ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନାମାସୌ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସମଜାଯତ । ସୋଽପି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ ଶନ୍ତନୋଃ ସୁଖଵର୍ଧନଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଭାବରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥିଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯଃ ପ୍ରଥମସ୍ତସ୍ଯ ମହାଵୀରୋ ବଲାଧିକଃ । ତଥୈଵ ତୌ ସୁତୌ ଜାତୌ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହାବଲୌ
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ବଡ଼ ସାହସୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେପରି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଶନ୍ତନୁସ୍ତାନ୍ସୁତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାନ୍ । ଅମଂସ୍ତାଜଯ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ଦେଵାଦୀନାଂ ମହାମନାଃ
ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ନିଜକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା ଶନ୍ତନୁଃ କାଲପର୍ଯଯାତ୍ । ତତ୍ଯାଜ ଦେହଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦେହୀ ଜୀର୍ଣମିଵାମ୍ବରମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତନୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ଜଣେ ପୁରୁଣା କପଡ଼ା ଛାଡ଼ିଦିଏ।
କାଲଧର୍ମଗତେ ରାଜ୍ଞି ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଧାନତଃ । ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ରାଜା କାଳଧର୍ମରେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଂ ତତୋ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସ୍ଵଯଂ ନ କୃତଵାନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵଵ୍ରତୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ସେ ଶୂର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ରାଜ୍ୟ ନେଲେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦସ୍ତୁ ଵୀର୍ଯେଣ ପ୍ରମତ୍ତଃ ପରଦୁଃଖଦଃ । ବଭୂଵ ବଲଵାନ୍ଵୀରଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାତ୍ମଜଃ ଶୁଚିଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଥୈକଦା ମହାବାହୁଃ ସୈନ୍ଯେନ ମହତାଵୃତଃ । ପ୍ରଚଚାର ଵନୋଦ୍ଦେଶାତ୍ପଶ୍ଯନ୍ଵଧ୍ଯାନ୍ମୃଗାନ୍ ରୁରୂନ୍
ଏକଦିନ ସେ ମହାବାହୁ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ହରିଣ ଓ ରୁସା ଶିକାର କରୁଥିଲେ।
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମାର୍ଗଗଂ ନୃପମ୍ । ଉତ୍ତତାରାନ୍ତିକଂ ଭୂମେର୍ଵିମାନଵରମାସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ରାଜାଙ୍କୁ ପଥରେ ଦେଖି, ଉତ୍ତମ ବିମାନରେ ବସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ତତ୍ରାଭୂଚ୍ଚ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋଃ ସଦୃଶଵୀର୍ଯଯୋଃ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ମହାସ୍ଥାନେ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ତାପସାଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣ ସମାନ ଶୂରବଳୀ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକମଵାପାଶୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହତୋ ରଣେ । ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକାରାଶୁ ତସ୍ଯୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକଂ ତଦା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯଃ କୃତଶୋକସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯନାମାନଂ ରାଜ୍ଯେଶଂ ଚ ଚକାର ହ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ବସାଇଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ବୋଧିତା ପଶ୍ଚାଦ୍ଗୁରୁଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ । ସ୍ଵପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଶୋକହତାପି ଚ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପରେ ଗୁରୁମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲାପରେ, ସେ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପୁଅର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯତିସନ୍ତୁଷ୍ଟା ବଭୂଵ ଵରଵର୍ଣିନୀ । ଵ୍ଯାସୋଽପି ଭ୍ରାତରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାନଂ ମୁଦିତୋଽଭଵତ୍
ସତ୍ୟବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ରୂପ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାଇ ରାଜା ହେବାର କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯୌଵନଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଃ ସୁତଃ ଶୁଭଃ । ଚକାର ଚିନ୍ତାଂ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ଵିଵାହାର୍ଥଂ କନୀଯସଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ନୀତିମାନ୍ୟ ପୁଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ, ତାହା ଦେଖି ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ପାଇଁ ବିବାହ ଦେଖିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କାଶିରାଜସୁତାସ୍ତିସ୍ରଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାଃ । ତେନ ରାଜ୍ଞା ଵିଵାହାର୍ଥଂ ସ୍ଥାପିତାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ
କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ତିନିଜଣୀ ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ବିବାହ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।
ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସମାହୂତାଃ ସହସ୍ରଶଃ । ଇଚ୍ଛାସ୍ଵଯଂଵରାର୍ଥଂ ଵୈ ପୂଜ୍ଯମାନାଃ ସମାଗତାଃ
ହଜାର ହଜାର ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ୱୟଂବର ଜିତିବା ଆଶାରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଏକଠା ହେଲେ।
ତତ୍ର ଭୀଷ୍ମୋ ମହାତେଜାସ୍ତା ଜହାର ବଲେନ ଵୈ । ନିର୍ମଥ୍ଯ ରାଜକଂ ସର୍ଵଂ ରଥେନୈକେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଏକମାତ୍ର ରଥ ଓ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ତିନି ଝିଅଙ୍କୁ ବଳେ ନେଇଯାଇଲେ।
ସ ଜିତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାଶ୍ଚାଦାଯ ମହାରଥଃ । ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ତେଜସ୍ଵୀ ହ୍ଯାସସାଦ ଗଜାହ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ବାହୁବଳ ଓ ତେଜରେ ତିନି ଝିଅଙ୍କୁ ନେଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମାତୃଵଦ୍ଭଗିନୀଵଚ୍ଚ ପୁତ୍ରୀଵଚ୍ଚିନ୍ତଯନ୍କିଲ । ତିସ୍ରଃ ସମାନଯାମାସ କନ୍ଯକା ଵାମଲୋଚନାଃ
ମାଆ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ପରି ଭାବି, ସେ ତିନିଜଣୀ ଶୋଭାବତୀ ଝିଅଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନିଵେଦ୍ଯାଶୁ ଦ୍ଵିଜାନାହୂଯ ସତ୍ଵରଃ । ଦୈଵଜ୍ଞାନ୍ଵେଦଵିଦୁଷଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଚ୍ଛୁଭଂ ଦିନମ୍
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ତିନି ଶୀଘ୍ର ଜଣେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ଡାକି, ଶୁଭ ଦିନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵିଵାହସମ୍ଭାରଂ ଯଦା ଵୈ ଭ୍ରାତରଂ ନିଜମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵିଵାହଯତି ତା ଯଦା
ବିବାହ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ସେହି ଝିଅମାନେ ସହ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଦା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାପ୍ଯୁଵାଚେଦଂ କନ୍ଯକା ଜାହ୍ନଵୀସୁତମ୍ । ଲଜ୍ଜମାନାସିତାପାଙ୍ଗୀ ତିସୄଣାଂ ଚାରୁଲୋଚନା
ତେବେ, ତିନି ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼, ଶ୍ୟାମ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ।
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁଲଦୀପକ । ମଯା ସ୍ଵଯଂଵରେ ଶାଲ୍ଵୋ ଵୃତୋଽସ୍ତି ମନସା ନୃପଃ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ବଂଶର ଦୀପ, ମୁଁ ମନରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛି।
ଵୃତାହଂ ତେନ ରାଜ୍ଞା ଵୈ ଚିତ୍ତେ ପ୍ରେମସମାକୁଲେ । ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ପରନ୍ତପ
ମୋ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସେଇ ରାଜା ମୋତେ ବରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିବାର ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ଆଜି ତୁମେ ସେହି କାମ କର।
ତେନାହଂ ଵୃତପୂର୍ଵାଽସ୍ମି ତ୍ଵଂ ଚ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ । ବଲଵାନସି ଗାଙ୍ଗେଯ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରଣିତ। ତୁମେ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମେ ଯାହା ଭଲ ବୁଝ, ସେହି କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ତତ୍ର କନ୍ଯଯା କୁରୁନନ୍ଦନଃ । ଅପୃଚ୍ଛତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନ୍ମାତରଂ ସଚିଵାଂସ୍ତଥା
ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଆ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ । ଗଚ୍ଛେତି କନ୍ଯକାଂ ପ୍ରାହ ଯଥାରୁଚି ଵରାନନେ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଭୀଷ୍ମ ଶୋଭାବତୀ ଝିଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାଅ।'
ଵିସର୍ଜିତାଥ ସା ତେନ ଗତା ଶାଲ୍ଵନିକେତନମ୍ । ଉଵାଚ ତଂ ଵରାରୋହା ରାଜାନଂ ମନସେପ୍ସିତମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ ମନର ଚୟିତ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ମି ଭୀଷ୍ମେଣ ତ୍ଵନ୍ମନସ୍କେତି ଧର୍ମତଃ । ଆଗତାସ୍ମି ମହାରାଜ ଗୃହାଣାଦ୍ଯ କରଂ ମମ
ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଓ ଧର୍ମରେ ତୁମର। ମୁଁ ଏସିଛି, ମହାରାଜ, ଆଜି ମୋ ହାତ ଧର।