ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଜଗ୍ରାହ ହରିରେଵ ଚ । ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ ରୂପେଣ ଜଗାମ ତୁଲସୀଂ ପ୍ରତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହରି ଦିବ୍ୟ କବଚ ଧରିଲେ ଏବଂ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁଳସୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାଂ ମାଯଯା ଚ ଵୀର୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ହ । ଅଥ ଶମ୍ଭୁର୍ହରେଃ ଶୂଲଂ ଜଗ୍ରାହ ଦାନଵଂ ପ୍ରତି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକତ୍ରିକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ଏହା ପରେ ଶିବ, ଦାନବଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଲେ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମମଧ୍ଯାହ୍ନମାର୍ତଣ୍ଡପ୍ରଲଯାଗ୍ନିଶିଖୋପମମ୍ । ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯଂ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷମଵ୍ଯର୍ଥଂ ଵୈରିଘାତକମ୍
ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ତେଜ ବା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅପରାଜେୟ, ଅବିଜୟ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଥିଲା।
ତେଜସା ଚକ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରସାରକମ୍ । ଶିଵକେଶଵଯୋରନ୍ଯୈର୍ଦୁର୍ଵହଂ ଚ ଭଯଙ୍କରମ୍
ତାହାର ତେଜ ଚକ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ସାର, ଶିବ, କେଶବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ଏହା ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ଧନୁଃସହସ୍ରଂ ଦୈର୍ଘ୍ଯେଣ ପ୍ରସ୍ଥେନ ଶତହସ୍ତକମ୍ । ସଜୀଵଂ ବ୍ରହ୍ମରୂପଂ ଚ ନିତ୍ଯରୂପମନିର୍ଦିଶମ୍
ଏହାର ଲମ୍ବ ହଜାରଟି ଧନୁଷ ଦୀର୍ଘ, ଶତ ହସ୍ତ ଚଉଡ଼ା, ଜୀବନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ, ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ।
ସଂହର୍ତୁଂ ସର୍ଵବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଲଂ ଯତ୍ସ୍ଵୀଯଲୀଲଯା । ଚିକ୍ଷେପ ତୋଲନଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚୂଡେ ଚ ନାରଦ
ନିଜ ଲୀଳାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନାଶ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଶିବ ଏହାକୁ ମାପି ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ହେ ନାରଦ।
ରାଜା ଚାପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍ । ଧ୍ଯାନଂ ଚକାର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ କୃତ୍ଵା ଯୋଗାସନଂ ଧିଯା
ରାଜା ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ ଲଗାଇଲେ ଏବଂ ଯୋଗାସନ ନେଇ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଶୂଲଂ ଚ ଭ୍ରମଣଂ କୃତ୍ଵା ପପାତ ଦାନଵୋପରି । ଚକାର ଭସ୍ମସାତ୍ତଂ ଚ ସରଥଂ ଚାଥ ଲୀଲଯା
ତ୍ରିଶୂଳ ଘୂରି ଘୂରି ଦାନବଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ଲୀଳାରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ରାଜା ଧୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯରୂପଂ କିଶୋରଂ ଗୋପଵେଷକମ୍ । ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ରାଜା ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଏକ ଯୁବକ ଗୋପାଳ, ଦୁଇଟି ହାତ, ହାତରେ ବାଁଶୀ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣଂ ଵେଷ୍ଟିତଂ ଗୋପକୋଟିଭିଃ । ଗୋଲୋକାଦାଗତଂ ଯାନମାରୁରୋହ ପୁରଂ ଯଯୌ
ରତ୍ନମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଯାନରେ, ଅନେକ ଗୋପମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଗୋଲୋକରୁ ଆସି, ସେ ସହରକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ନନାମ ଶିରସା ସ ରାଧାକୃଷ୍ଣଯୋର୍ମୁନେ । ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଚରଣାମ୍ଭୋଜଂ ରାସେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଧା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ହେ ମୁନି, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ବୃନ୍ଦାବନ ରାସ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଚରଣକମଳ ପୂଜା କଲେ।
ସୁଦାମାନଂ ଚ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣୌ । କ୍ରୋଡେ ଚକ୍ରତୁରତ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରେମ୍ଣାତିପରିସଂଯୁତୌ
ସୁଦାମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭାସିତ ହେଲା, ତିବ୍ର ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଭାବରେ କୋଳେ ନେଲେ।
ଅଥ ଶଲଂ ଚ ଵେଗେନ ପ୍ରଯଯୌ ତଂ ଚ ସାଦରମ୍ । ଅସ୍ଥିଭିଃ ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ ଶଙ୍ଖଜାତିର୍ବଭୂଵ ହ
ତାପରେ ଶଂଖ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସିଲା ଏବଂ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ଅସ୍ଥିରୁ ଶଂଖ ଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ନାନାପ୍ରକାରରୂପେଣ ଶଶ୍ଵତ୍ପୂତା ସୁରାର୍ଚନେ । ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶଙ୍ଖତୋଯଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରୀତିଦଂ ପରମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ରୂପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସଦା ପବିତ୍ର, ଶଂଖର ଜଳକୁ ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ପ୍ରଶଂସିତ।
ତୀର୍ଥତୋଯସ୍ଵରୂପଂ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ଶମ୍ଭୁନା ଵିନା । ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦୋ ଭଵେଦ୍ଯତ୍ର ତତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସୁସଂସ୍ଥିରା
