ଦେଵୀମାରାଧଯାମାସ ମହାଭାଗ୍ଯଫଲପ୍ରଦାମ୍ । ମୂର୍ତିଂ ଚ ମୃଣ୍ମଯୀଂ ତସ୍ଯା ଵିଧାଯ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ମାଟିରେ ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ପୃଥିବୀର ନାଥ ଉପାସନା କଲେ।
ଉପାସତେ ସ୍ମ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵାଗ୍ଭଵଂ ସ ଜପନ୍ ରହଃ । ନିରାହାରୋ ଜିତଶ୍ଵାସୋ ନିଯମଵ୍ରତକର୍ଶିତଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଉପବାସ, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ଦେହ ଶିଥିଳ ହୋଇଥିଲେ।
ଏକପାଦେନ ସନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ ଧରାଯାମନିଶଂ ସ୍ଥିରଃ । ଶତଵର୍ଷଂ ଜିତଃ କାମଃ କ୍ରୋଧସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ଏକ ପାଉଁରେ ଦିନ ରାତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମାଟି ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମା ଶତବର୍ଷ ଧରି କାମ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଲେ।
ଜେ ସ୍ଥାଵରତାଂ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରଣୌ ଚିନ୍ତଯନ୍ ହୃଦି । ତସ୍ଯ ତତ୍ତପସା ଦେଵୀ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ଜଗନ୍ମଯୀ
ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣକୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଟୁଟ ଧୃତି ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵରଂ ଵରଯ ଭୂମିପ । ତତ ଆନନ୍ଦଜନକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମହୀପତିଃ
ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ କଥା କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁନ।' ଏହି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମହୀର ନାଥ
ଵରଯାମାସ ତାନ୍ ହୃତ୍ସ୍ଥାନ୍ ଵରାନମରଦୁର୍ଲଭାନ୍ । ମନୁରୁଵାଚ ଜଯ ଦେଵି ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଜଯ ସର୍ଵାନ୍ତରସ୍ଥିତେ
ହୃଦୟରେ ଥିବା, ଦୁର୍ଲଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କଲେ; ମନୁ କହିଲେ: 'ବିଜୟ ହେଉ, ହେ ବିଶାଳ ନୟନ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ।'
ମାନ୍ଯେ ପୂଜ୍ଯେ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରି ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମଙ୍ଗଲେ । ତ୍ଵତ୍କଟାକ୍ଷାଵଲୋକେନ ପଦ୍ମଭୂଃ ସୃଜତେ ଜଗତ୍
ସମ୍ମାନିତ, ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳମୟୀ; ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲେ ମାତ୍ର, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଵୈକୁଣ୍ଠଃ ପାଲଯତ୍ଯେଵ ହରଃ ସଂହରତେ କ୍ଷଣାତ୍ । ଶଚୀପତିସ୍ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଶ୍ଚ ଶାସକୋ ଭଵଦାଜ୍ଞଯା
ବୈକୁଣ୍ଠ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଶଚୀଙ୍କ ପତି ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଣିନଃ ଶିକ୍ଷଯତ୍ଯେଵ ଦଣ୍ଡେନ ଚ ପରେତରାଟ୍ । ଯାଦସାମଧିପଃ ପାଶୀ ପାଲନଂ ମାଦୃଶାମପି
ଯମ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେନ୍ତି; ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି ଵାରୁଣ, ପାଶ ଧାରଣ କରି, ଆମ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
କୁରୁତେ ସ କୁବେରୋଽପି ନିଧୀନାଂ ପତିରଵ୍ଯଯଃ । ହୁତଭୁଙ୍ନୈର୍ଋତୋ ଵାଯୁରୀଶାନଃ ଶେଷ ଏଵ ଚ
ଅବିନାଶୀ ଧନର ଅଧିପତି କୁବେର ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି, ନୈୃତ, ବାୟୁ, ଈଶାନ ଓ ଶେଷ ମଧ୍ୟ ତାହା କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଦଂଶସମ୍ଭଵା ଏଵ ତ୍ଵଚ୍ଛକ୍ତିପରିବୃଂହିତାଃ । ଅଥାପି ଯଦି ମେ ଦେଵି ଵରୋ ଦେଯୋଽସ୍ତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ସେମାନେ ସବୁ ତୁମ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ; ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସମୟରେ ମୋତେ ଯଦି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ,
ତଦା ପ୍ରହ୍ଵାଃ ସର୍ଗକାର୍ଯେ ଵିଘ୍ନା ନଶ୍ଯନ୍ତୁ ମେ ଶିଵେ । ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯାପି ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଯେ କେଚିଦୁପସେଵିନଃ
ତେବେ, ହେ ଶିବେ, ମୋ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବାଧା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ଟ ହେଉ; ଏବଂ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ,
ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସତ୍ଵରାପି କାର୍ଯାଣାଂ ଜାଯତାମପି । ଯେ ସଂଵାଦମିମଂ ଦେଵି ପଠନ୍ତି ଶ୍ରାଵଯନ୍ତି ଚ
ସେମାନଙ୍କର କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଘ୍ର ସଫଳ ହେଉ; ଏବଂ ଯେମାନେ ଏହି ସଂବାଦ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ,
ତେଷାଂ ଲୋକେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତୀ ସୁଲଭେ ଭଵତାଂ ଶିଵେ । ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵଂ ଭଵତୁ ଵକ୍ତୃତ୍ଵଂ ସୌଷ୍ଠଵଂ ତଥା
ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ସହଜରେ ପାଇଁ; ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି, ଭଲ କଥା କହିବା ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ମିଳୁ।
ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଃ କର୍ମମାର୍ଗସଂସିଦ୍ଧିରପି ଚାସ୍ତୁ ହି । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯେଦିତ୍ଯେଵ ମେ ଵଚଃ
ଜ୍ଞାନ ଲାଭ, କର୍ମରେ ସଫଳତା ଓ ପୁଅ-ନାତିର ଭଳି ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ—ମୋ କଥା ଯେପରି, ସେପରି ସବୁ ହେଉ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଭୂମିପାଲ ମହାବାହୋ ସର୍ଵମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ତତ୍ତେ ଦଦାମି ମନୁଜାଧିପ
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଭୂମିର ରାଜା, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ। ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ।
ଅହଂ ପ୍ରସନ୍ନା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରନାଶନାମୋଘଵିକ୍ରମା । ଵାଗ୍ଭଵସ୍ଯ ଜପେନୈଵ ତପସା ତେ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି, ହେ ଦାନବନାଶକ, ମୋର ଶକ୍ତି ଅବିଫଳ। ତୁମେ ଯେ ଭାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ତପସ୍ୟା କଲ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ତେଽସ୍ତୁ ପୁତ୍ରା ଵଂଶକରା ଅପି । ମଯି ଭକ୍ତିର୍ଦୃଢା ଵତ୍ସ ମୋକ୍ଷାନ୍ତେ ସତ୍ପଦେ ଭଵେତ୍
ତୁମର ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସୁ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ବଂଶ ଚାଲାନ୍ତୁ। ମୋ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ରହୁ, ଏବଂ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଏଵଂ ଵରାନ୍ମହାଦେଵୀ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାତ୍ମନେ । ପଶ୍ଯତସ୍ତୁ ମନୋରେଵ ଜଗାମ ଵିନ୍ଧ୍ଯପର୍ଵତମ୍
ଏଭଳି ମହାଦେବୀ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମନୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୋଽସୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲୋ ରୁଦ୍ଧଃ କୁମ୍ଭୋଦ୍ଭଵମହର୍ଷିଣା । ଭାନୁମାର୍ଗାଵରୋଧାର୍ଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଗଗନଂ ସ୍ପୃଶନ୍
ଯିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ, ଯାହାକୁ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାର୍ଷି ରୋକିଥିଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ବଢ଼ିଥିଲା।
ସା ଵିନ୍ଧ୍ଯଵାସିନୀ ଵିଷ୍ଣୋରନୁଜା ଵରଦେଶ୍ଵରୀ । ବଭୂଵ ପୂଜ୍ଯା ଲୋକାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ଯିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟାବାସିନୀ, ବରଦାନ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭଉଣୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ କୋଽସୌ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲଃ ସୂତ କିମର୍ଥଂ ଗଗନଂ ସ୍ପୃଶନ୍ । ଭାନୁମାର୍ଗାଵରୋଧଂ ଚ କିମର୍ଥଂ କୃତଵାନସୌ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ କିଏ, ହେ ସୂତ? ସେ କାହିଁକି ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିଲା? ଏବଂ ସେ କାହିଁକି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା?
କଥଂ ଚ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିଃ ପର୍ଵତଂ ତଂ ମହୋନ୍ନତମ୍ । ପ୍ରକୃତିସ୍ଥଂ ଚକାରେତି ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ଏବଂ କିପରି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ସେ ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ? ସବୁ ଖୁଲାସାରେ କହ।
ନ ହି ତୃପ୍ଯାମହେ ସାଧୋ ତ୍ଵଦାସ୍ଯଗଲିତାମୃତମ୍ । ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚରିତ୍ରରୂପାଖ୍ଯଂ ପୀତ୍ଵା ତୃଷ୍ଣା ପ୍ରଵର୍ଧତେ
ହେ ସାଧୁ, ତୁମ ମୁଁହରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ପିଇଲେ ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ। ଦେବୀଙ୍କର କଥା ଓ ରୂପ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ତୃଷ୍ଣା ଆଉ ବଢ଼ିଯାଏ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଆସୀଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲୋ ନାମ ମାନ୍ଯଃ ସର୍ଵଧରାଭୃତାମ୍ । ମହାଵନସମୂହାଢ୍ଯୋ ମହାପାଦପସଂଵୃତଃ
ସୂତ କହିଲେ: ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମହାବୃକ୍ଷରେ ଢ଼କା।
ସୁପୁଷ୍ପିତୈରନେକୈଶ୍ଚ ଲତାଗୁଲ୍ମୈସ୍ତୁ ସଂଵୃତଃ । ମୃଗା ଵରାହା ମହିଷା ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶାର୍ଦୂଲକା ଅପି
ଏହା ଅନେକ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବେଳ ଓ ଝାଡ଼ିରେ ଢ଼କା ଥିଲା, ଏଠାରେ ହରିଣ, ବନଶୁଆର, ମହିଷ, ବାଘ, ଏବଂ ଚିତା ଭରିଥିଲେ।
ଵାନରାଃ ଶଶକା ଋକ୍ଷାଃ ଶୃଗାଲାଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ । ଵିଚରନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟା ପୁଷ୍ଟା ଏଵ ମହୋଦ୍ଯମାଃ
ବାନର, ଶଶକ, ଭାଲୁ, ଏବଂ ଖଟାସମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଖୁସି, ସୁସ୍ଥ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନଦୀନଦଜଲାକ୍ରାନ୍ତୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରୈଃ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ କିମ୍ପୁରୁଷୈଃ ସର୍ଵକାମଫଲଦ୍ରୁମୈଃ
ନଦୀ ଓ ନାଲାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ରହୁଥିଲେ।
ଏତାଦୃଶେ ଵିନ୍ଧ୍ଯନଗେ କଦାଚିତ୍ପର୍ଯଟନ୍ ମହୀମ୍ । ଦେଵର୍ଷିଃ ପରମପ୍ରୀତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ମୁନିଃ
ଏଭଳି ଶୋଭାମୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଏକଥର ଦେବଋଷି ମହାପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ନଗୋ ମଙ୍କ୍ଷୁ ତୂର୍ଣମୁତ୍ଥାଯ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ । ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ତଥା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାସନମଥାର୍ପଯତ୍
ସେ ଦେବଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଆଦରରେ ପାଦଧୋଇ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଦେଲା।