ଗୋପାଲସୁନ୍ଦରୀରୂପଂ ପ୍ରଥମଂ ସା ସସର୍ଜ ହ । ଅତୀଵ କମନୀଯଂ ଚ ସୁନ୍ଦରଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ପ୍ରଥମେ ଗୋପାଳସୁନ୍ଦରୀର ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ମନକୁ ମୋହିତ କରିବା।
ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମଂ କିଶୋରଂ ଗୋପଵେଷକମ୍ । କନ୍ଦର୍ପକୋଟିଲାଵଣ୍ଯଂ ଲୀଲାଧାମମନୋହରମ୍
ନବୀନ ମେଘର ନିରାଦ ଶ୍ୟାମ, ଯୁବକ, ଗୋପ ପୋଷାକରେ, କାମଦେବ ର କୋଟି ଲାବଣ୍ୟ, ଲୀଳାର ଆଶ୍ରୟ, ମନକୁ ମୋହିତ କରିବା।
ଶରନ୍ମଧ୍ଯାହ୍ନପଦ୍ମାନାଂ ଶୋଭାମୋଚନଲୋଚନମ୍ । ଶରତ୍ପାର୍ଵଣକୋଟୀନ୍ଦୁଶୋଭାପ୍ରଚ୍ଛାଦନାନନମ୍
ଶରତ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ପଦ୍ମର ଶୋଭାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରର କୋଟି ର ଶୋଭାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ମୁହଁ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ସସ୍ମିତଂ ଶୋଭିତଂ ଶଶ୍ଵଦମୂଲ୍ଯପୀତଵାସସା
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ନାନା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସଦା ହସୁଥିବା, ଅମୂଲ୍ୟ ପୀତ ଓଡ଼ଣାରେ ଶୋଭିତ।
ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ସୁଖଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ଶାନ୍ତଂ ଚ ରାଧାକାନ୍ତମନନ୍ତକମ୍
ପରବ୍ରହ୍ମର ରୂପ, ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶାନ୍ତ, ରାଧାଙ୍କର ଅନନ୍ତ ପ୍ରିୟ।
ଗୋପୀଭିର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ଚ ସସ୍ମିତାଭିଶ୍ଚ ସନ୍ତତମ୍ । ରାସମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ରତ୍ନସିଂହାସନସ୍ଥିତମ୍
ଗୋପୀମାନେ ସଦା ହସି ହସି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା, ରାସ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନର ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା।
ଵଂଶୀଂ କ୍ଵଣନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । କୌସ୍ତୁଭେନ୍ଦ୍ରମଣୀନ୍ଦ୍ରେଣ ଶଶ୍ଵଦ୍ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ବାଂଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ସଦା କଉସ୍ତୁଭ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରମଣିର ଅଲୋକ ଝଲମଲ କରୁଛି।
କୁଙ୍କୁମାଗୁରୁକସ୍ତୁରୀଚନ୍ଦନାର୍ଚିତଵିଗ୍ରହମ୍ । ଚାରୁଚମ୍ପକମାଲାକ୍ତଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯମଣ୍ଡିତମ୍
କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ, କସ୍ତୂରୀ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ପୂଜିତ ତାଙ୍କ ଦେହ, ସୁନ୍ଦର ଚମ୍ପା ଫୁଲର ମାଳା ଏବଂ ମାଳତୀ ଫୁଲର ଗଛିତ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।
ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ରକଶୋଭାଢ୍ଯଂ ଚୂଡାଵଙ୍କ୍ରିମରାଜିତମ୍ । ଏଵଂଭୂତଂ ଚ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ଭକ୍ତା ଭକ୍ତିପରିପ୍ଲୁତାଃ
ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ରକର ଶୋଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂର ପଂଖି ଲାଗିଛି। ଏଭଳି ରୂପକୁ ଭକ୍ତିରେ ଭିଜିଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
ଯଦ୍ଭଯାଜ୍ଜଗତା ଧାତା ଵିଧତ୍ତେ ସୃଷ୍ଟିମେଵ ଚ । କର୍ମାନୁସାରାଲ୍ଲିଖିତଂ କରୋତି ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ଯାହାଙ୍କ ଭୟରେ ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ କର୍ମଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କାମ କରିଥାନ୍ତି।
ତପସାଂ ଫଲଦାତା ଚ କର୍ମଣାଂ ଚ ଯଦାଜ୍ଞଯା । ଵିଷ୍ଣୁଃ ପାତା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଯଦ୍ଭଯାତ୍ପାତି ସନ୍ତତମ୍
ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତପସ୍ୟା ଓ କର୍ମର ଫଳ ମିଳେ, ତାଙ୍କ ଭୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଃ ସଂହର୍ତା ସର୍ଵଵିଶ୍ଵେଷୁ ଯଦ୍ଭଯାତ୍ । ଶିଵୋ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ
କାଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ଭୟରେ ସଂସାରକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି। ଶିବ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଜ୍ଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନଵାନସ୍ତି ଯୋଗୀଶୋ ଜ୍ଞାନଵିତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ପରମାନନ୍ଦଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଭକ୍ତିଵୈରାଗ୍ଯସଂଯୁତଃ
ଯାହାଙ୍କ ଜ୍ଞାନରେ ଲୋକ ଜ୍ଞାନୀ, ଯୋଗୀମାନେ ନାୟକ, ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଭକ୍ତି ଓ ବିରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାତି ପଵନଃ ପ୍ରଵରଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିନାମ୍ । ତପନଶ୍ଚ ପ୍ରତପତି ଯଦ୍ଭଯାତ୍ସନ୍ତତଂ ସତି
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ବାୟୁ ବହେ, ସବୁଠାରୁ ତ୍ୱରିତ ଚଳିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭୟରେ ସଦା ତାପ ଦେଇଥାଏ।
ଯଦାଜ୍ଞଯା ଵର୍ଷତୀନ୍ଦ୍ରୋ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚରତି ଜନ୍ତୁଷୁ । ଯଦାଜ୍ଞଯା ଦହେଦ୍ଵହ୍ନିର୍ଜଲମେଵଂ ସୁଶୀତଲମ୍
ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ନି ଜଳକୁ ମଧ୍ୟ ପୋଡ଼ିପାରେ, ଏହାକୁ ଶୀତଳ କରିପାରେ।
ଦିଶୋ ରକ୍ଷନ୍ତି ଦିକ୍ପାଲା ମହାଭୀତା ଯଦାଜ୍ଞଯା । ଭ୍ରମନ୍ତି ରାଶିଚକ୍ରାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ଯଦ୍ଭଯେନ ଚ
ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ରାଶି ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭଯାତ୍ଫଲନ୍ତି ଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯପି ଚ ଯଦ୍ଭଯାତ୍ । ଯଦାଜ୍ଞାଂ ତୁ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ କାଲଃ କାଲେ ହରେଦ୍ଭଯାତ୍
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଗଛମାନେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥାଏ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ କାଳ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସବୁକିଛି ନେଇଯାଏ।
ତଥା ଜଲସ୍ଥଲସ୍ଥାଶ୍ଚ ନ ଜୀଵନ୍ତି ଯଦାଜ୍ଞଯା । ଅକାଲେ ନାହରେଦ୍ଵିଦ୍ଧଂ ରଣେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ
ଏଭଳି ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନୁଚିତ ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା କଷ୍ଟରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଧତ୍ତେ ଵାଯୁସ୍ତୋଯରାଶିଂ ତୋଯଂ କୂର୍ମଂ ତଦାଜ୍ଞଯା । କୂର୍ମୋଽନନ୍ତଂ ସ ଚ କ୍ଷୋଣୀଂ ସମୁଦ୍ରାନ୍ ସା ଚ ପର୍ଵତାନ୍
ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବାୟୁ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ବୋହେ, ଜଳ କୂର୍ମକୁ ଧାରଣ କରେ, କୂର୍ମ ଅନନ୍ତକୁ ଧାରଣ କରେ, ଅନନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରେ, ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ଧାରଣ କରେ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ବତମାନେ ଧାରଣ କରେ।
ସର୍ଵା ଚୈଵ କ୍ଷମାରୂପା ନାନାରତ୍ନଂ ବିଭର୍ତି ଯା । ଯତଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ସ୍ଥୀଯନ୍ତେ ହନ୍ତି ତତ୍ର ହି
ଯିଏ ପୃଥିବୀ ରୂପେ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରହିଥାଏ ଓ ସେଠାରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯୁଶ୍ଚୈଵ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ଯୁଗାନାମେକସପ୍ତତିଃ । ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଶକ୍ରପାତେ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ଦିଵାନିଶମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ସତରେକ ଯୁଗ। ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଇନ୍ଦ୍ରର ପତନ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଓ ରାତି ଆସେ।
ଏଵଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନୈର୍ମାସୋ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମାଭ୍ଯାମୃତୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ଋତୁଭିଃ ଷଡ୍ଭିରେଵାବ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵୈ ଵଯଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଏଭଳି ତିରିଶି ଦିନରେ ଏକ ମାସ, ଦୁଇ ମାସରେ ଏକ ଋତୁ, ଛଅ ଋତୁରେ ଏକ ବର୍ଷ, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ନିପାତେ ଚ ଚକ୍ଷୁରୁନ୍ମୀଲନଂ ହରେଃ । ଚକ୍ଷୁରୁନ୍ମୀଲନେ ତସ୍ଯ ଲଯଂ ପ୍ରାକୃତିକଂ ଵିଦୁଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ସମୟରେ ହରିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଯାଏ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ଘଟେ।
ପ୍ରଲଯେ ପ୍ରାକୃତେ ସର୍ଵେ ଦେଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରାଚରାଃ । ଲୀନା ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣନାଭିପଙ୍କଜେ
ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବିଧାତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାଭିର ପଦ୍ମରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁଃ କ୍ଷୀରୋଦଶାଯୀ ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଯଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଵିଲୀନା ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଚାରିଭୁଜା ବିଷ୍ଣୁ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକତା ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମା।
ଯସ୍ଯ ଜ୍ଞାନେ ଶିଵୋ ଲୀନୋ ଜ୍ଞାନାଧୀଶଃ ସନାତନଃ । ଦୁର୍ଗାଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଯାଂ ଵିଲୀନାଃ ସର୍ଵଶକ୍ତଯଃ
ଶିବ, ଜ୍ଞାନର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନାୟକ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନରେ ଏକତା ହୋଇଯାନ୍ତି; ଦୁର୍ଗା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା, ସେଠି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏକତା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସା ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧୌ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା । ନାରାଯଣାଂଶଃ ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଲୀନୋ ଵକ୍ଷସି ତସ୍ଯ ଚ
ସେ ଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ; ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଏକତା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଂଶଶ୍ଚ ତଦ୍ବାହୌ ଦେଵାଧୀଶୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ । ପଦ୍ମାଂଶାଶ୍ଚୈଵ ପଦ୍ମାଯାଂ ସା ରାଧାଯାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଗଣେଶ ଅଛନ୍ତି; ପଦ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ପଦ୍ମା ଓ ରାଧାରେ ଅଛି, ଓ ସୁଶୀଳା।
ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚାପି ଚ ତସ୍ଯାଂ ଚ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଦେଵଯୋଷିତଃ । କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣାଧିଦେଵୀ ସା ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣେଷୁ ସଂସ୍ଥିତା
ଗୋପୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣରେ ବସିଛନ୍ତି।
ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଵେଦାଃ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଯାନି ଚ । ସ୍ଥିତା ଵାଣୀ ଚ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ଯସ୍ଯ ଚ ପରମାତ୍ମନଃ
ସାବିତ୍ରୀ ସରସ୍ବତୀରେ ଅଛନ୍ତି, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ତାହାରେ ଅଛି; ଓ ମହାପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ୱାରେ ବାଣୀ ବସିଛି।