ଯେଉଁଠାରେ ଶଂଖ ଜଳ ଅଛି, ତୀର୍ଥ ଜଳ ପରି ପବିତ୍ର, ଶିବ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଯଃ ସ୍ନାତଃ ଶଙ୍ଖଵାରିଣା । ଶଙ୍ଖୋ ହରେରଧିଷ୍ଠାନଂ ଯତ୍ର ଶଙ୍ଖସ୍ତତୋ ହରିଃ
ଯିଏ ଶଂଖ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସମାନ। ଶଂଖ ହରିଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶଂଖ ଅଛି, ସେଉଁଠାରେ ହରି ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରୈଵ ଵସତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦୂରୀଭୂତମମଙ୍ଗଲମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନିଭିଃ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବସିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ବିଶେଷକରି ନାରୀମାନେ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଭୀତା ରୁଷ୍ଟା ଯାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତତ୍ସ୍ଥଲାଦନ୍ଯଦେଶତଃ । ଶିଵୋଽପି ଦାନଵଂ ହତ୍ଵା ଶିଵଲୋକଂ ଜଗାମ ହ
ଯଦି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭୟଭିତ କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଶିବ ମଧ୍ୟ ଦାନବକୁ ମାରି, ଶିବଲୋକକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଵୃଷଭାରୂଢଃ ସ୍ଵଗଣୈଶ୍ଚ ସମାଵୃତଃ । ସୁରାଃ ସ୍ଵଵିଷଯଂ ପ୍ରାପୁଃ ପରମାନନ୍ଦସଂଯୁତାଃ
ଉତ୍ସାହରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଶିବଜୀ, ବୃଷଭ ଉପରେ ବସି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀମାନେଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ନେଦୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ । ବଭୂଵ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯୋପରି ସନ୍ତତମ୍ । ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ସୁରାସ୍ତଂ ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରପ୍ରଵରାଦଯଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଢୋଳ ଓଳାଇଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଲଗାତାର ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା। ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତୁଲସୀମାହାତ୍ମ୍ଯେନ ସହ ଶାଲଗ୍ରାମମହତ୍ତ୍ଵଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଵୀର୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ହ । ତୁଲସ୍ଯାଂ କେନ ରୂପେଣ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁଳସୀର ମହିମା ଓ ଶାଳଗ୍ରାମର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ। ନାରଦ କହିଲେ: ନାରାୟଣ, ଆପଣ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଶୌର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତୁଳସୀ ରୂପେ କିପରି ଏହା କଲେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦେଵାନାଂ ସାଧନେଷୁ ଚ । ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ କଵଚଂ ଗହୀତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ କବଚ ଧରିଥିଲି।
ପୁନର୍ଵିଧାଯ ତଦ୍ରୂପଂ ଜଗାମ ତତ୍ସତୀଗୃହମ୍ । ପାତିଵ୍ରତସ୍ଯ ନାଶେନ ଶଙ୍ଖଚୂଡଜିଘାଂସଯା
ପୁଣି ସେଇ ରୂପ ଧରି, ମୁଁ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି, ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ଦୁନ୍ଦୁଭିଂ ଵାଦଯାମାସ ତୁଲସୀଦ୍ଵାରସନ୍ନିଧୌ । ଜଯଶବ୍ଦଂ ଚ ତଦ୍ଦ୍ଵାରେ ବୋଧଯାମାସ ସୁନ୍ଦରୀମ୍
ତୁଳସୀଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାର ସାମ୍ନାରେ ଢୋଳ ବଜାଇଲେ, ଦ୍ୱାର ଠାରେ ଜୟଧ୍ୱନି କରି ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରଵଂ ସାଧ୍ଵୀ ପରମାନନ୍ଦସଂଯୁତା । ରାଜମାର୍ଗେ ଗଵାକ୍ଷେଣ ଦଦର୍ଶ ପରମାଦରାତ୍
ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ରାଜପଥ ଦେଖିବାକୁ ବାଟିଏଁ ଦ୍ୱାରରୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ଵନ୍ଦିଭ୍ଯୋ ଭିକ୍ଷୁକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାଚିଭ୍ଯଶ୍ଚ ଧନଂ ଦଦୌ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ଗାୟକ, ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦେଲେ।
ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାଦ୍ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵନଂ ଯଯୌ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ସୁନ୍ଦରଂ ସୁମନୋହରମ୍
ଦେବତା ରଥରୁ ଅବତରି, ଦେବୀଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପୁରତଃ କାନ୍ତଂ ସା ତଂ କାନ୍ତଂ ମୁଦାନ୍ଵିତା । ତତ୍ପାଦଂ କ୍ଷାଲଯାମାସ ନନାମ ଚ ରୁରୋଦ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଲେ, ଶିର ନମାଇଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ଵାସଯାମାସ କାମୁକୀ । ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ କର୍ପୂରାଦିସୁଵାସିତମ୍
ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଶୋଭାମୟ ସିଂହାସନରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। କମ୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ମିଶିତ ପାନ ଦେଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵନଂ ଚ ବଭୂଵ ହ । ରଣେ ଗତଂ ଚ ପ୍ରାଣେଶଂ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁନର୍ଗୃହେ
ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ ସଫଳ ହେଲା, କାରଣ ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ ଥିଲେ, ସେଇ ପ୍ରାଣନାଥକୁ ଘରେ ଦେଖିପାରିଲି।