ଗଵାମଯୁତଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ତତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ତୁଲସୀପତ୍ରଦାନେନ ତତ୍ଫଲଂ କାର୍ତିକେ ସତି
ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦାନ କଲେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ତୁଲସୀପତ୍ରତୋଯଂ ଚ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଚ ଯୋ ଲଭେତ୍। ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେ କେହି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ମିଶିତ ପାଣି ପାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନିତ୍ଯଂ ଯସ୍ତୁଲସୀତୋଯଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ମାନଵଃ । ଲକ୍ଷାଶ୍ଵମେଧଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସ ମାନଵଃ
ଯେ ମଣିଷ ଦିନେ ଦିନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁଳସୀ ପାଣି ସେବନ କରେ, ସେ ଲକ୍ଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
ତୁଲସୀଂ ସ୍ଵକରେ କୃତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ଦେହେ ଚ ମାନଵଃ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜତି ତୀର୍ଥେଷୁ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେ ମଣିଷ ତୁଳସୀକୁ ହାତରେ କିମ୍ବା ଦେହରେ ଧରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠନିର୍ମାଣମାଲାଂ ଗୃହ୍ଣାତି ଯୋ ନରଃ । ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଲଭତେ ନିଶ୍ଚିତଂ ଫଲମ୍
ଯେ ନର ତୁଳସୀ କାଠିର ମାଳା ଧାରଣ କରେ, ସେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
ତୁଲସୀଂ ସ୍ଵକରେ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵୀକାରଂ ଯୋ ନ ରକ୍ଷତି । ସ ଯାତି କାଲସୂତ୍ରଂ ଚ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଯେ କେହି ତୁଳସୀକୁ ହାତରେ ଧରି ସ୍ୱୀକାର କରି, ନିଜ କଥା ପାଳନ କରେନାହିଁ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ।
କରୋତି ମିଥ୍ଯାଶପଥଂ ତୁଲସ୍ଯା ଯୋଽତ୍ର ମାନଵଃ । ସ ଯାତି କୁମ୍ଭୀପାକଂ ଚ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଯେ ମଣିଷ ତୁଳସୀ ନାମରେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ କରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ତୁଲସୀତୋଯକଣିକାଂ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଚ ଯୋ ଲଭେତ୍ । ରତ୍ନଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେ କେହି ତୁଳସୀ ପାଣିର ଏକ ତିଆଁ ବି ମିଳେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରତ୍ନ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ପୂର୍ଣିମାଯାମମାଯାଂ ଚ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ରଵିସଂକ୍ରମେ । ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଚ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ନିଶି ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ରାତି ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ତେଲ ମାସାଜ କରି—
ଅଶୌଚେଽଶୁଚିକାଲେ ଯେ ରାତ୍ରିଵାସୋଽନ୍ଵିତା ନରାଃ । ତୁଲସୀଂ ଯେ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତି ତେ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ହରେଃ ଶିରଃ
ଯେ ଲୋକମାନେ ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସମୟରେ, ରାତିରେ ତୁଳସୀ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେବା ପରି ପାପ କରନ୍ତି।
ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ତୁଲସୀପତ୍ରଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ସତି । ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵ୍ରତେ ଚ ଦାନେ ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ସୁରାର୍ଚନେ
ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ରହିଥିବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ବ୍ରତ, ଦାନ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଦେବତା ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
ଭୂଗତଂ ତୋଯପତିତଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣଵେ ସତି । ଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତୁଲସୀପତ୍ରଂ କ୍ଷାଲନାଦନ୍ଯକର୍ମଣି
ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ପାଣିରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଯଦି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କାମ ପାଇଁ ଧୋଇଲେ ନୁହେଁ।
ଵୃକ୍ଷାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା ଗୋଲୋକେ ଚ ନିରାମଯେ । କୃଷ୍ଣେନ ସାର୍ଧଂ ନିତ୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯକ୍ରୀଡାଂ କରିଷ୍ଯସି
ଯିଏ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଓ ନିର୍ମଳ ଗୋଲୋକରେ ବସୁଥିବା, ସେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଅବିରତ ଖେଳରେ ଲିନ ରହିବେ।
ନଦ୍ଯଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା ଭାରତେ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯଦା । ଲଵଣୋଦସ୍ଯ ସା ପତ୍ନୀ ମଦଂଶସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ଭାରତରେ ନଦୀମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଲବଣ ସମୁଦ୍ରର ପତ୍ନୀ ହେବେ, ମୋର ଅଂଶ ଭାଗିନି।
ତ୍ଵଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ମହାସାଧ୍ଵୀ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ରମାସମା ଚ ରାମା ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସାଧ୍ବୀ ଭାବେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ରହିବ, ଏବଂ ରମା ଓ ରାମାଙ୍କ ସମାନ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅହଂ ଚ ଶୈଲରୂପେଣ ଗଣ୍ଡକୀତୀରସନ୍ନିଧୌ । ଅଧିଷ୍ଠାନଂ କରିଷ୍ଯାମି ଭାରତେ ତଵ ଶାପତଃ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଶାପରେ ଭାରତରେ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ କୂଳରେ ପାହାଡ଼ ରୂପେ ବସିବି।
