ନ ପାଲଯେତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଚ ସ ଚ ଜ୍ଵାଲାମୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚ ଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ
ଯଦି ଶପଥ ରଖିନାହିଁ, ସେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ନରକକୁ ଯାଇପଡ଼ିବେ; ମିତ୍ର ଦ୍ରୋହ କରିଥିବା, କୃତଘ୍ନ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଜଣେ—
ମିଥ୍ଯାସାକ୍ଷ୍ଯପ୍ରଦଶ୍ଚୈଵ ସ ଚ ଜ୍ଵାଲାମୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଏତେ ତତ୍ର ଵସନ୍ତ୍ଯେଵ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ନରକକୁ ଯାଇପଡ଼ିବେ; ଏମାନେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜ କରିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠି ରହିବେ।
ତଥାଙ୍ଗାରପ୍ରଦଗ୍ଧାଶ୍ଚ ମମ ଦୂତେନ ତାଡିତାଃ । ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ତୁଲସୀଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସପ୍ତଜନ୍ମ ତତଃ ଶୁଚିଃ
ଏଭଳି ଅଙ୍ଗାରରେ ପୋଡ଼ି ମୋର ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯିବା ଜଣେ—ଚଣ୍ଡାଳ ତୁଳସୀ ଛୁଇଲେ, ସାତ ଜନ୍ମ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛୋ ଗଙ୍ଗାଜଲସ୍ପର୍ଶୀ ପଞ୍ଚଜନ୍ମ ତତଃ ଶୁଚିଃ । ଶିଲାସ୍ପର୍ଶୀ ଵିଟ୍କୃମିଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ସୁନ୍ଦରି
ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଛୁଇଲେ, ପାଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ପଥର ଛୁଇଥିବା ଜଣେ ମଳରେ କୀଟ ହେଇ, ସାତ ଜନ୍ମ ପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ।
ଅର୍ଚାସ୍ପର୍ଶୀ ବ୍ରହ୍ମକୃମିଃ ସପ୍ତଜନ୍ମ ତତଃ ଶୁଚି । ଦକ୍ଷହସ୍ତପ୍ରଦାତା ଚ ସର୍ପଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ମୂର୍ତ୍ତି ଛୁଇଲେ, ବ୍ରହ୍ମ କୀଟ ହେଇ, ସାତ ଜନ୍ମ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ଡାହାଣ ହାତରେ ଦେଇଥିବା ଜଣେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ହେବେ।
ତତୋ ଭଵେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମହୀନୋ ମାନଵଶ୍ଚ ତତଃ ଶୁଚିଃ । ମିଥ୍ଯାଵାଦୀ ଦେଵଗୃହେ ଦେଵଲଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଏହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମ ହୀନ ମନୁଷ୍ୟ ହେବେ, ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ଦେବ ଗୃହରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥିବା ଜଣେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବଳ ହେବେ।
ଵିପ୍ରାଦିସ୍ପର୍ଶକାରୀ ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରଜାତିର୍ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତତୋ ଭଵେଚ୍ଚ ମୂକଃ ସ ବଧିରଶ୍ଚ ତ୍ରିଜନ୍ମନି
ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଛୁଇଥିବା ଜଣେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବାଘ ଜନ୍ମ ନେବେ; ଏହା ପରେ ସେ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ ଓ ବଧିର ହେବେ।
ଭାର୍ଯାହୀନୋ ବନ୍ଧୁହୀନୋ ଵଂଶହୀନସ୍ତତଃ ଶୁଚିଃ । ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ଚ ନକୁଲଃ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚାପି ଗଣ୍ଡକଃ
ଯେଉଁଠି ବା ଭାର୍ଯ୍ୟା ନାହିଁ, ବା ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ, ବା ବଂଶ ନାହିଁ—ଏହା ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ମିତ୍ର ଦ୍ରୋହୀ ନକୁଳ ହେବେ, କୃତଘ୍ନ ଗଣ୍ଡକ ହେବେ।
ଵିଶ୍ଵାସଘାତୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ଭାରତେ । ମିଥ୍ଯାସାକ୍ଷୀ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯେ ମଣ୍ଡୂକଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେଉଁଠି ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ ଭାରତ ଦେଶରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଘ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦେଉଛି, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଉ ମେଢ଼କ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପୂର୍ଵାନ୍ସପ୍ତାପରାନ୍ସପ୍ତ ପୁରୁଷାନ୍ହନ୍ତି ଚାତ୍ମନଃ । ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଵିହୀନଶ୍ଚ ଜଡତ୍ଵେନ ଯୁତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏହିପରି ଜଣେ ନିଜ ପୂର୍ବଜ ସାତ ଜଣଙ୍କୁ ଓ ଉତ୍ତରପୁରୁଷ ସାତ ଜଣଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଜଡ଼ ମନ ହୋଇଯାଏ।
ଯସ୍ଯାନାସ୍ଥା ଵେଦଵାକ୍ଯେ ମନ୍ଦଂ ହସତି ସଂତତମ୍ । ଵ୍ରତୋପଵାସହୀନଶ୍ଚ ସଦ୍ଵାକ୍ଯପରନିନ୍ଦକଃ
ଯେଉଁଠି ବେଦର କଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, ସେ ସବୁବେଳେ ହସେ; ଯେଉଁଠି ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ରଖି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ—
ଧୂମ୍ରାନ୍ଧେ ଚ ଵସେତ୍ସୋଽପି ଶତାବ୍ଦଂ ଧୂମ୍ରଭକ୍ଷକଃ । ଜଲଜନ୍ତୁର୍ଭଵେତ୍ସୋଽପି ଶତଜନ୍ମକ୍ରମେଣ ଚ
ସେ ଅନ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୂଆଁ ଖାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳର ଜୀବ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ନାନାପ୍ରକାରଶ୍ଚ ମତ୍ସ୍ଯଜାତିସ୍ତତଃ ଶୁଚିଃ । ଯଃ କରୋତ୍ଯୁପହାସଂ ଚ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣଯୋର୍ଧନେ
ତାପରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଛର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ପରେ ଶୁଚି ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନକୁ ଉପହାସ କରେ—
ପାତଯିତ୍ଵା ସ ପୁରୁଷାନ୍ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ । ସୋଽଯଂ ଯାତି ଚ ଧୂମ୍ରାନ୍ଧଂ ଧୂମ୍ରଧ୍ଵାନ୍ତସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦଶ ଜଣ ଓ ପରେ ଦଶ ଜଣକୁ ତଳେ ପକାଇ ଦେଇ, ଧୂଆଁ ଅନ୍ଧ ଲୋକରେ ଯାଇଥାଏ, ଧୂଆଁ ଅନ୍ଧାରରେ ବଢ଼ି ରହିଥାଏ।
ଧୂମ୍ରକ୍ଲିଷ୍ଟୋ ଧୂମ୍ରଭୋଜୀ ଵସେତ୍ତତ୍ର ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । ତତୋ ମୂଷକଜାତିଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ଭାରତେ
ଧୂଆଁରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ଧୂଆଁ ଖାଇ, ସେ ଚାରି ଗୁଣ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାଁରେ ରହିଥାଏ; ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ଦେଶରେ ଉନ୍ଦୁମାଉସ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ନାନାଵିଧାଃ ପକ୍ଷିଜାତଯଃ କୃମିଜାତିଭିଃ । ତତୋ ନାନାଵିଧା ଵୃକ୍ଷା ପଶଵଶ୍ଚ ତତୋ ନରଃ
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚିଉଁ ଓ କୀଟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ, ତାପରେ ପଶୁ, ଏବଂ ପରେ ମଣିଷ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଵିପ୍ରୋ ଦୈଵଜ୍ଞଜୀଵୀ ଚ ଵୈଦ୍ଯଜୀଵୀ ଚିକିତ୍ସକଃ । ଲାକ୍ଷାଲୋହାଦିଵ୍ଯାପାରୀ ରସାଦିଵିକ୍ରଯୀ ଚ ଯଃ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଜ୍ୟୋତିଷ, ଚିକିତ୍ସା, ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଲାକ୍ଷା, ଲୋହା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ରସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରୟ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ—
ସ ଯାତି ନାଗଵେଷ୍ଟଂ ଚ ନାଗୈର୍ଵେଷ୍ଟିତମେଵ ଚ । ଵସେତ୍ସ ଲୋମମାନାବ୍ଦଂ ତତ୍ରୈଵ ନାଗପାଶିତଃ
ସେ ସର୍ପମାଳା ରେ ଯାଇଥାଏ, ସର୍ପମାଳାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଥାଏ; ତାହାଁରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଲୋମ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ପମାଳାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଥାଏ।
ତତୋ ନାନାଵିଧାଃ ପକ୍ଷିଜାତଯଶ୍ଚ ତତୋ ନରଃ । ତତୋ ଭଵେତ୍ସ ଗଣକୋ ଵୈଦ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚିଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ପରେ ମଣିଷ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୟୋତିଷୀ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସକ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଗୋପଶ୍ଚ କର୍ମକାରଶ୍ଚ ରଙ୍ଗକାରସ୍ତତଃ ଶୁଚିଃ । ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଚ କୁଣ୍ଡାନି କଥିତାନି ପତିଵ୍ରତେ
ପରେ ସେ ଗୋପାଳ, କାମକାର, ଏବଂ ଚିତ୍ରକାର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ହେ ପତିବ୍ରତା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯାନି ଚାପ୍ରସିଦ୍ଧାନି କ୍ଷୁଦ୍ରାଣି ସନ୍ତି ତତ୍ର ଵୈ । ସନ୍ତି ପାତକିନସ୍ତେଷୁ ସ୍ଵକର୍ମଫଲଭୋଗିନଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ନାନାଯୋନିଂ ଚ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଛୋଟ କୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏଠାରେ ପାପୀମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗି, ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଉଛ?
ଦେଵପୂଜନାତ୍ ସର୍ଵାରିଷ୍ଟନିଵୃତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମରାଜ ମହାଭାଗ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗ । ନାନାପୁରାଣେତିହାସେ ଯତ୍ସାରଂ ତତ୍ପ୍ରଦର୍ଶଯ
ଦେବପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦୂର କରିବା ବିଷୟରେ—
ସର୍ଵେଷୁ ସାରଭୂତଂ ଯତ୍ସର୍ଵେଷ୍ଟଂ ସର୍ଵସମ୍ମତମ୍ । କର୍ମଚ୍ଛେଦବୀଜରୂପଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ସୁଖଦଂ ନୃଣାମ୍
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: ହେ ଧର୍ମରାଜ, ମହାଭାଗ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା, ନାନା ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସର ଯେଉଁ ସାର ଅଛି, ସେଠି ମୋତେ ଦେଖାଇଦିଅ।
ସର୍ଵପ୍ରଦଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲକାରଣମ୍ । ଭଯଂ ଦୁଃଖଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯେନ ଵୈ ସର୍ଵମାନଵାଃ
ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସାର ଅଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନୋନୀତ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, କର୍ମର ମୂଳ ନଷ୍ଟ କରେ—
କୁଣ୍ଡାନି ତେ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତେଷୁ ନୈଵ ପତନ୍ତି ଚ । ନ ଭଵେଦ୍ଯେନ ଜନ୍ମାଦି ତତ୍କର୍ମ ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସବୁ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର କାରଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖିନାହାନ୍ତି—
କିମାକାରାଣି କୁଣ୍ଡାନି ତାନି ଵା ନିର୍ମିତାନି ଚ । କେ ଚ କେନୈଵ ରୂପେଣ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାପିନଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ କୁଣ୍ଡ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେଥିରେ ପଡ଼ିନାହାନ୍ତି, ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ହୋଇନାହିଁ—ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏବେ କହ।
ସ୍ଵଦେହେ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତେ ଯାତି ଲୋକାନ୍ତରଂ ନରଃ । କେନ ଦେହେନ ଵା ଭୋଗଂ କରୋତି ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ନିଜ ଦେହ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲାପରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜଗତକୁ ଯାଉଛି; ତେବେ ସେ କେଉଁ ଦେହରେ ନିଜ କର୍ମର ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଫଳ ଅନୁଭବ କରେ?
ସୁଚିରଂ କ୍ଲେଶଭୋଗେନ କଥଂ ଦେହୋ ନ ନଶ୍ଯତି । ଦେହୋ ଵା କିଂଵିଧୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ଓ ଉପଭୋଗ ଭୋଗିଲାପରେ ମଧ୍ୟ ଦେହ କିପରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ? ଏହି ଦେହ କେଉଁ ପ୍ରକାରର? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସାଵିତ୍ରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋ ହରିଂ ସ୍ମରନ୍ । କଥାଂ କଥିତୁମାରେଭେ କର୍ମବନ୍ଧନିକୃନ୍ତନୀମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, କର୍ମର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଇଥିବା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ ଵତ୍ସେ ଚତୁର୍ଷୁ ଵେଦେଷୁ ଧର୍ମେଷୁ ସଂହିତାସୁ ଚ । ପୁରାଣେଷ୍ଵିତିହାସେଷୁ ପାଞ୍ଚରାତ୍ରାଦିକେଷୁ ଚ
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ — ମୁଁ କୁହୁଛି, ଚାରିଟି ବେଦ, ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ, ସଂହିତା, ପୁରାଣ, ଇତିହାସ, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ,