ଯୋଗଯୁକ୍ତୈଃ ସିଦ୍ଧିଯୁକ୍ତୈର୍ନାନାରୂପଧରୈର୍ଭଟୈଃ । ଆସନ୍ନମୃତ୍ଯୁଭିର୍ଦୃଷ୍ଟୈଃ ପାପିଭିଃ ସର୍ଵଜୀଵିଭିଃ
କେହି ଯୋଗରେ ଲିନ, କେହି ସିଦ୍ଧି ଥିବା, କେହି ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା; କେହି ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବା, କେହି ପାପୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମନିରତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ଶାକ୍ତୈଃ ସୌରୈଶ୍ଚ ଗାଣପୈଃ । ଅଦୃଶ୍ଯୈଃ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧୈର୍ଯୋଗିଭିରେଵ ଚ
ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, କେହି ଶାକ୍ତ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜକ, କେହି ଗଣପତିର ଭକ୍ତ; କେହି ଅଦୃଶ୍ୟ, କେହି ପୁଣ୍ୟ କରୁଥିବା, କେହି ସିଦ୍ଧ, କେହି ଯୋଗୀ।
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତୈର୍ଵାପି ଵିତତୈର୍ଵା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରକୈଃ । ବଲଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ନିଃଶଙ୍କୈଃ ସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ
କେହି ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲିନ, କେହି ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ; କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ନିର୍ଭୟ, କେହି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ କେହି ବୈଷ୍ଣବ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସାଧ୍ଵି କୁଣ୍ଡସଂଖ୍ଯାନିରୂପଣମ୍ । ଯେଷାଂ ନିଵାସୋ ଯତ୍କୁଣ୍ଡେ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ହେ ସାଧ୍ବୀ, ଏହିପରି ତୁମକୁ କୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଲି। କେଉଁ କୁଣ୍ଡରେ କିଏ ବସିଛି, ଏହିବେଳେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେଵୀଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେଽଷ୍ଟାଦଶସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ନଵମସ୍କନ୍ଧେ ନାରାଯଣନାରଦସଂଵାଦେ ସାଵିତ୍ର୍ଯୁପାଖ୍ଯାନେ କୁଣ୍ଡସଂଖ୍ଯାନିରୂପଣଂ ନାମ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଦେବୀଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ନବମ ସ୍କନ୍ଧରେ, ନାରାୟଣ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦ ଓ ସାବିତ୍ରୀ କଥାରେ, 'କୁଣ୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ବିବରଣ' ନାମକ ବତ୍ତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ନାନାକର୍ମଵିପାକଫଲକଥନମ୍ ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ ହରିସେଵାରତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଯୋଗସିଦ୍ଧୋ ଵ୍ରତୀ ସତି । ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ନ ଯାତି ନରକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା। ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ: ଯିଏ ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଲିନ, ଶୁଦ୍ଧ, ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
କଟୁଵାଚା ବାନ୍ଧଵାଂଶ୍ଚ ବଲଲେପେନ ଯୋ ନରଃ । ଦଗ୍ଧାନ୍କରୋତି ବଲଵାନ୍ ଵହ୍ନିକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା କହି ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେଙ୍କୁ ଦାହ କରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଏ।
ସ୍ଵଗାତ୍ରଲୋମମାନାବ୍ଦଂ ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ହୁତାଶନେ । ପଶୁଯୋନିମଵାପ୍ନୋତି ରୌଦ୍ରଦଗ୍ଧାଂ ତ୍ରିଜନ୍ମନି
ସେଠାରେ ନିଜ ଶରୀରର ଲୋମ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ରହି, ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାହିତ ଓ କ୍ରୂର ପଶୁ ଯୋନି ଲାଭ କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୃଷିତଂ ତପ୍ତଂ କ୍ଷୁଧିତଂ ଗୃହମାଗତମ୍ । ନ ଭୋଜଯତି ଯୋ ମୂଢସ୍ତପ୍ତକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯିଏ ମୂଢ଼, ତ୍ରୁଷାର୍ତ୍ତ, କ୍ଳାନ୍ତ, ଭୁକ୍ତିଲାଗି ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଉ ନାହିଁ, ସେ ତପ୍ତ କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଏ।
ତତ୍ର ତଲ୍ଲୋମମାନଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚ ଦୁଃଖଦେ । ତପ୍ତସ୍ଥଲେ ଵହ୍ନିତଲ୍ପେ ପକ୍ଷୀ ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ସେଠାରେ ନିଜ ଶରୀରର ଲୋମ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ ଭୂମି ଓ ଅଗ୍ନିର ଶୟନରେ ରହି, ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଯୋନି ଲାଭ କରେ।
ରଵିଵାରେ ଚ ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାମମାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵାସରେ । ଵସ୍ତ୍ରାଣାଂ କ୍ଷାରସଂଯୋଗଂ କରୋତି କେଵଲଂ ନରଃ
ରବିବାର, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ, ଯଦି କେହି କେବଳ ବସ୍ତ୍ର ସହ କ୍ଷାର ମିଶାଏ,
ସ ଯାତି କ୍ଷାରକୁଣ୍ଡଂ ଚ ସୂତ୍ରମାନାବ୍ଦମେଵ ଚ । ସ ଵ୍ରଜେଦ୍ରଜକୀଂ ଯୋନିଂ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ଭାରତେ
ସେ କ୍ଷାର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଏ, ସୂତା ମାପରେ ଏକ ବର୍ଷ ରହି, ଭାରତ ଭୂମିରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୋବୀ ଯୋନି ଲାଭ କରେ।
ମୂଲପ୍ରକୃତିନିନ୍ଦାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ମାନଵାଧମଃ । ଵେଦନିନ୍ଦାଂ ଶାସ୍ତ୍ରନିନ୍ଦାଂ ପୁରାଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଯିଏ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ତଥା ନିନ୍ଦାପରୋ ଜନଃ । ଗୌରୀଵାଣ୍ଯାଦିଦେଵୀନାଂ ତଥା ନିନ୍ଦାପରୋ ଜନଃ
ଏବଂ ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ, ଗୌରୀ, ବାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲିନ,
ତେ ସର୍ଵେ ନିରଯେ ଯାନ୍ତି ତସ୍ମିନ୍କୁଣ୍ଡେ ଭଯାନକେ । ନାତଃ ପରତରଂ କୁଣ୍ଡଂ ଦୁଃଖଦଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ନରକ କୁଣ୍ଡକୁ ଯାନ୍ତି; ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ କୁଣ୍ଡ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନଥିବ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵାନେକକଲ୍ପଂ ସର୍ପଯୋନିଂ ଵ୍ରଜେତ୍ପୁନଃ । ଦେଵୀନିନ୍ଦାପରାଧସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ପୁଣି ସର୍ପ ଯୋନି ଲାଭ କରେ; ଦେବୀ ନିନ୍ଦାର ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୌଣସି ନାହିଁ।
ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ଵୃତ୍ତିଂ ଚ ସୁରଵିପ୍ରଯୋଃ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଟ୍କୁଣ୍ଡଂ ଚ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜେ ଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦିଆ, ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଜୀବିକା ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତାଵନ୍ତ୍ଯେଵ ଚ ଵର୍ଷାଣି ଵିଡ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଟ୍କୃମିଶ୍ଚ ପୁନର୍ଭୁଵି
ସେଠି ସେମାନେ ସେଇ ସଂଖ୍ୟକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳ ଖାଇ ରହନ୍ତି; ତାପରେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ମଳର କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପରକୀଯତଡାଗେ ଚ ତଡାଗଂ ଯଃ କରୋତି ଚ । ଉତ୍ସଜେଦ୍ଦୈଵଦୋଷେଣ ମୂତ୍ରକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ପୋଖରୀ ଭିତରେ ପୋଖରୀ ତିଆରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରେ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପିଶାବର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତଦ୍ରେଣୁମାନଵର୍ଷଂ ଚ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ପୁନଃ ପୂର୍ଣଶତାବ୍ଦଂ ଚ ସ ଵୃଷୋ ଭାରତେ ଭଵେତ୍
ସେଠି, ସେ ପୋଖରୀର ଧୂଳି ଯେତେ ବର୍ଷ ହେବ, ସେତେ ବର୍ଷ ସେଠି ରହି ସେହି ଧୂଳି ଖାଏ; ପୁଣି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ ବୃଷ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଏକାକୀ ମିଷ୍ଟମଶ୍ନାତି ଶ୍ଲେଷ୍ମକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ଚ । ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ଚୈଵ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁମାନେ ଏକାକି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ କଫର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ ସେଠି ସେଇ କଫ ଖାଇ ରହନ୍ତି।
ତତଃ ପୂର୍ଣଶତାବ୍ଦଂ ଚ ସ ପ୍ରେତୋ ଭାରତେ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପରଂ ଚୈଵ ପୂଯଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତଃ ଶୁଚିଃ
ତାପରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତରେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ରହେ; ପୁଣି କଫ, ପିଶାବ ଓ ପୁୟ ଖାଇ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ଗୁରୁଂ ଭାର୍ଯାଂ ସୁତଂ ସୁତାମ୍ । ଯୋ ନ ପୁଷ୍ଣାତ୍ଯନାଥଂ ଚ ଗରକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବାପା, ମାଆ, ଗୁରୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, ଝିଅ କିମ୍ବା ଅନାଥଙ୍କୁ ପୋଷଣ ନଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ଚୈଵ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ତତୋ ଵ୍ରଜେଦ୍ଭୂତଯୋନିଂ ଶତଵର୍ଷଂ ତତଃ ଶୁଚିଃ
ସେଠି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ ସେଇ ବିଷ ଖାଇ ରହନ୍ତି; ତାପରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତ ଯୋନିରେ ଯାଆନ୍ତି, ତାପରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିଥିଂ ଵକ୍ରଚକ୍ଷୁଃ କରୋତି ଯୋ ହି ମାନଵଃ । ପିତୃଦେଵାସ୍ତସ୍ଯ ଜଲଂ ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଚ ପାପିନଃ
ଯଦି କେହି ଅତିଥିକୁ ବାଙ୍କା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେ, ସେହି ପାପୀଙ୍କଠାରୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକାନି ଚ । ଇହୈଵ ଲଭତେ ଚାନ୍ତେ ଦୂଷିକାକୁଣ୍ଡମାଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁସବୁ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି, ସେଗୁଡିକୁ ସେ ଏଠାରେ ଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଦୁଷ୍ଟତାର କୁଣ୍ଡକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ଚୈଵ ତଦ୍ଭୋଜୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ତତୋ ଵ୍ରଜେଦ୍ଭୂତଯୋନିଂ ଶତଵର୍ଷଂ ତତଃ ଶୁଚିଃ
ସେଠି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟତା ଖାଇ ରହେ; ପରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତ ଯୋନିରେ ଯାଏ, ତାପରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ଚାନ୍ଯସ୍ମୈ ଦୀଯତେ ଯଦି । ସ ତିଷ୍ଠତି ଵସାକୁଣ୍ଡେ ତଦ୍ଭୋଜୀ ଶତଵତ୍ସରମ୍
ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେ ସେଠି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚର୍ବିର କୁଣ୍ଡରେ ରହି ସେଇ ଚର୍ବି ଖାଏ।
କୃକଲାସୋ ଭଵେତ୍ସୋଽପି ଭାରତେ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ । ତତୋ ଭଵେନ୍ମହାରୌଦ୍ରୋ ଦରିଦ୍ରୋଽଲ୍ପାଯୁରେଵ ଚ
ତାପରେ ସେ ଭାରତରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃଧ୍ର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ସେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅଳ୍ପଆୟୁ ହୁଏ।
ପୁମାଂସଂ କାମିନୀ ଵାପି କାମିନୀଂ ଵା ପୁମାନଥ । ଯଃ ଶୁକ୍ରଂ ପାଯଯତ୍ଯେଵ ଶୁକ୍ରକୁଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟକୁ ବୀର୍ୟ ପିଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ନିଜେ ପିଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବୀର୍ୟର କୁଣ୍ଡକୁ ଯାଆନ୍ତି।