କୋଟିସଂଖ୍ଯାସ୍ତତ୍ର କୀଟାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵରାଯୁଧୈଃ । ତଚ୍ଛିଲାକୁହରେ ଚକ୍ରଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ମଦୀଯକମ୍
ସେଠାରେ କୋଟି କୋଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଂତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଥିବା କୀଟମାନେ, ସେହି ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ମୋର ଚକ୍ର ତିଆରି କରିବେ।
ଏକଦ୍ଵାରଂ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । ନଵୀନନୀରଦାକାରଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣାଭିଧମ୍
ଏହାର ଗୋଟିଏ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଏକଦ୍ଵାରଂ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ନଵୀନନୀରଦୋପମମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଜନାର୍ଦନୋ ଜ୍ଞେଯୋ ରହିତୋ ଵନମାଲଯା
ଗୋଟିଏ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ନାହିଁ।
ଦ୍ଵାରଦ୍ଵଯେ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ଗୋଷ୍ପଦେନ ଵିରାଜିତମ୍ । ରଘୁନାଥାଭିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ରହିତଂ ଵନମାଲଯା
ଦୁଇଟି ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହାକୁ ରଘୁନାଥ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ନାହିଁ।
ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଚ ନଵୀନଜଲଦପ୍ରଭମ୍ । ତଦ୍ଵାମନାଭିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ରହିତଂ ଵନମାଲଯା
ଅତି ଛୋଟ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହାକୁ ବାମନ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ନାହିଁ।
ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଚ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଶ୍ରୀଧରଂ ରୂପଂ ଶ୍ରୀପ୍ରଦଂ ଗୃହିଣା ସଦା
ଅତି ଛୋଟ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଏହାକୁ ଶ୍ରୀଧର ରୂପ ବୋଲି ଜଣିବା, ଏହା ଘରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସଦା ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଥୂଲଂ ଚ ଵର୍ତୁଲାକାରଂ ରହିତଂ ଵନମାଲଯା । ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ସ୍ଫୁଟମତ୍ଯନ୍ତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଦାମୋଦରାଭିଧମ୍
ବଡ଼ ଏବଂ ଗୋଲାକାର, ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ନାହିଁ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ଦାମୋଦର ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ମଧ୍ଯମଂ ଵର୍ତୁଲାକାରଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ବାଣଵିକ୍ଷତମ୍ । ରଣରାମାଭିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶରତୂଣସମନ୍ଵିତମ୍
ମଧ୍ୟମ ଆକାର, ଗୋଲାକାର, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ବାଣର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଏହାକୁ ରଣରାମ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ତୁଣୀ ସହିତ ଅଲଙ୍କୃତ।
ମଧ୍ଯମଂ ସପ୍ତଚକ୍ରଞ୍ଚ ଛତ୍ରଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ରାଜସମ୍ପତ୍ପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ମଧ୍ୟମ ଆକାର, ସାତଟି ଚକ୍ର, ରାଜା ଛତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହାକୁ ରାଜାରାଜେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଏହା ଲୋକମାନେଂକୁ ରାଜସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଦ୍ଵିସପ୍ତଚକ୍ରଂ ସ୍ଥୂଲଂ ଚ ନଵନୀରଦସୁପ୍ରଭମ୍ । ଅନନ୍ତାଖ୍ଯଂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍
ଦୁଇ ସାତଟି ଚକ୍ର, ବଡ଼ ଆକାର, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଏହା ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଚକ୍ରାକାରଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଚ ସଶ୍ରୀକଂ ଜଲଦପ୍ରଭମ୍ । ସଗୋଷ୍ପଦଂ ମଧ୍ଯମଂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଚକ୍ରାକାର, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଶ୍ରୀ ସହିତ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ସହିତ ମଧ୍ୟମ ଆକାର, ଏହାକୁ ମଧୁସୂଦନ ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ଚୈକଚକ୍ରଂ ଗୁପ୍ତଚକ୍ରଂ ଗଦାଧରମ୍ । ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ହଯଵକ୍ତ୍ରାଭଂ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ସୁଦର୍ଶନ ଏକଟି ଚକ୍ର, ଗୁପ୍ତ ଚକ୍ର ହେଉଛି ଗଦାଧର, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଓ ଘୋଡ଼ା ମୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ହୟଗ୍ରୀବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅତୀଵ ଵିସ୍ତୃତାସ୍ଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଵିକଟଂ ସତି । ନରସିଂହଂ ସୁଵିଜ୍ଞେଯଂ ସଦ୍ଯୋ ଵୈରାଗ୍ଯଦଂ ନୃଣାମ୍
ଅତି ବିସ୍ତୃତ ମୁଁହ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଭୟଙ୍କର ରୂପ, ଏହାକୁ ନରସିଂହ ବୋଲି ଭଲ ଭାବେ ଜଣିବା, ଏହା ଲୋକମାନେଂକୁ ତୁରନ୍ତ ବିରାକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଦ୍ଵିଚକ୍ରଂ ଵିସ୍ତୃତାସ୍ଯଂ ଚ ଵନମାଲାସମନ୍ଵିତମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଗୃହିଣାଂ ଚ ସୁଖପ୍ରଦମ୍
ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ବିସ୍ତୃତ ମୁଁହ, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସିଂହ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଏହା ଘରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।