କାଂ କାଂ ଯୋନିଂ ଯାତି ଜୀଵଃ କର୍ମଣା କେନ ଵା ପୁନଃ । କେନ ଵା କର୍ମଣା ସ୍ଵର୍ଗଂ କେନ ଵା ନରକଂ ପିତଃ
କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ କେଉଁ ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମରେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଯୋନିକୁ ଯାଏ? କେଉଁ କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ, କେଉଁ କର୍ମରେ ନରକକୁ ଯାଏ, ବାପା?
କେନ ଵା କର୍ମଣା ମୁକ୍ତିଃ କେନ ଭକ୍ତିର୍ଭଵେଦ୍ ଗୁରୌ । କେନ ଵା କର୍ମଣା ଯୋଗୀ ରୋଗୀ ଵା କେନ କର୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, କେଉଁ କର୍ମରେ ଗୁରୁପ୍ରତି ଭକ୍ତି ହୁଏ? କେଉଁ କର୍ମରେ ଯୋଗୀ, କେଉଁ କର୍ମରେ ରୋଗୀ ହୁଏ?
କେନ ଵା ଦୀର୍ଘଜୀଵୀ ଚ କେନାଲ୍ପାଯୁଶ୍ଚ କର୍ମଣା । କେନ ଵା କର୍ମଣା ଦୁଃଖୀ ସୁଖୀ ଵା କେନ କର୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କେଉଁ କର୍ମରେ ଅଲ୍ପାୟୁ ହୁଏ? କେଉଁ କର୍ମରେ ଦୁଃଖୀ, କେଉଁ କର୍ମରେ ସୁଖୀ ହୁଏ?
ଅଙ୍ଗହୀନଶ୍ଚ କାଣଶ୍ଚ ବଧିରଃ କେନ କର୍ମଣା । ଅନ୍ଧୋ ଵା ପଙ୍ଗୁରପି ଵା ପ୍ରମତ୍ତଃ କେନ କର୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମରେ ଅଙ୍ଗହୀନ, କାଣା, ବଧିର ହୁଏ? କିମ୍ବା କେଉଁ କର୍ମରେ ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼ା କିମ୍ବା ପାଗଳ ହୁଏ?
କ୍ଷିପ୍ତୋଽତିଲୁବ୍ଧକଶ୍ଚୌରଃ କେନ ଵା କର୍ମଣା ଭଵେତ୍ । କେନ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ନୋତି ସାଲୋକ୍ଯାଦିଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
କେଉଁ କର୍ମରେ ଭୂତପ୍ରବେଶ, ଅତିଲୋଭୀ କିମ୍ବା ଚୋର ହୁଏ? କେଉଁ କର୍ମରେ ସାଲୋକ୍ୟ ଓ ଏହି ଚାରିପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧି ମିଳେ?
କେନ ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ତପସ୍ଵିତ୍ଵଂ ଚ କେନ ଵା । ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗାଦିକଂ କେନ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ କେନ କର୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, କେଉଁ କର୍ମରେ ତପସ୍ବୀ ହୁଏ? କେଉଁ କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲାଭ ମିଳେ, କେଉଁ କର୍ମରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ?
ଗୋଲୋକଂ କେନ ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ ନିରାମଯମ୍ । ନରକୋ ଵା କତିଵିଧଃ କିଂସଂଖ୍ଯୋ ନାମ କିଂ ଚ ଵା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋଲୋକ କିଏ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ସେଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ମଳ ଲୋକ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ଏବଂ ନରକ କେତେ ପ୍ରକାର ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ନାମ କଣ, ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା କେତେ?
କୋ ଵା କଂ ନରକଂ ଯାତି କିଯନ୍ତଂ ତେଷୁ ତିଷ୍ଠତି । ପାପିନାଂ କର୍ମଣା କେନ କୋ ଵା ଵ୍ଯାଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରିଯଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
କିଏ କେଉଁ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ କେତେ ସମୟ ରହେ? ପାପୀମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରୋଗକୁ ଆଣନ୍ତି, କେଉଁ ରୋଗ ହୁଏ? ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପ୍ରେମରେ ପଚାରିଛି, ଦୟାକରି ସେଗୁଡିକୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁପାଖ୍ଯାନେ କର୍ମଵିପାକଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସାଵିତ୍ରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାମ ଵିସ୍ମଯଂ ଯମଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମାରେଭେ କର୍ମପାକଂ ତୁ ଜୀଵିନାମ୍
ସାବିତ୍ରୀ କଥାରେ କର୍ମର ଫଳ ବିବରଣା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ହସି, ସେ ଜୀବମାନଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ କନ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷୀଯା ଵତ୍ସେ ତ୍ଵଂ ଵଯସାଧୁନା । ଜ୍ଞାନଂ ତେ ପୂର୍ଵଵିଦୁଷାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଯୋଗିନାଂ ପରମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ: ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର କନ୍ୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବତନ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥିଲେ, ସେଇ ଜ୍ଞାନ ତୁମରେ ଅଛି।
ସାଵିତ୍ରୀଵରଦାନେନ ତ୍ଵଂ ସାଵିତ୍ରୀ କଲା ସତୀ । ପ୍ରାପ୍ତା ପୁରା ଭୂଭୃତା ଚ ତପସା ତତ୍ସମା ସୁତେ
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ହେ ସତୀ, ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଅଂଶ ହେଉଛ; ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଭବ କରିଛ, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପରି।
ଯଥା ଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରୀପତେଃ କ୍ରୋଡେ ଭଵାନୀ ଚ ଭଵୋରସି । ଯଥାଦିତିଃ କଶ୍ଯପେ ଚ ଯଥାହଲ୍ଯା ଚ ଗୌତମେ
ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଛାତିରେ, ଭବାନୀ ଭବଙ୍କ ଅଂକରେ, ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ଶଚୀ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରେ ଚ ରୋହିଣୀ । ଯଥା ରତିଃ କାମଦେଵେ ଯଥା ସ୍ଵାହା ହୁତାଶନେ
ଯେପରି ଶଚୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ, ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ, ରତି କାମଦେବଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ସ୍ୱାହା ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ସ୍ଵଧା ଚ ପିତୃଷୁ ଯଥା ସନ୍ଧ୍ଯା ଦିଵାକରେ । ଵରୁଣାନୀ ଚ ଵରୁଣେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଯଥା
ଯେପରି ସ୍ୱଧା ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ, ବରୁଣାନୀ ବରୁଣଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଦକ୍ଷିଣା ଅଛି,
ଯଥା ଵରାହେ ପୃଥିଵୀ ଦେଵସେନା ଚ କାର୍ତିକେ । ସୌଭାଗ୍ଯା ସୁପ୍ରିଯା ତ୍ଵଂ ଚ ତଥା ସତ୍ଯଵତଃ ପ୍ରିଯେ
ଯେପରି ବରାହଙ୍କ ସହ ପୃଥିବୀ, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ସହ ଦେବସେନା, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସୁପ୍ରିୟା, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟବତଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
ଅଯଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଵରୋ ଦତ୍ତୋଽପ୍ଯପରଂ ଚ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ଶୃଣୁ ଦେଵି ମହାଭାଗେ ଦଦାମି ସକଲେପ୍ସିତମ୍
ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି। ଶୁଣ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ସତ୍ଯଵତ ଔରସାନାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତକଂ ମମ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗ ଵରମେତନ୍ମଦୀପ୍ସିତମ୍
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: ମୋର ଇଚ୍ଛା, ସତ୍ୟବତଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ମୋତେ ଶତପୁତ୍ର ମିଳୁ; ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦର ଅଭିଲାଷା।
ମତ୍ପିତୁଃ ପୁତ୍ରଶତକଂ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । ରାଜ୍ଯଲାଭୋ ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଵରମେତନ୍ମଦୀପ୍ସିତମ୍
ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଶତପୁତ୍ର ମିଳୁ, ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଆସୁ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ—ଏହି ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଭିଲାଷା।
ଅନ୍ତେ ସତ୍ଯଵତା ସାର୍ଧଂ ଯାସ୍ଯାମି ହରିମନ୍ଦିରମ୍ । ସମତୀତେ ଲକ୍ଷଵର୍ଷେ ଦେହୀଦଂ ମେ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ
ଶେଷରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟବତଙ୍କ ସହ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଉ, ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ିବି—ହେ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।
ଜୀଵକର୍ମଵିପାକଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ । ଵିଶ୍ଵନିସ୍ତାରବୀଜଂ ଚ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଜୀବମାନଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ମୂଳ ଉପାୟ କଣ, ଦୟାକରି ଏହି ସବୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଧର୍ମରାଜ ଉଵାଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାସାଧ୍ଵି ସର୍ଵଂ ମାନସିକଂ ତଵ । ଜୀଵକର୍ମଵିପାକଂ ଚ କଥଯାମି ନିଶାମଯ
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ: ହେ ମହାସାଧ୍ବୀ, ତୁମେ ମନରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ସେସବୁ ପୂରଣ ହେବ। ଏବେ ମୁଁ ଜୀବମାନଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ।
ଶୁଭାନାମଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ଜନ୍ମ ଭାରତେ । ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ନାନ୍ଯତ୍ର ସର୍ଵଂ ଚ ଭୁଞ୍ଜତେ ଜନାଃ
ଭାରତ ଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର, ଅନ୍ୟ କଉଁଠି ନୁହେଁ; ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି।
ସୁରା ଦୈତ୍ଯା ଦାନଵାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ରାକ୍ଷସାଦଯଃ । ନରାଶ୍ଚ କର୍ମଜନକା ନ ସର୍ଵେ ଜୀଵିନଃ ସତି
ଦେବତା, ଦାନବ, ଦାୟତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଓ ମଣିଷମାନେ—ସମସ୍ତେ କର୍ମର ଫଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ତଥାପି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏପରି ନୁହେଁ।
ଵିଶିଷ୍ଟଜୀଵିନଃ କର୍ମ ଭୁଞ୍ଜତେ ସର୍ଵଯୋନିଷୁ । ଶୁଭାଶୁଭଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗେଷୁ ନରକେଷୁ ଚ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜୀବମାନେ ସମସ୍ତ ଯୋନିରେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି; ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ସହିତ ସମସ୍ତଠାରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଵିଶେଷତୋ ଜୀଵିନଶ୍ଚ ଭ୍ରମନ୍ତେ ସର୍ଵଯୋନିଷୁ । ଶୁଭାଶୁଭଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ଚ କର୍ମ ପୂର୍ଵାର୍ଜିତଂ ପରମ୍
ବିଶେଷ କରି ଜୀବମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିବା କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶୁଭେନ କର୍ମଣା ଯାତି ସ୍ଵର୍ଲୋକାଦିକମେଵ ଚ । କର୍ମଣା ଚାଶୁଭେନୈଵ ଭ୍ରମନ୍ତି ନରକେଷୁ ଚ
ଭଲ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଏହା ପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଖରାପ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନରକରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲନ୍ତି।
କର୍ମନିର୍ମୂଲନେ ଭକ୍ତିଃ ସା ଚୋକ୍ତା ଦ୍ଵିଵିଧା ସତି । ନିର୍ଵାଣରୂପା ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରକୃତେରିହ
କର୍ମ ନାଶ ପାଇଁ ଭକ୍ତିକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କୁହାଯାଇଛି: ଏଠାରେ ମୁକ୍ତିର ରୂପରେ ଭକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମ କିମ୍ବା ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି।
ରୋଗୀ କୁକର୍ମଣା ଜୀଵଶ୍ଚାରୋଗୀ ଶୁଭକର୍ମଣା । ଦୀର୍ଘଜୀଵୀ ଚ କ୍ଷୀଣାଯୁଃ ସୁଖୀ ଦୁଃଖୀ ଚ କର୍ମଣା
ଖରାପ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ରୋଗୀ ହୁଏ, ଭଲ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱସ୍ଥ ହୁଏ; କେହି ଦୀର୍ଘାୟୁ, କେହି ଅଳ୍ପାୟୁ, କେହି ସୁଖୀ, କେହି ଦୁଃଖୀ — ସବୁ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ।
ଅନ୍ଧାଦଯଶ୍ଚାଙ୍ଗହୀନାଃ କର୍ମଣା କୁତ୍ସିତେନ ଚ । ସିଦ୍ଧ୍ଯାଦିକମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଅନ୍ଧ ଓ ଅଙ୍ଗହୀନ ଲୋକେମାନେ ଖରାପ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ହୁଅନ୍ତି; ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସିଦ୍ଧି ଓ ଏହା ପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ସାମାନ୍ଯଂ କଥିତଂ ଦେଵି ଵିଶେଷଂ ଶୃଣୁ ସୁନ୍ଦରି । ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ସୁଗୋପ୍ଯଂ ଚ ପୁରାଣେଷୁ ସ୍ମୃତିଷ୍ଵପି
ମୁଁ ସାଧାରଣ କଥା କହିଛି, ମା, ଏବେ ବିଶେଷ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରି; ଏହା ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଗୁପ୍ତ।