ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକମଵାପାଶୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହତୋ ରଣେ । ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକାରାଶୁ ତସ୍ଯୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକଂ ତଦା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯଃ କୃତଶୋକସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନାମାନଂ ରାଜ୍ଯେଶଂ ଚ ଚକାର ହ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ବସାଇଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ବୋଧିତା ପଶ୍ଚାଦ୍ଗୁରୁଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ । ସ୍ଵପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଶୋକହତାପି ଚ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପରେ ଗୁରୁମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲାପରେ, ସେ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପୁଅର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯତିସନ୍ତୁଷ୍ଟା ବଭୂଵ ଵରଵର୍ଣିନୀ । ଵ୍ଯାସୋଽପି ଭ୍ରାତରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାନଂ ମୁଦିତୋଽଭଵତ୍
ସତ୍ୟବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ରୂପ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାଇ ରାଜା ହେବାର କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯୌଵନଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଃ ସୁତଃ ଶୁଭଃ । ଚକାର ଚିନ୍ତାଂ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ଵିଵାହାର୍ଥଂ କନୀଯସଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ନୀତିମାନ୍ୟ ପୁଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ, ତାହା ଦେଖି ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ପାଇଁ ବିବାହ ଦେଖିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କାଶିରାଜସୁତାସ୍ତିସ୍ରଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାଃ । ତେନ ରାଜ୍ଞା ଵିଵାହାର୍ଥଂ ସ୍ଥାପିତାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ
କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ତିନିଜଣୀ ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ବିବାହ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।
ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସମାହୂତାଃ ସହସ୍ରଶଃ । ଇଚ୍ଛାସ୍ଵଯଂଵରାର୍ଥଂ ଵୈ ପୂଜ୍ଯମାନାଃ ସମାଗତାଃ
ହଜାର ହଜାର ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ୱୟଂବର ଜିତିବା ଆଶାରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଏକଠା ହେଲେ।
ତତ୍ର ଭୀଷ୍ମୋ ମହାତେଜାସ୍ତା ଜହାର ବଲେନ ଵୈ । ନିର୍ମଥ୍ଯ ରାଜକଂ ସର୍ଵଂ ରଥେନୈକେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଏକମାତ୍ର ରଥ ଓ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ତିନି ଝିଅଙ୍କୁ ବଳେ ନେଇଯାଇଲେ।
ସ ଜିତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାଶ୍ଚାଦାଯ ମହାରଥଃ । ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ତେଜସ୍ଵୀ ହ୍ଯାସସାଦ ଗଜାହ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ବାହୁବଳ ଓ ତେଜରେ ତିନି ଝିଅଙ୍କୁ ନେଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମାତୃଵଦ୍ଭଗିନୀଵଚ୍ଚ ପୁତ୍ରୀଵଚ୍ଚିନ୍ତଯନ୍କିଲ । ତିସ୍ରଃ ସମାନଯାମାସ କନ୍ଯକା ଵାମଲୋଚନାଃ
ମାଆ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ପରି ଭାବି, ସେ ତିନିଜଣୀ ଶୋଭାବତୀ ଝିଅଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନିଵେଦ୍ଯାଶୁ ଦ୍ଵିଜାନାହୂଯ ସତ୍ଵରଃ । ଦୈଵଜ୍ଞାନ୍ଵେଦଵିଦୁଷଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଚ୍ଛୁଭଂ ଦିନମ୍
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ତିନି ଶୀଘ୍ର ଜଣେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ଡାକି, ଶୁଭ ଦିନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵିଵାହସମ୍ଭାରଂ ଯଦା ଵୈ ଭ୍ରାତରଂ ନିଜମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵିଵାହଯତି ତା ଯଦା
ବିବାହ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ସେହି ଝିଅମାନେ ସହ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଦା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାପ୍ଯୁଵାଚେଦଂ କନ୍ଯକା ଜାହ୍ନଵୀସୁତମ୍ । ଲଜ୍ଜମାନାସିତାପାଙ୍ଗୀ ତିସୄଣାଂ ଚାରୁଲୋଚନା
ତେବେ, ତିନି ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼, ଶ୍ୟାମ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ।
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁଲଦୀପକ । ମଯା ସ୍ଵଯଂଵରେ ଶାଲ୍ଵୋ ଵୃତୋଽସ୍ତି ମନସା ନୃପଃ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ବଂଶର ଦୀପ, ମୁଁ ମନରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛି।
ଵୃତାହଂ ତେନ ରାଜ୍ଞା ଵୈ ଚିତ୍ତେ ପ୍ରେମସମାକୁଲେ । ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ପରନ୍ତପ
ମୋ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସେଇ ରାଜା ମୋତେ ବରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିବାର ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ଆଜି ତୁମେ ସେହି କାମ କର।
ତେନାହଂ ଵୃତପୂର୍ଵାଽସ୍ମି ତ୍ଵଂ ଚ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ । ବଲଵାନସି ଗାଙ୍ଗେଯ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରଣିତ। ତୁମେ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମେ ଯାହା ଭଲ ବୁଝ, ସେହି କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ତତ୍ର କନ୍ଯଯା କୁରୁନନ୍ଦନଃ । ଅପୃଚ୍ଛତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନ୍ମାତରଂ ସଚିଵାଂସ୍ତଥା
ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଆ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ । ଗଚ୍ଛେତି କନ୍ଯକାଂ ପ୍ରାହ ଯଥାରୁଚି ଵରାନନେ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଭୀଷ୍ମ ଶୋଭାବତୀ ଝିଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାଅ।'
ଵିସର୍ଜିତାଥ ସା ତେନ ଗତା ଶାଲ୍ଵନିକେତନମ୍ । ଉଵାଚ ତଂ ଵରାରୋହା ରାଜାନଂ ମନସେପ୍ସିତମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ ମନର ଚୟିତ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ମି ଭୀଷ୍ମେଣ ତ୍ଵନ୍ମନସ୍କେତି ଧର୍ମତଃ । ଆଗତାସ୍ମି ମହାରାଜ ଗୃହାଣାଦ୍ଯ କରଂ ମମ
ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଓ ଧର୍ମରେ ତୁମର। ମୁଁ ଏସିଛି, ମହାରାଜ, ଆଜି ମୋ ହାତ ଧର।
ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତଵାତ୍ଯନ୍ତଂ ଭଵାମି ନୃପସତ୍ତମ । ଚିନ୍ତିତୋଽସି ମଯା ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେବି। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମନରେ ଭାବିଥିଲି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶାଲ୍ଵ ଉଵାଚ ଗୃହୀତା ତ୍ଵଂ ଵରାରୋହେ ଭୀଷ୍ମେଣ ପଶ୍ଯତୋ ମମ । ରଥେ ସଂସ୍ଥାପିତା ତେନ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯେ କରଂ ତଵ
ଶାଲ୍ବ କହିଲେ: ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ଭୀଷ୍ମ ମୋ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଦେଖି ଧରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସାଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମର ହାତ ଧରିବି ନାହିଁ।
ପରୋଚ୍ଛିଷ୍ଟାଂ ଚ କଃ କନ୍ଯାଂ ଗୃହ୍ଣାତି ମତିମାନ୍ନରଃ । ଅତୋଽହଂ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତ୍ଯକ୍ତାଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ମାତୃଵତ୍
ଅନ୍ୟ କାହାରି ସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥିବା କୂମାରୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ କିଏ ବିବାହ କରେ? ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ତୁମକୁ ମାଆ ପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।
ରୁଦତୀ ଵିଲପନ୍ତୀ ସା ତ୍ଯକ୍ତା ତେନ ମହାତ୍ମନା । ପୁନର୍ଭୀଷ୍ମଂ ସମାଗତ୍ଯ ରୁଦତୀ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଝଡ଼ିଝଡ଼ି କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ, ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପୁଣି ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶାଲ୍ଵୋ ମୁକ୍ତାଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ନ ଗୃହ୍ଣାତି ଗୃହାଣ ମାମ୍ । ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାଭାଗ ମରିଷ୍ଯାମ୍ଯନ୍ଯଥା ହ୍ଯହମ୍
ହେ ବୀର, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଯେପରି, ଶାଲ୍ବ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଛ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ନହେଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ ଅନ୍ଯଚିତ୍ତାଂ କଥଂ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ଗୃହ୍ଣାମି ଵରଵର୍ଣିନି । ପିତରଂ ସ୍ଵଂ ଵରାରୋହେ ଵ୍ରଜ ଶୀଘ୍ନଂ ନିରାକୁଲା
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଥିଲେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ଚିନ୍ତା କରନି।
ତଥୋକ୍ତା ସା ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ଜଗାମ ଵନମେଵ ହି । ତପଶ୍ଚକାର ଵିଜନେ ତୀର୍ଥେ ପରମପାଵନେ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ସେଉଁଠିଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ସେ ଏକାନ୍ତରେ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ଚାତିରୂପାଢ୍ଯେ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ବଭୂଵତୁଃ । ଅମ୍ବାଲିକା ଚାମ୍ବିକା ଚ କାଶିରାଜସୁତେ ଶୁଭେ
ସେ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀ ଥିଲେ—ଅମ୍ବାଲିକା ଓ ଅମ୍ବିକା, ଦୁହେଁ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କର ଝିଅ।
ରାଜା ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋଽସୌ ତାଭ୍ଯାଂ ସହ ମହାବଲଃ । ରେମେ ନାନାଵିହାରୈଶ୍ଚ ଗୃହେ ଚୋପଵନେ ତଥା
ମହାବଳୀ ରାଜା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ସେ ଦୁହିଁ ସହ ଘରେ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଉଥିଲେ।
ଵର୍ଷାଣି ନଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ କୁର୍ଵନ୍ କ୍ରୀଡା ମନୋରମାମ୍ । ପ୍ରାପାସୌ ମରଣଂ ଭୂଯୋ ଗୃହୀତୋ ରାଜଯକ୍ଷ୍ମଣା
ସେ ରାଜା ନଉ ବର୍ଷ ଧରି ମନୋରମ ଖେଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ। ପରେ ସେ ରାଜଯକ୍ଷ୍ମ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।