ତତଃ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵାଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସ୍ଵେଵ ତତଃ ଶୁଚି । ଵିଷେଣ ଜୀଵନଂ ହନ୍ତି ନିର୍ଦଯୋ ଯୋ ହି ମାନଵଃ
ତାପରେ ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ପରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିର୍ଦୟ ଭାବେ ବିଷ ଦେଇ ପ୍ରାଣୀ ମାରେ—
ଵିଷକୁଣ୍ଡେ ଚ ତଦ୍ଭୋଜୀ ସହସ୍ରାବ୍ଦଂ ଚ ତିଷ୍ଠତି । ତତୋ ଭଵେନ୍ନୃଘାତୀ ଚ ଵ୍ରଣୀ ଚ ଶତଜନ୍ମସୁ
ସେ ବିଷର ପାତ୍ରରେ ଖାଇ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥାଏ; ପରେ ସେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହତ୍ୟାକାରୀ ଏବଂ ବ୍ରଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ କୁଷ୍ଠୀ ଚ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେଦ୍ ଧୁଵମ୍ । ଦଣ୍ଡେନ ତାଡଯେଦ୍ ଗାଂ ହି ଵୃଷଞ୍ଚ ଵୃଷଵାହକଃ
ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯେଉଁ ଜଣେ ଗାଁ କିମ୍ବା ବୃଷ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ମାଡ଼େ—
ଭୃତ୍ଯଦ୍ଵାରା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୋ ଵା ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ । ପ୍ରତପ୍ତେ ତୈଲକୁଣ୍ଡେଽଗ୍ନୌ ତିଷ୍ଠତି ସ୍ମ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ଚାହେଁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଚାକର ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାପିତ ତେଲର ପାତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିରେ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଗଵାଂ ଲୋମପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ଵୃଷୋ ଭଵତି ତତ୍ପରମ୍ । କୁନ୍ତେନ ହନ୍ତି ଯୋ ଜୀଵଂ ଵହ୍ନିଲୋହେନ ହେଲଯା
ଗାଁର ଲୋମ ଯେତେ ବର୍ଷ, ସେ ତତ୍ତିକି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଷ ହୋଇ ରହିଥାଏ; ଯେଉଁ ଜଣେ ଅବମାନ ସହ କୁଁତି କିମ୍ବା ତାପିତ ଲୋହାରେ ପ୍ରାଣୀ ମାରେ—
କୁନ୍ତକୁଣ୍ଡେ ଵସେତ୍ସୋଽପି ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ସତି । ତତଃ ସୁଯୋନିଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୋଦରେ ଵ୍ଯାଧିସଂଯୁତଃ
ସେ କୁଁତିର ପାତ୍ରରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥାଏ; ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଉଦରରେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଏ।
ଜନ୍ମନୈକେନ କ୍ଲେଶେନ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଵୃଥା ମାଂସଂ ମାଂସଲୋଭୀ ଦ୍ଵିଜାଧମଃ
ଏକ ଜନ୍ମରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପରେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ନିମ୍ନତମ ଲୋକ ଅନାବଶ୍ୟକ ମାଂସ ଲୋଭରେ ମାଂସ ଖାଏ—
ହରେରନୈଵେଦ୍ଯଭୋଜୀ କୃମିକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ । ସ୍ଵଲୋମମାନଵର୍ଷଂ ଚ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ନ ଥିବା ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ସେ କୀଟର ପାତ୍ରକୁ ଯାଏ; ଏବଂ ନିଜ ଶରୀରର ଲୋମ ଯେତେ ବର୍ଷ, ସେଉଁଠି ରହିଥାଏ।
ତତୋ ଭଵେନ୍ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତିସ୍ତ୍ରିଜନ୍ମନି ତତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୂଦ୍ରଯାଜୀ ଚ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜକଃ
ତାପରେ ସେ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ପରେ ଦ୍ୱିଜ ହୁଏ; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ କରେ—
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶଵଦାହୀ ଚ ପୂଯକୁଣ୍ଡେ ଵସେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯାଵଲ୍ଲୋମପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ଯମଦଣ୍ଡେନ ସୁଵ୍ରତେ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୃତଦେହ ଦାହ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁୟର ପାତ୍ରରେ ରହିଥାଏ; ନିଜ ଶରୀରର ଲୋମ ଯେତେ ବର୍ଷ, ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ତାହା ଭୋଗିଥାଏ, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ତାଡିତୋ ଯମଦୂତେନ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ତତୋ ଭାରତମାଗତ୍ଯ ସ ଶୂଦ୍ରଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ମାଡ଼ିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ରହେ । ପରେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସି, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
ମହାରୋଗୀ ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚ ବଧିରୋ ମୂକ ଏଵ ଚ । କୃଷ୍ଣଂ ପଦ୍ମଂ ଚ କେ ଯସ୍ଯ ତଂ ସର୍ପଂ ହନ୍ତି ଯୋ ନରଃ
ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଗରିବ, ବହିରା ଓ ଗୁଙ୍ଗା ହୋଇ ଥାଏ; ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଅପରାଧ କରି, ଯେଉଁ ସର୍ପରେ ପଦ୍ମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ସର୍ପକୁ ମାରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ସ୍ଵଲୋମମାନଵର୍ଷଂ ଚ ସର୍ପକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ । ସର୍ପେଣ ଭକ୍ଷିତଃ ସୋଽଥ ଯମଦୂତେନ ତାଡିତଃ
ସେ ନିଜ ଚୁଲିର ଦୀର୍ଘତା ପରିମାଣ ଏକ ବର୍ଷ ସର୍ପର ଗୁହାରେ ଯାଏ; ପରେ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ ଓ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ମାଡ଼ନ୍ତି ।
ଵସେଚ୍ଚ ସର୍ପଵିଡ୍ଭୋଜୀ ତତଃ ସର୍ପୋ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତତୋ ଭଵେନ୍ମାନଵଶ୍ଚ ସ୍ଵଲ୍ପାଯୁର୍ଦଦ୍ରୁସଂଯୁତଃ
ସେ ସର୍ପର ମଳ ଖାଇ ରହେ; ତା'ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ପ ହୁଏ; ପରେ ସେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗ ଭୋଗୁଥିବା ମଣିଷ ହୁଏ ।
ମହାକ୍ଲେଶେନ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ପେଣ ଭକ୍ଷିତାଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଵିଧିପ୍ରଦତ୍ତଜୀଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରଜନ୍ତୂଂଶ୍ଚ ହନ୍ତି ଯଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯିବା ପରେ; ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟରେ ଯେତେ ଜୀବନ ମିଳିଛି, ସେହି ଛୋଟ ଜନ୍ତୁମାନେ ମାରିଥିବା ଲୋକ ।
ସ ଦଂଶମଶଯୋଃ କୁଣ୍ଡେ ଜନ୍ତୁମାନାବ୍ଦମେଵ ଚ । ଦିଵାନିଶଂ ଭକ୍ଷିତସ୍ତୈରନାହାରଶ୍ଚ ଶବ୍ଦଵାନ୍
ସେ ଦଂଶ ଦେଉଥିବା ପୋକାମାନଙ୍କର ଗୁହାରେ ଏକ ବର୍ଷ ରହେ; ଦିନ ରାତି ସେମାନେ ତାକୁ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେ ଖାଇବା ବିନା ଚିତ୍କାର କରେ ।
ହସ୍ତପାଦାଦିବଦ୍ଧଶ୍ଚ ଯମଦୂତେନ ତାଡିତଃ । ତତୋ ଭଵେତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରଜନ୍ତୁର୍ଜାତିଶ୍ଚ ଯାଵନୀ ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କର ହାତ ପା ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ବାନ୍ଧି ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ମାଡ଼ନ୍ତି; ପରେ ସେ ଛୋଟ ଜନ୍ତୁ ହୁଏ, ଯେତେ ଦିନ ସେ ଜନ୍ତୁର ଜାତି ରହିଥାଏ ।
ତତୋ ଭଵେନ୍ମାନଵଶ୍ଚ ସୋଽଙ୍ଗହୀନସ୍ତତଃ ଶୁଚିଃ । ଯୋ ମୂଢୋ ମଧୁମଶ୍ନାତି ହତ୍ଵା ଚ ମଧୁମକ୍ଷିକାଃ
ପରେ ସେ ମଣିଷ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗହୀନ ଥାଏ, ତା'ପରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯେ ମୂଢ଼ ମଧୁମକ୍ଷିକା ମାରି ମଧୁ ଖାଏ ।
ସ ଏଵ ଗାରଲେ କୁଣ୍ଡେ ଜୀଵମାନାବ୍ଦକଂ ଵସେତ୍ । ଭକ୍ଷିତୋ ଗରଲୈର୍ଦଗ୍ଧୋ ଯମଦୂତେନ ତାଡିତଃ
ସେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ବର୍ଷ ବିଷର ଗୁହାରେ ରହେ; ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ ଓ ଦହିଯାଏ, ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ମାଡ଼ନ୍ତି ।
ତତୋ ହି ମକ୍ଷିକାଜାତିସ୍ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ଦଣ୍ଡଂ କରୋତ୍ଯଦଣ୍ଡ୍ଯେ ଚ ଵିପ୍ରେ ଦଣ୍ଡଂ କରୋତି ଚ
ପରେ ସେ ମକ୍ଷିକା ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ; ତା'ପରେ ସେ ମଣିଷ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯେ ଦୋଷ ନଥିବା ଲୋକକୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଏ ।
ସ କୁଣ୍ଡଂ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ କୀଟାନାଂ ଯାତି ସତ୍ଵରମ୍ । ସ ତଲ୍ଲୋମପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯହର୍ନିଶମ୍
ସେ ତୁରନ୍ତ ହୀରା ଦାନ୍ତ ଥିବା କୀଟମାନଙ୍କର ଗୁହାକୁ ଯାଏ; ନିଜ ଚୁଲିର ଦୀର୍ଘତା ପରିମାଣ ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ରାତି ସେଠି ରହେ ।
ଶବ୍ଦକୃଦ୍ଭକ୍ଷିତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଯମଦୂତେନ ତାଡିତଃ । କରୋତି ରୋଦନଂ ଭଦ୍ରେ ହାହାକାରଂ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ
ସେ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ପୋକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ, ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ମାଡ଼ନ୍ତି; ସେ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହାହାକାର ରୋଦନ କରେ, ହେ ସୁମଧୁରେ ।
ପୁନଃ ସୂକରଯୋନୌ ଚ ଜାଯତେ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ । ତ୍ରିଜନ୍ମନି କାକଯୋନୌ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ପୁଣି ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂକର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ; ତିନି ଜନ୍ମ କାକର ଗର୍ଭରେ ହୁଏ, ତା'ପରେ ସେ ମଣିଷ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହୁଏ ।
ଅର୍ଥଲୋଭେନ ଯୋ ମୂଢଃ ପ୍ରଜାଦଣ୍ଡଂ କରୋତି ସଃ । ଵୃଶ୍ଚିକାନାଂ ଚ କୁଣ୍ଡଂ ଚ ତଲ୍ଲୋମାବ୍ଦଂ ଵସେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଅର୍ଥ ଲୋଭରେ ଯେ ମୂଢ଼ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ଚୁଲିର ଦୀର୍ଘତା ପରିମାଣ ବିଛିଆଙ୍କ ଗୁହାରେ ରହେ ।
ତତୋ ଵୃଶ୍ଚିକଜାତିଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ଭାରତେ । ତତୋ ନରଶ୍ଚାଙ୍ଗହୀନୋ ଵ୍ଯାଧିଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପରେ ସେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ସାତ ଜନ୍ମ ବିଛିଆ ହୁଏ; ତା'ପରେ ମଣିଷ ହୋଇ ଅଙ୍ଗହୀନ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋ ହ୍ଯନ୍ଯେଷାଂ ଧାଵକୋ ଭଵେତ୍ । ସନ୍ଧ୍ଯାହୀନଶ୍ଚ ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ହରିଭକ୍ତିଵିହୀନକଃ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦୌଡ଼େ; ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି ଓ ହରିଭକ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ ତିଷ୍ଠତି ସ୍ଵଲୋମାବ୍ଦଂ କୁଣ୍ଡେଷୁ ଚ ଶରାଦିଷୁ । ଵିଦ୍ଧଃ ଶରାଦିଭିଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେ ନିଜ ଚୁଲିର ଦୀର୍ଘତା ପରିମାଣ ବର୍ଷ ତୀର ଓ ଏହାଦି ଗୁହାରେ ରହେ; ସେ ତୀର ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ସଦା ବିଦ୍ଧ ହୁଏ, ପରେ ସେ ମଣିଷ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହୁଏ ।
କାରାଗାରେ ସାନ୍ଧକାରେ ପ୍ରଣିହନ୍ତି ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ଯଃ । ପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଦୋଷେଣ ଗୋଲକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେ କାରାଗାର ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ନିଜ ଦୋଷରେ ଅବିବେକୀ ହୋଇ, ସେ ଗୋଲାକାର ଗୁହାକୁ ଯାଏ ।
ସ ପଙ୍କତପ୍ତତୋଯାକ୍ତଂ ସାନ୍ଧକାରଂ ଭଯଙ୍କରମ୍ । ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରୈଶ୍ଚ କୀଟୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଗୋଲକୁଣ୍ଡକମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଗହିରା ଗଡ଼ିଆ ଅଛି, ଯାହା କାଦା ଓ ତାପିତ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚାରିପଟେ ଅନ୍ଧାର ଓ ଭୟରେ ଘେରା, ତିକ୍ତ ଦାନ୍ତ ଥିବା କୀଟପତଙ୍ଗରେ ଭରିଆ। ଏହିଠାକୁ ଗୋଳକୁଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ।
କୀଟୈର୍ଵିଦ୍ଧୋ ଵସେତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଜାଲୋମାବ୍ଦମେଵ ଚ । ତତୋ ଭଵେତ୍ପ୍ରଜାଭୃତ୍ଯସ୍ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେତ୍କ୍ରମାତ୍
ସେଠାରେ ସେଇ କୀଟମାନେ ଦେହକୁ ଛିଦ୍ର କରିବା ସହିତ, ଜଣେ ଲୋକ ଦେହର ଲୋମ ବଢିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ତାପରେ ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଦାସ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।