ଦୁର୍ଲଭା ମାନୁଷୀ ଜାତିଃ ସର୍ଵଜାତିଷୁ ଭାରତେ । ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶସ୍ତଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚୈଵ ଗରୀଯାନ୍ ଭାରତେ ସତି । ନିଷ୍କାମଶ୍ଚ ସକାମଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ସତି
ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଭାରତରେ ସବୁଠାରୁ ମହାନ୍; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇ ପ୍ରକାର — କେହି ଇଚ୍ଛାସହିତ, କେହି ନିର୍ଇଚ୍ଛା।
ସକାମାଜ୍ଜ ପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ନିଷ୍କାମୋ ଭକ୍ତ ଏଵ ଚ । କର୍ମଭୋଗୀ ସକାମଶ୍ଚ ନିଷ୍କାମୋ ନିରୁପଦ୍ରଵଃ
ଇଚ୍ଛାସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଧାନ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଇଚ୍ଛା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ; ଇଚ୍ଛାସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ନିର୍ଇଚ୍ଛା ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଯାତି ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ପଦଂ ଯତ୍ତନ୍ନିରାମଯମ୍ । ପୁନରାଗମନଂ ନାସ୍ତି ତେଷାଂ ନିଷ୍କାମିନାଂ ସତି
ସେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ କୌଣସି ରୋଗ ନାହିଁ; ଏହି ନିର୍ଇଚ୍ଛା ଲୋକମାନେ ପୁଣି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
ସେଵନ୍ତେ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ କୃଷ୍ଣଂ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ । ଗୋଲୋକଂ ପ୍ରତି ତେ ଭକ୍ତା ଦିଵ୍ଯରୂପଵିଧାରିଣଃ
ସେମାନେ ଦୁଇ ହସ୍ତ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୋଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସକାମିନୋ ଵୈଷ୍ଣଵାଶ୍ଚ ଗତ୍ଵା ଵୈକୁଣ୍ଠମେଵ ଚ । ଭାରତଂ ପୁନରାଯାନ୍ତି ତେଷାଂ ଜନ୍ମ ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ
ଇଚ୍ଛାସହିତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଭଳି ଭଳି ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କାଲେ ଗତେ ଚ ନିଷ୍କାମା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ୍କ୍ରମେଣ ଚ । ଭକ୍ତିଂ ଚ ନିର୍ମଲାଂ ତେଭ୍ଯୋ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚିତଂ ପୁନଃ
ସମୟ ଯିବା ପରେ ସେମାନେ ଦୀରେ ଦୀରେ ନିର୍ଇଚ୍ଛା ହୁଅନ୍ତି; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଦେବି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵୈଷ୍ଣଵାଶ୍ଚୈଵ ସକାମାଃ ସର୍ଵଜନ୍ମସୁ । ନ ତେଷାଂ ନିର୍ମଲା ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଇଚ୍ଛାସହିତ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି କଦାପି ନିର୍ମଳ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ତୀର୍ଥାଶ୍ରିତା ଦ୍ଵିଜା ଯେ ଚ ତପସ୍ଯାନିରତାଃ ସତି । ତେ ଯାନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ପୁନରାଯାନ୍ତି ଭାରତେ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୀର୍ଥରେ ରହନ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରନ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଯେ ଚ ତୀର୍ଥାନ୍ଯତ୍ରନିଵାସିନଃ । ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ସତ୍ଯଲୋକଂ ପୁନରାଯାନ୍ତି ଭାରତେ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଯେଉଁଠି ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରନ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଵିପ୍ରାଃ ସୂର୍ଯଭକ୍ତାଶ୍ଚ ଭାରତେ । ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ପୁନରାଯାନ୍ତି ଭାରତେ
ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ଭାରତରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରନ୍ତି।
ମୂଲପ୍ରକୃତିଭକ୍ତା ଯେ ନିଷ୍କାମା ଧର୍ମଚାରିଣଃ । ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯେଵ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିର ଭକ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଇଚ୍ଛା ଓ ଧର୍ମରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ମଣିଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମେ ନିରତା ଭକ୍ତାଃ ଶୈଵାଃ ଶାକ୍ତାଶ୍ଚ ଗାଣପାଃ । ତେ ଯାନ୍ତି ଶିଵଲୋକଂ ଚ ପୁନରାଯାନ୍ତି ଭାରତେ
ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗିଥିବା, ଶିବ, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଗଣେଶଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ପୁଣି ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଆସନ୍ତି।
ଯେ ଵିପ୍ରା ଅନ୍ଯଦେଵେଜ୍ଯାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ସତି । ତେ ଯାନ୍ତି ସର୍ଵଲୋକଂ ଚ ପୁନରାଯାନ୍ତି ଭାରତେ
ଯେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ଭାରତକୁ ଫେରନ୍ତି।
ହରିଭକ୍ତାଶ୍ଚ ନିଷ୍କାମାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ତେ ଚ ଯାନ୍ତି ହରେର୍ଲୋକଂ କ୍ରମାଦ୍ଭକ୍ତିବଲାଦହୋ
ଯେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଇଛ୍ଛାହୀନ ହୋଇ ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗି ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତିରେ ଦେଖାଦେଖି ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମରହିତା ଵିପ୍ରା ଦେଵାନ୍ଯସେଵନାଃ ସଦା । ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରାଶ୍ଚ କାମାଶ୍ଚ ତେ ଯାନ୍ତି ନରକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ କର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଇଛ୍ଛାରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଏଵ ଵର୍ଣାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ । ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ଶୁଭସ୍ଯୈଵ କର୍ମଣଃ ଫଲଭୋଗିନଃ
ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମରହିତା ଯେ ଚ ନରକଂ ଯାନ୍ତି ତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଭାରତେ ନ ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ କର୍ମଣଃ ଫଲଭୋଗିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ଭାରତରେ ସେମାନେ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଏଵ ଵର୍ଣାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ । ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଯ ଚ
ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି।
କନ୍ଯାଂ ଦଦତି ଵିପ୍ରାଯ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ତେ । ଵସନ୍ତି ତତ୍ର ତେ ସାଧ୍ଵି ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ସେଠାରେ ସେମାନେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି, ହେ ସାଧ୍ବୀ।
ସାଲଙ୍କୃତାଯା ଦାନେନ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଫଲମୁଚ୍ଯତେ । ସକାମା ଯାନ୍ତି ତଲ୍ଲୋକଂ ନ ନିଷ୍କାମାଶ୍ଚ ସାଧଵଃ
ସଜ୍ଜିତ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ ଦୁଇଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ; ଇଛାସହ କରିଥିବାମାନେ ସେ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ନିଷ୍କାମ ଓ ସାଧୁମାନେ ନୁହଁନ୍ତି।
ତେ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଫଲସଙ୍ଘାତଵର୍ଜିତାଃ । ଗଵ୍ଯଂ ଚ ରଜତଂ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ପିଃ ଫଲଂ ଜଲମ୍
ସେମାନେ ଫଳର ଜମା ଛାଡ଼ି ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଗାଁ, ରୂପା, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଘିଅ, ଫଳ ଓ ପାଣି ଦାନ କରିଲେ।
ଯେ ଦଦତ୍ଯେଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ତେ । ଵସନ୍ତି ତେ ଚ ତଲ୍ଲୋକେ ଯାଵନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ସତି
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଏବଂ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି।
ସୁଚିରାତ୍ସୁଚିରଂ ଵାସଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ତେନ ତେ ଜନାଃ । ଯେ ଦଦତି ସୁଵର୍ଣାଂଶ୍ଚ ଗାଶ୍ଚ ତାମ୍ରାଦିକଂ ସତି
ସେମାନେ ବହୁଦିନ କିମ୍ବା ଅତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସୁନା, ଗାଁ, ତାମ୍ବା ଓ ଏପରି ଦାନ କରନ୍ତି।
ତେ ଯାନ୍ତି ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଚ ଶୁଚଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ । ଵସନ୍ତି ତେ ତତ୍ର ଲୋକେ ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ସତି
ସେମାନେ ପବିତ୍ରତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ସେଠାରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଵିପୁଲେ ସୁଚିରଂ ଵାସଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଚ ନିରାମଯାଃ । ଦଦାତି ଭୂମିଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଧନାନି ଵିପୁଲାନି ଚ
ସେମାନେ ବହୁଦିନ ରୋଗ ଛାଡ଼ି ସେଠାରେ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜମି ଓ ବହୁତ ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି।
ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ମନୋହରମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ନିଵସତ୍ଯେଵ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ ମନୋହର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।
ଵିପୁଲେ ଵିପୁଲଂ ଵାସଂ କରୋତି ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ମୁନେ । ଗୃହଂ ଦଦତି ଵିପ୍ରାଯ ଯେ ଜନା ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁଦିନ ଆରାମରେ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘର ଦାନ କରନ୍ତି।
ତେ ଯାନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ସୁଚିରଂ ସୁଖଦାଯକମ୍ । ଗୃହରେଣୁପ୍ରମାଣଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହତ୍ତମେ
ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଘରର ଧୂଳି ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକରେ ବଡ଼ ମାନାଯାଏ।
ଵିପୁଲେ ଵିପୁଲଂ ଵାସଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ ସତି । ଯସ୍ମୈ ଯସ୍ମୈ ଚ ଦେଵାଯ ଯୋ ଦଦାତି ଗୃହଂ ନରଃ
ମଣିଷମାନେ ବହୁଦିନ ଆରାମରେ ରହନ୍ତି; ଯିଏ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘର ଦାନ କରନ୍ତି।