃ ସୂତ କିମର୍ଥଂ ଗଗନଂ ସ୍ପୃଶନ୍ । ଭାନୁମାର୍ଗାଵରୋଧଂ ଚ କିମର୍ଥଂ କୃତଵାନସୌ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ କିଏ, ହେ ସୂତ? ସେ କାହିଁକି ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିଲା? ଏବଂ ସେ କାହିଁକି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା?
କଥଂ ଚ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିଃ ପର୍ଵତଂ ତଂ ମହୋନ୍ନତମ୍ । ପ୍ରକୃତିସ୍ଥଂ ଚକାରେତି ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ଏବଂ କିପରି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ସେ ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ? ସବୁ ଖୁଲାସାରେ କହ।
ନ ହି ତୃପ୍ଯାମହେ ସାଧୋ ତ୍ଵଦାସ୍ଯଗଲିତାମୃତମ୍ । ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତ୍ରରୂପାଖ୍ଯଂ ପୀତ୍ଵା ତୃଷ୍ଣା ପ୍ରଵର୍ଧତେ
ହେ ସାଧୁ, ତୁମ ମୁଁହରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ପିଇଲେ ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ। ଦେବୀଙ୍କର କଥା ଓ ରୂପ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ତୃଷ୍ଣା ଆଉ ବଢ଼ିଯାଏ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଆସୀଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲୋ ନାମ ମାନ୍ଯଃ ସର୍ଵଧରାଭୃତାମ୍ । ମହାଵନସମୂହାଢ୍ଯୋ ମହାପାଦପସଂଵୃତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମହାବୃକ୍ଷରେ ଢ଼କା।
ସୁପୁଷ୍ପିତୈରନେକୈଶ୍ଚ ଲତାଗୁଲ୍ମୈସ୍ତୁ ସଂଵୃତଃ । ମୃଗା ଵରାହା ମହିଷା ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶାର୍ଦୂଲକା ଅପି
ଏହା ଅନେକ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବେଳ ଓ ଝାଡ଼ିରେ ଢ଼କା ଥିଲା, ଏଠାରେ ହରିଣ, ବନଶୁଆର, ମହିଷ, ବାଘ, ଏବଂ ଚିତା ଭରିଥିଲେ।
ଵାନରାଃ ଶଶକା ଋକ୍ଷାଃ ଶୃଗାଲାଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ । ଵିଚରନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟା ପୁଷ୍ଟା ଏଵ ମହୋଦ୍ଯମାଃ
ବାନର, ଶଶକ, ଭାଲୁ, ଏବଂ ଖଟାସମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଖୁସି, ସୁସ୍ଥ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନଦୀନଦଜଲାକ୍ରାନ୍ତୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରୈଃ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ କିମ୍ପୁରୁଷୈଃ ସର୍ଵକାମଫଲଦ୍ରୁମୈଃ
ନଦୀ ଓ ନାଲାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ରହୁଥିଲେ।
ଏତାଦୃଶେ ଵିନ୍ଧ୍ଯନଗେ କଦାଚିତ୍ପର୍ଯଟନ୍ ମହୀମ୍ । ଦେଵର୍ଷିଃ ପରମପ୍ରୀତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ମୁନିଃ
ଏଭଳି ଶୋଭାମୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଏକଥର ଦେବଋଷି ମହାପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ନଗୋ ମଙ୍କ୍ଷୁ ତୂର୍ଣମୁତ୍ଥାଯ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ । ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ତଥା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାସନମଥାର୍ପଯତ୍
ସେ ଦେବଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଆଦରରେ ପାଦଧୋଇ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଦେଲା।
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ନଗ ଊଚିଵାନ୍ । ଵିନ୍ଧ୍ଯ ଉଵାଚ ଦେଵର୍ଷେ କଥ୍ଯତାଂ ଜାତ ଆଗମଃ କୁତ ଉତ୍ତମଃ
ଦେବଋଷି ସୁବିଧାରେ ବସି ଖୁସି ହେଉଥିବାବେଳେ, ପର୍ବତ କହିଲା: ବିନ୍ଧ୍ୟ କହିଲେ: ଦେବଋଷି, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, କେଉଁ ଉତ୍ତମ କାମରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି କହନ୍ତୁ।
ତଵାଗମନତୋ ଜାତମନର୍ଘ୍ଯଂ ମମ ମନ୍ଦିରମ୍ । ତଵ ଚଙ୍କ୍ରମଣଂ ଦେଵାଭଯାର୍ଥଂ ହି ଯଥା ରଵେଃ
ଆପଣ ଆସିବାରୁ ମୋ ଘର ଅମୂଲ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଚାଲିଆସିବା ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ଅପୂର୍ଵଂ ଯନ୍ମନୋଵୃତ୍ତଂ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ମମ ନାରଦ । ନାରଦ ଉଵାଚ ମମାଗମନମିନ୍ଦ୍ରାରେ ଜାତଂ ସ୍ଵର୍ଣଗିରେରଥ
ଏହି ଅପୂର୍ବ ମନର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ ନାରଦ। ନାରଦ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ମୋର ଆଗମନ ସେଇ ସମୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତରେ ହେଇଥିଲା।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ଲୋକାଃ ଶକ୍ରାଗ୍ନିଯମପାଶିନାମ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ଭଵନାନି ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ଓ ଭାରୁଣଙ୍କ ଲୋକ ଦେଖିଲି; ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଘର ବଡ଼ ଚାରିପଟି ଦେଖିଲି।
ମଯା ଦୃଷ୍ଟାନି ଵିନ୍ଧ୍ଯାଗ ନାନାଭୋଗପ୍ରଦାନି ଚ । ଇତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଯୋନିଃ ପୁନରୁଚ୍ଛ୍ଵାସମାଵିଶତ୍
ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଦେଖିଲି। ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଣି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଉଚ୍ଛ୍ଵସନ୍ତଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଶୈଲରାଟ୍ । ଉଚ୍ଛ୍ଵାସକାରଣଂ କିଂ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ଦେଵଋଷେ ମମ
ମୁନିଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଦେଖି, ପର୍ବତରାଜ ପୁଣି ପଚାରିଲେ: ଦେବଋଷି, ଆପଣ ଏହି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ କାହିଁକି ନେଉଛନ୍ତି, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ନଗସ୍ଯୋକ୍ତଂ ଦେଵର୍ଷିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ । ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଵତ୍ସ ମମୋଚ୍ଛ୍ଵାସସ୍ଯ କାରଣମ୍
ପର୍ବତର କଥା ଶୁଣି, ଦେବଋଷି ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶାନ୍ତ ହସ୍ତେ କହିଲେ: ବେଟା, ମୋ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସର କାରଣ ଶୁଣ।
ଗୌରୀଗୁରୁସ୍ତୁ ହିମଵାଞ୍ଛିଵସ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଃ କିଲ । ସମ୍ବନ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ପଶୁପତେଃ ପୂଜ୍ଯ ଆସୀତ୍କ୍ଷମାଭୃତାମ୍
ଗୌରୀଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ହେଉଛନ୍ତି ହିମବନ୍ତ। ପଶୁପତିଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।
ଏଵମେଵ ଚ କୈଲାସଃ ଶିଵସ୍ଯାଵସଥଃ ପ୍ରଭୁଃ । ପୂଜ୍ଯଃ ପୃଥ୍ଵୀଭୃତାଂ ଜାତୋ ଲୋକେ ପାପୌଘଦାରଣଃ
ଏହିପରି, କୈଳାସ ଯେଉଁଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶିବ ବସନ୍ତି, ସେଠି ବି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶକ।
ନିଷଧଃ ପର୍ଵତୋ ନୀଲୋ ଗନ୍ଧମାଦନ ଏଵ ଚ । ପୂଜ୍ଯାଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନମାସାଦ୍ଯ ସର୍ଵ ଏଵ କ୍ଷମାଭୃତଃ
ନିଷଧ, ନୀଳ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ।