ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହରିଭକ୍ତିଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ମହୀଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ନ ତସ୍ଯ ପତନଂ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ହରିଭକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରୁ କେବେ ଅବନତି ହୁଏ ନାହିଁ ।
ତପାଂସି ଚୈଵ ସର୍ଵାଣି ଵ୍ରତାନି ନିଖିଲାନି ଚ । କୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ କରି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଭାରତେ ଭଵେତ୍ । ତତୋ ମୁକ୍ତୋ ଭଵେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଭାରତରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି । ପରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଆଉ କେବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଭୁଵଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ସ ତୁ ନିର୍ଵାଣତାଂ ଯାତି ନ ଚ ଜନ୍ମ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଭାରତେ ଚ ଯୋଽଶ୍ଵମେଧଂ କରୋତି ଚ । ଅଶ୍ଵଲୋମମିତାବ୍ଦଂ ଚ ଶକ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ଭଜେତ୍
ଭାରତର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଅଶ୍ୱର ଲୋମ କଣା ଯେତେ, ସେତେ ବର୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ରାଜସୂଯେ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ସର୍ଵେଭ୍ଯୋଽପି ମଖେଭ୍ଯୋ ହି ପରୋ ଦେଵୀମଖଃ ସ୍ମୃତଃ
ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମଣିଷ ଚାରିଗୁଣା ଫଳ ପାଏ । ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ଵରାନନେ । ଶଙ୍କରେଣ ମହେଶେନ ତ୍ରିପୁରାସୁରନାଶନେ
ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର ଶଙ୍କର ତ୍ରିପୁରାସୁର ବିନାଶ ସମୟରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ଶକ୍ତିଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ସୁନ୍ଦରି । ନାନେନ ସଦୃଶୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ
ଶକ୍ତି ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମାନ ତିନି ଲୋକରେ ଆଉ କୌଣସି ନାହିଁ ।
ଦକ୍ଷେଣ ଚ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ମହାନ୍ସଂଵାଦସଂଯୁତଃ । ବଭୂଵ କଲହୋ ଯତ୍ର ଦକ୍ଷଶଙ୍କରଯୋଃ ସତି
ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦକ୍ଷ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ହୋଇଥିଲା ।
ଶେପୁଶ୍ଚ ନନ୍ଦିନଂ ଵିପ୍ରା ନନ୍ଦୀ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ କୋପତଃ । ଯଦ୍ଧେତୋର୍ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଂ ଚ ବଭଞ୍ଜ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ନନ୍ଦି ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ ।
ଚକାର ଦେଵୀଯଜ୍ଞଂ ସ ପୁରା ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଧର୍ମଶ୍ଚ କଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଶେଷଶ୍ଚାପି ଚ କର୍ଦମଃ
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଧର୍ମ, କଶ୍ୟପ, ଶେଷ ଓ କର୍ଦ୍ଦମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ମନୁଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ । ଶିଵଃ ସନତ୍କୁମାରଶ୍ଚ କପିଲଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵସ୍ତଥା
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ, ଶିବ, ସନତ୍କୁମାର, କପିଳ ଓ ଧ୍ରୁବ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ରାଜସୂଯସହସ୍ରାଣାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଦେଵୀଯଜ୍ଞାତ୍ପରୋ ଯଜ୍ଞୋ ନାସ୍ତି ଵେଦେ ଫଲପ୍ରଦଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରି ଏକ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ । ବେଦରେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ ଆଉ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ନାହିଁ ।
ଵର୍ଷାଣାଂ ଶତଜୀଵୀ ଚ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଜ୍ଞାନେନ ତେଜସା ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯୋ ଭଵେଦିହ
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଜ୍ଞାନ ଓ ତେଜରେ ସେ ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି ।
ଦେଵାନାଂ ଚ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ନାରଦ । ଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଚ ଯଥା ଵେଦା ଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଥା
ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରଦ, ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଦ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ଯଥା ଗଙ୍ଗା ପଵିତ୍ରାଣାଂ ଶିଵୋ ଯଥା । ଏକାଦଶୀ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ପୁଷ୍ପାଣାଂ ତୁଲସୀ ଯଥା
ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା, ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଦଶୀ, ଏବଂ ଫୁଲମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁଳସୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପକ୍ଷିଣାଂ ଗରୁଡୋ ଯଥା । ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ପ୍ରକୃତୀ ରାଧା ଵାଣୀ ଵସୁନ୍ଧରା
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ, ଏବଂ ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତି, ରାଧା, ବାଣୀ ଏବଂ ବସୁଧରା ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ଶୀଘ୍ରାଣାଂ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାନାଂ ମନୋ ଯଥା । ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ ସବୁଠାରୁ ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନାନାଂ ଚ ଵର୍ଷାଣାଂ ଭାରତଂ ଯଥା । ଶ୍ରୀମତାଂ ଚ ଯଥା ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଵିଦୁଷାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀ
ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃନ୍ଦାବନ, ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ, ଧନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସରସ୍ୱତୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଦୁର୍ଗା ଚ ସୌଭାଗ୍ଯାନାଂ ଚ ରାଧିକା । ଦେଵୀଯଜ୍ଞସ୍ତଥା ଵତ୍ସେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଭାମିନି
ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗା, ସୌଭାଗ୍ୟବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଧିକା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀୟଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ,
ଅଶ୍ଵମେଧଶତେନୈଵ ଶକ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ସହସ୍ରେଣ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୃଥୁରେଵ ଚ
ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏହି ଯଜ୍ଞ ହଜାର କଲେ ରାଜା ପୃଥୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ଚ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷଣମ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ତପସାଂ ଫଲମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷା ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ—
ପାଠେ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵେଦାନାଂ ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ଭୁଵସ୍ତଥା । ଫଲଭୂତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ଶକ୍ତିସେଵନମ୍
ଚାରିଟି ବେଦ ପାଠ, ପୃଥିବୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ—ଏ ସମସ୍ତ ଫଳ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସେବନରେ ମିଳେ।
ପୁରାଣେଷୁ ଚ ଵେଦେଷୁ ଚେତିହାସେଷୁ ସର୍ଵତଃ । ନିରୂପିତଂ ସାରଭୂତଂ ଦେଵୀପାଦାମ୍ବୁଜାର୍ଚନମ୍
ସମସ୍ତ ପୁରାଣ, ବେଦ ଏବଂ ଇତିହାସରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ କହାଯାଇଛି—ଦେବୀଙ୍କ ଅର୍ଘ୍ୟପାଦପଦ୍ମର ପୂଜା ହେଉଛି ସାରତ୍ତ୍ୱ।
ତଦ୍ଵର୍ଣନଂ ଚ ତଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ତନ୍ନାମଗୁଣକୀର୍ତନମ୍ । ତତ୍ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ମରଣଂ ଚୈଵ ଵନ୍ଦନଂ ଜପମେଵ ଚ
ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା, ଧ୍ୟାନ, ନାମ ଓ ଗୁଣଗାନ, ଷ୍ଟୋତ୍ର ସ୍ମରଣ, ବନ୍ଦନା ଏବଂ ଜପ—
ତତ୍ପାଦୋଦକନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଣଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଚ । ସର୍ଵସମ୍ମତମିତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵେପ୍ସିତମିଦଂ ସତି
ତାଙ୍କର ପାଦୋଦକ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଭୋଜନ—ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷିତ।
ଭଜ ନିତ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତିଂ ପରାମ୍ । ଗୃହାଣ ସ୍ଵାମିନଂ ଵତ୍ସେ ସୁଖଂ ଵସ ଚ ମନ୍ଦିରେ
ନିତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ, ନିର୍ଗୁଣ, ପରା ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ଭଜ; ମୋ ପୁଆ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ଘରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ।
ଅଯଂ ତେ କଥିତଃ କର୍ମଵିପାକୋ ମଙ୍ଗଲୋ ନୃଣାମ୍ । ସର୍ଵେପ୍ସିତଃ ସର୍ଵମତସ୍ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନପ୍ରଦଃ ପରଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କର୍ମର ଶୁଭ ଫଳ କହିଲି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ।
ଯମାଷ୍ଟକଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶକ୍ତେରୁତ୍କୀର୍ତନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀ ଯମଵକ୍ତ୍ରତଃ । ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରା ସପୁଲକା ଯମଂ ପୁନରୁଵାଚ ସା
ଯମାଷ୍ଟକର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଯମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଉଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣି, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଲା, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ସେ ପୁଣି ଯମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ଶକ୍ତେରୁତ୍କୀର୍ତନଂ ଧର୍ମ ସକଲୋଦ୍ଧାରକାରଣମ୍ । ଶ୍ରୋତୄଣାଂ ଚୈଵ ଵକ୍ତୄଣାଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାହରମ୍
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: ହେ ଧର୍ମ, ଶକ୍ତିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରର କାରଣ; ଏହା ଶୁଣିବା ଓ କହିବା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର ହୁଏ।