ପୁନସ୍ତତ୍ପତନଂ ନାସ୍ତି ଜରାମୃତ୍ଯୁହରୋ ଭଵେତ୍ । ଭାଦ୍ରେ ଚ ଶୁକ୍ଲଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଯଃ ଶକ୍ରଂ ପୂଜଯେନ୍ନରଃ
ପୁଣି ସେଠାରୁ କେବେ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ। ଏବଂ, ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶକ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ରଵିଵାରେ ଚ ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାଂ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷକେ
ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏବଂ ରବିବାର ଦିନ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ—
ସମ୍ପୂଜ୍ଯାର୍କଂ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ଯଃ କରୋତି ଚ ଭାରତେ । ମହୀଯତେ ସୋଽର୍କଲୋକେ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଯେଉଁଠି ଭାରତରେ କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି ।
ଭାରତଂ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଚାରୋଗୀ ଶ୍ରୀଯୁତୋ ଭଵେତ୍ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠକୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସାଵିତ୍ରୀଂ ଯୋ ହି ପୂଜଯେତ୍
ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରି ଆସି, ସେ ନିରୋଗ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ଭରପୂର ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ କେହି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ମହୀଯତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସପ୍ତମନ୍ଵନ୍ତରାଵଧି । ପୁନର୍ମହୀଂ ସମାଗତ୍ଯ ଶ୍ରୀମାନତୁଲଵିକ୍ରମଃ
ସେ ସାତଟି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ପରେ ପୁଣି ମାଟିକୁ ଫେରି ଆସି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରୀ ଓ ଅତୁଳ୍ୟ ପ୍ରତାପର ମାଲିକ ହୁଅନ୍ତି ।
ଚିରଜୀଵୀ ଭଵେତ୍ସୋଽପି ଜ୍ଞାନଵାନ୍ସମ୍ପଦା ଯୁତଃ । ମାଘସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯଃ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘଆୟୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ସଂଯତୋ ଭକ୍ତିତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୋପଚାରାଣି ଷୋଡଶ । ମହୀଯତେ ମଣିଦ୍ଵୀପେ ଯାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଦିଵାନିଶମ୍
ଯିଏ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ଷୋଳ ଧରଣର ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଓ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଦ୍ୱୀପରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସ ଭଵେତ୍କଵିପଣ୍ଡିତଃ । ଗାଂ ସୁଵର୍ଣାଦିକଂ ଯୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦଦାତି ଚ
ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇ ପରେ, ସେ କବି ଓ ପଣ୍ଡିତ ହେବାକୁ ପାରେ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଏହାଦି ଦାନ କରେ—
ନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଭାରତେ । ଗଵାଂ ଲୋମପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରେ
ଭାରତଭୂମିରେ ସେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଦିନ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ରହିଥାଏ। ଗାଈର ଲୋମ ଗଣନା ଯେତେ ବର୍ଷ, ତାହାର ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ରହିଥାଏ।
ମୋଦତେ ହରିଣା ସାର୍ଧଂ କ୍ରୀଡାକୌତୁକମଙ୍ଗଲୈଃ । ତଦନ୍ତେ ପୁନରାଗତ୍ଯ ରାଜରାଜେଶ୍ଵରୋ ଭଵେତ୍
ସେ ହରିଙ୍କ ସହ ଖେଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । ଏହା ପରେ, ପୁନିଥରେ ଫେରି ଆସି, ସେ ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଵାନ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵାନ୍ସର୍ଵତଃ ସୁଖୀ । ଭୋଜଯେଦ୍ଯୋଽପି ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଭାରତେ
ସେ ଧନୀ, ପୁଅ ଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆନ୍ତି—
ଵିପ୍ରଲୋମପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ମୋଦତେ ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରେ । ତତଃ ପୁନରିହାଗତ୍ଯ ସୁଖୀ ଚ ଧନଵାନ୍ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଲୋମ ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ ବର୍ଷ, ସେ ତେତେ ବର୍ଷ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । ତାପରେ, ପୁନି ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସି, ସେ ସୁଖୀ ଓ ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି ।
ଵିଦ୍ଵାନ୍ସୁଚିରଜୀଵୀ ଚ ଶ୍ରୀମାନତୁଲଵିକ୍ରମଃ । ଯୋ ଵକ୍ତି ଵା ଦଦାତ୍ଯେଵ ହରେର୍ନାମାନି ଭାରତେ
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନୀ ଓ ତୁଳନାହୀନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଯିଏ ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦାନ କରନ୍ତି—
ଯୁଗଂ ନାମ ପ୍ରମାଣଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତଃ ପୁନରିହାଗତ୍ଯ ସ ସୁଖୀ ଧନଵାନ୍ଭଵେତ୍
ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପୁଣି ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସି, ସେ ସୁଖୀ ଓ ଧନୀ ହୁଏ।
ଯଦି ନାରାଯଣକ୍ଷେତ୍ରେ ଫଲଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ନାମ୍ନା କୋଟିଂ ହରେର୍ଯୋ ହି କ୍ଷେତ୍ରେ ନାରାଯଣେ ଜପେତ୍
ନାରାୟଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ମିଳେ। ଯିଏ ନାରାୟଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହରିଙ୍କ ନାମ କୋଟିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନ ଲଭେତ୍ସ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ସ ମହୀଯତେ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ହୁଏ, ଜୀବନ କାଳରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ସେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଲଭେଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ସାରୂପ୍ଯଂ ନ ତସ୍ଯ ପତନଂ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ଲଭେତ୍ସୋଽପି ଵିଷ୍ଣୁସାରୂପ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶ ରୂପ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ କେବେ ଅବନତି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ରୂପ ପାଇଥାନ୍ତି ।
ଶିଵଂ ଯଃ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗଂ ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍ । ଯାଵଜ୍ଜୀଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ସ ଯାତି ଶିଵମନ୍ଦିରମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀର ମାଟିରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ସେ ଜୀବନ ସମସ୍ତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୂଜା କରିଲେ, ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ମୃଦୋ ରେଣୁପ୍ରମାଣାବ୍ଦଂ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତଃ ପୁନରିହାଗତ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଭାରତେ ଭଵେତ୍
ମାଟିର ଧୂଳି କଣା ଯେତେ, ସେତେ ବର୍ଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ପରେ ପୁନି ଏଠାକୁ ଆସି, ଭାରତରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି ।
ଶିଲାଂ ଚ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଲାତୋଯଂ ଚ ଭକ୍ଷତି । ମହୀଯତେ ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶତମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ନିତ୍ୟ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ଶିଳାରୁ ଜଳ ଖାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି ।
ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହରିଭକ୍ତିଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ମହୀଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ନ ତସ୍ଯ ପତନଂ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ହରିଭକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରୁ କେବେ ଅବନତି ହୁଏ ନାହିଁ ।
ତପାଂସି ଚୈଵ ସର୍ଵାଣି ଵ୍ରତାନି ନିଖିଲାନି ଚ । କୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ କରି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଭାରତେ ଭଵେତ୍ । ତତୋ ମୁକ୍ତୋ ଭଵେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଭାରତରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି । ପରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଆଉ କେବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଭୁଵଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ସ ତୁ ନିର୍ଵାଣତାଂ ଯାତି ନ ଚ ଜନ୍ମ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଭାରତେ ଚ ଯୋଽଶ୍ଵମେଧଂ କରୋତି ଚ । ଅଶ୍ଵଲୋମମିତାବ୍ଦଂ ଚ ଶକ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ଭଜେତ୍
ଭାରତର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଅଶ୍ୱର ଲୋମ କଣା ଯେତେ, ସେତେ ବର୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ରାଜସୂଯେ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ସର୍ଵେଭ୍ଯୋଽପି ମଖେଭ୍ଯୋ ହି ପରୋ ଦେଵୀମଖଃ ସ୍ମୃତଃ
ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମଣିଷ ଚାରିଗୁଣା ଫଳ ପାଏ । ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ଵରାନନେ । ଶଙ୍କରେଣ ମହେଶେନ ତ୍ରିପୁରାସୁରନାଶନେ
ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର ଶଙ୍କର ତ୍ରିପୁରାସୁର ବିନାଶ ସମୟରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ଶକ୍ତିଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ସୁନ୍ଦରି । ନାନେନ ସଦୃଶୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ
ଶକ୍ତି ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମାନ ତିନି ଲୋକରେ ଆଉ କୌଣସି ନାହିଁ ।
ଦକ୍ଷେଣ ଚ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ମହାନ୍ସଂଵାଦସଂଯୁତଃ । ବଭୂଵ କଲହୋ ଯତ୍ର ଦକ୍ଷଶଙ୍କରଯୋଃ ସତି
ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦକ୍ଷ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ହୋଇଥିଲା ।
ଶେପୁଶ୍ଚ ନନ୍ଦିନଂ ଵିପ୍ରା ନନ୍ଦୀ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ କୋପତଃ । ଯଦ୍ଧେତୋର୍ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଂ ଚ ବଭଞ୍ଜ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ନନ୍ଦି ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ ।