ଦ୍ଵାରଦେଶେ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଚ ସଶ୍ରୀକଂ ଚ ସମଂ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଵାସୁଦେଵଂ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଥିବା, ଶୋଭାୟମାନ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକୃତିକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଚକ୍ରଂ ଚ ନଵୀନନୀରଦପ୍ରଭମ୍ । ସୁଷିରଚ୍ଛିଦ୍ରବହୁଲଂ ଗୃହିଣା ଚ ସୁଖପ୍ରଦମ୍
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚକ୍ର, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଅତି ଶ୍ରୀମୟ, ଅନେକ ଛିଦ୍ର ଓ ଖୋଲା ଥିବା, ଏହି ଆକୃତି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଦ୍ଵେ ଚକ୍ରେ ଚୈକଲଗ୍ନେ ଚ ପୃଷ୍ଠଂ ଯତ୍ର ତୁ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ସୁଵିଜ୍ଞେଯଂ ସୁଖଦଂ ଗୃହିଣାଂ ସଦା
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଏକ ଚିହ୍ନରେ ଯୋଗ ହୋଇଛି ଓ ପଛ ଅଂଶ ପ୍ରଚୁର ଅଛି, ସେଠି ସଙ୍କର୍ଷଣ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ସେ ସଦା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ତୁ ପୀତାଭଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଚାତିଶୋଭନମ୍ । ସୁଖପ୍ରଦଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ଗୋଲ ଏବଂ ଅତି ଶୋଭାୟମାନ; ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ଆକୃତି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ । ତତ୍ରୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵସତି ସର୍ଵତୀର୍ଥସମନ୍ଵିତା
ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠି ହରିଙ୍କର ବାସ ଅଛି; ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସହିତ ବସନ୍ତି।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକାନି ଚ । ତାନି ସର୍ଵାଣି ନଶ୍ଯନ୍ତି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କଲେ ସେଗୁଡିକ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଛତ୍ରାକାରେ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଵର୍ତୁଲେ ଚ ମହାଶ୍ରିଯଃ । ଦୁଃଖଞ୍ଚ ଶକଟାକାରେ ଶୂଲାଗ୍ରେ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଛତ୍ର ଆକୃତି ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଗୋଲ ଆକୃତି ମହା ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଶକଟ ଆକୃତି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ଶୂଳ ଟିପ୍ ଭଳି ଥିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ।
ଵିକୃତାସ୍ଯେ ଚ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ପିଙ୍ଗଲେ ହାନିରେଵ ଚ । ଭଗ୍ନଚକ୍ରେ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯାଧିର୍ଵିଦୀର୍ଣେ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ବିକୃତ ମୁଖ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗ ହାନି ଆଣେ; ଭଙ୍ଗ ଚକ୍ର ରୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଫାଟିଯାଇଥିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ।
ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ଦେଵପୂଜନମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାତ୍ପ୍ରଶସ୍ତଂ ତଦ୍ଭଵେଦିତି
ବ୍ରତ, ଦାନ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବପୂଜା—ଏସବୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଵ୍ରତେଷୁ ଚ ତପଃସୁ ଚ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି—
ପାଠେ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵେଦାନାଂ ତପସାଂ କରଣେ ସତି । ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନୂନଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ଯିଏ ଚାରିଟିଏ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା କରି ମିଳେ।
(ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାତୋଯୈର୍ଯୋଽଭିଷେକଂ ସଦା ଚରେତ୍ । ସର୍ଵଦାନେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଭୁଵୋ ଯଥା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାତୋଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଯୋ ନରଃ । ସୁରେପ୍ସିତଂ ପ୍ରସାଦଂ ଚ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବାର ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି; ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ଦେବତାମାନେ ଆଶା କରୁଥିବା କୃପା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶଂ ଚ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ନିଖିଲାନି ଚ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ମହାପୂତୋଽପ୍ଯନ୍ତେ ଯାତି ହରେଃ ପଦମ୍
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ସେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଓ ଅତି ପବିତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତତ୍ରୈଵ ହରିଣା ସାର୍ଧମସଂଖ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଲଯମ୍ । ଯାସ୍ଯତ୍ଯେଵ ହି ଦାସ୍ଯେ ଚ ନିଯୁକ୍ତୋ ଦାସ୍ଯକର୍ମଣି
ସେଠି ହରିଙ୍କ ସହିତ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାକୃତ ଦେହରେ ଲୟ ପାଇବେ, ଏବଂ ଦାସ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମାନି ଚ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପଲାଯନ୍ତେ ଵୈନତେଯାଦିଵୋରଗାଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ଭୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗରୁଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସର୍ପ ଯେପରି ଭଗିଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ପଳାଇଯାଆନ୍ତି।
ତତ୍ପାଦରଜସା ଦେଵୀ ସଦ୍ଯଃପୂତା ଵସୁନ୍ଧରା । ପୁଂସାଂ ଲକ୍ଷଂ ତତ୍ପିତୄଣାଂ ନିସ୍ତରେତ୍ତସ୍ଯ ଜନ୍ମତଃ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବୀ, ପୃଥିବୀ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ଲକ୍ଷ ଜଣ ପିତୃମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାତୋଯଂ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଚ ଯୋ ଲଭେତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପାଣି ପାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ନିର୍ଵାଣମୁକ୍ତିଂ ଲଭତେ କର୍ମଭୋଗାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦେ ପ୍ରଲୀନଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ନିର୍ବାଣ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, କର୍ମର ଫଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ଧୃତ୍ଵା ମିଥ୍ଯାଵାକ୍ଯଂ ଵଦେତ୍ତୁ ଯଃ । ସ ଯାତି କୁମ୍ଭୀପାକେ ଚ ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଯଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଧରି ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ଧୃତ୍ଵା ସ୍ଵୀକାରଂ ଯୋ ନ ପାଲଯେତ୍ । ସ ପ୍ରଯାତ୍ଯସିପତ୍ରଂ ଚ ଲକ୍ଷମନ୍ଵନ୍ତରାଵଧି
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଗ୍ରହଣ କରି ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରେନାହିଁ, ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସିପତ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦଂ ଶାଲଗ୍ରାମେ କରୋତି ଯଃ । ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାନ୍ତରେ କାନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରୀଵିଚ୍ଛେଦୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭାଙ୍ଗେ, ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ ନିଜ ଜୀବନ ସଂଗିନୀଠାରୁ ବିୟୋଗ ଅନୁଭବ କରିବେ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦଂ ଶଙ୍ଖେ ଯୋ ହି କରୋତି ଚ । ଭାର୍ଯାହୀନୋ ଭଵେତ୍ସୋଽପି ରୋଗୀ ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶଂଖ ଉପରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭାଙ୍ଗେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାହୀନ ଓ ରୋଗୀ ହେବେ।
ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଚ ତୁଲସୀଂ ଶଙ୍ଖଂ ଚୈକତ୍ର ଏଵ ଚ । ଯୋ ରକ୍ଷତି ମହାଜ୍ଞାନୀ ସ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରୀହରେଃ ପ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ଏକଠି ଶାଳଗ୍ରାମ, ତୁଳସୀ ଓ ଶଂଖକୁ ସମ୍ଭାଳି ରଖେ, ସେ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ସକୃଦେଵ ହି ଯୋ ଯସ୍ଯାଂ ଵୀର୍ଯାଧାନଂ କରୋତି ଚ । ତଦ୍ଵିଚ୍ଛେଦେ ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଭଵେଦେଵ ପରସ୍ପରମ୍
ଯଦି କେହି ଜଣେ ଜଣାଣୀ ରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଜନ କରେ, ତେବେ ସେମାନେ ବିଚ୍ଛେଦ ହେଲେ ଦୁହେଁ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯା ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ ଚୈକମନ୍ଵନ୍ତରାଵଧି । ଶଙ୍ଖେନ ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଦ୍ଭେଦଃ କେଵଲଂ ଦୁଃଖଦସ୍ତଥା
ତୁମେ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲା; ଶଂଖ ସହିତ ତୁମର ବିଚ୍ଛେଦ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୀହରିସ୍ତାଂ ଚ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ସା ଚ ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ
ଏପରି କହି ଶ୍ରୀହରି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ହେ ନାରଦ; ସେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଯଥା ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତଥା ସା ଚାପ୍ଯୁଵାସ ହରିଵକ୍ଷସି । ସ ଜଗାମ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ କମଲାପତିଃ
ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହରିଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଲେ; କମଳାପତି ତାଙ୍କ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ଗଙ୍ଗା ତୁଲସୀ ଚାପି ନାରଦ । ହରେଃ ପ୍ରିଯାଶ୍ଚତସ୍ରଶ୍ଚ ବଭୂଵୁରୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ତୁଳସୀ—ଏହି ଚାରିଜଣୀ, ହେ ନାରଦ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲେ।
ସଦ୍ଯସ୍ତଦ୍ଦେହଜାତା ଚ ବଭୂଵ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ । ଈଶ୍ଵରଃ ସୋଽପି ଶୈଲଶ୍ଚ ତତ୍ତୀରେ ପୁଣ୍ଯଦୋ ନୃଣାମ୍
ସେ ଦେହରୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଭଗବାନ୍ ସେ ନଦୀ କୂଳରେ ପାହାଡ଼ ହେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ।
କୁର୍ଵନ୍ତି ତତ୍ର କୀଟାଶ୍ଚ ଶିଲାଂ ବହୁଵିଧାଂ ମୁନେ । ଜଲେ ପତନ୍ତି ଯା ଯାଶ୍ଚ ଫଲଦାସ୍ତାଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ସେଠାରେ, ହେ ମୁନି, କୀଟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶିଳା ତିଆରି କରନ୍ତି; ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଜଳରେ ପଡ଼େ, ସେଗୁଡ଼ିକି ନିଶ୍ଚିତ ଫଳଦାୟକ।