ତ୍ରିପୁରୈଃ ସହ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚ ମଯାପି ଚ ପୁରା କୃତମ୍ । ସର୍ଵେଶ୍ଵର୍ଯାଃ ସର୍ଵମାତୁଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵ ହ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତିନିପୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି; ଏହି ସବୁ କାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଆ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକା ଓ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ହେଇଥିଲା।
ସହ ଶୁମ୍ଭାଦିଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ସମରଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ । ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ପୂର୍ବରୁ ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ତୁମେ କୃଷ୍ଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଚର।
ଯେ ଯେ ହତାଶ୍ଚ ଦୈତେଯା ନହି କେଽପି ତ୍ଵଯା ସମାଃ । କା ଲଜ୍ଜା ମହତୀ ରାଜନ୍ ମମ ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵଯା ସହ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟ ମରିଗଲେ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ ନୁହେଁ; ରାଜା, ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ଲଜ୍ଜା ରହିବ?
ସୁରାଣାଂ ଶରଣସ୍ଯୈଵ ପ୍ରେଷିତଶ୍ଚ ହରେରହୋ । ଦେହି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଦେଵାନାମିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତଂ ଵଚଃ
ହାୟ, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ପଠାଯାଇଛି; ମୋ ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦ ଏହି: 'ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଦିଅ।'
ଯୁଦ୍ଧଂ ଵା କୁରୁ ମତ୍ସାର୍ଧଂ ଵାଗ୍ଵ୍ଯଯେ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶଙ୍କରସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଶଙ୍ଖଚୂଡଶ୍ଚ ହ୍ଯମାତ୍ଯୈଃ ସହ ସତ୍ଵରମ୍
ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ନାହିଁଲେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ଏହିପରି କହି ଶଙ୍କର ଚୁପ ହେଲେ, ନାରଦ; ଏବଂ ଶଂଖଚୂଡ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଉଠିଲେ।
କାଲୀଶଙ୍ଖଚୂଡଯୁଦ୍ଧଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶିଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ସମାରୁରୋହ ଯାନଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯୈଃ ସ ସତ୍ଵରଃ
କାଳୀ ଓ ଶଂଖଚୂଡଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶଂଖଚୂଡ ଶିବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ରଥ ଚଢ଼ିଲେ।
ଶିଵଃ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପ୍ରେରଯାମାସ ସତ୍ଵରମ୍ । ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସସୈନ୍ଯଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧାରମ୍ଭେ ବଭୂଵ ହ
ଶିବ ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନା ଓ ଦେବତାମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶଂଖଚୂଡ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଯୁଯୁଧେ ସାର୍ଧଂ ଚ ଵୃଷପର୍ଵଣା । ଭାସ୍କରୋ ଯୁଯୁଧେ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିନା ସହ ସତ୍ଵରଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ବୃଷପର୍ବ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଭାବେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଦମ୍ଭେନ ସହ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଚକାର ପରମଂ ରଣମ୍ । କାଲସ୍ଵରେଣ କାଲଶ୍ଚ ଗୋକର୍ଣେନ ହୁତାଶନଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଦମ୍ଭ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; କାଳ କାଳସ୍ୱର ସହିତ, ଅଗ୍ନି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
କୁବେରଃ କାଲକେଯେନ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ମଯେନ ଚ । ଭଯଙ୍କରେଣ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ସଂହାରେଣ ଯମସ୍ତଥା
କୁବେର କାଳକେୟ ସହିତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମୟ ସହିତ; ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସଂହାର ସହିତ, ଏବଂ ଯମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଵିକଙ୍କଣେନ ଵରୁଣଶ୍ଚଞ୍ଚଲେନ ସମୀରଣଃ । ବୁଧଶ୍ଚ ଘୃତପୃଷ୍ଠେନ ରକ୍ତାକ୍ଷେଣ ଶନୈଶ୍ଚରଃ
ବିକଂକଣ ସହିତ ବରୁଣ, ଚଞ୍ଚଳ ସହିତ ବାୟୁ; ଘୃତପୃଷ୍ଠ ସହିତ ବୁଧ, ରକ୍ତାକ୍ଷ ସହିତ ଶନି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଜଯନ୍ତୋ ରତ୍ନସାରେଣ ଵସଵୋ ଵର୍ଚସାଂ ଗଣୈଃ । ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ଦୀପ୍ତିମତା ଧୂମ୍ରେଣ ନଲକୂବରଃ
ଜୟନ୍ତ ରତ୍ନସାର ସହିତ, ବସୁମାନେ ଭାରସା ଦଳ ସହିତ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଧୂମ୍ର ଓ ନଳକୁବେର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଧୁରନ୍ଧରେଣ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଉଷାକ୍ଷେଣ ଚ ମଙ୍ଗଲଃ । ଶୋଭାକରେଣ ଵୈ ଭାନୁଃ ପିଠରେଣ ଚ ମନ୍ମଥଃ
ଧୁରନ୍ଧର ସହିତ ଧର୍ମ, ଉଷାକ୍ଷ ସହିତ ମଙ୍ଗଳ; ଶୋଭାକର ସହିତ ଭାନୁ, ପିଠର ସହିତ ମନ୍ମଥ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଗୋଧାମୁଖେନ ଚୂର୍ଣେନ ଖଡ୍ଗେନ ଚ ଧ୍ଵଜେନ ଚ । କାଞ୍ଚୀମୁଖେନ ପିଣ୍ଡେନ ଧୂମେଣ ସହ ନନ୍ଦିନା
ଗୋଧାମୁଖ ସହିତ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଖଡ୍ଗ ସହିତ ଧ୍ୱଜ; କାଞ୍ଚୀମୁଖ ସହିତ ପିଣ୍ଡ, ଧୂମ ସହିତ ନନ୍ଦି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଵିଶ୍ଵେନ ଚ ପଲାଶେନାଦିତ୍ଯାଦ୍ଯା ଯୁଯୁଧୁଃ ପରେ । ଏକାଦଶ ଚ ରୁଦ୍ରା ଵୈ ଏକାଦଶଭଯଙ୍କରୈଃ
ବିଶ୍ୱ ପଳାଶ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସମକ୍ଷ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଏକାଦଶ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ମହାମାରୀ ଚ ଯୁଯୁଧେ ଚୋଗ୍ରଚଣ୍ଡାଦିଭିଃ ସହ । ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଦାନଵାନାଂ ଗଣୈଃ ସହ
ମହାମାରୀ ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ସମସ୍ତ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଦାନବ ଦଳ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଯୁଯୁଧୁଶ୍ଚ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରଲଯେଽପି ଭଯଙ୍କରେ । ଵଟମୂଲେ ଚ ଶମ୍ଭୁଶ୍ଚ ତସ୍ଥୌ କାଲ୍ଯା ସୁତେନ ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିର ସେଷ ଘଟିବାକୁ ଯାଉଥିଲା; ଏଉଁ ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ କାଳୀ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସର୍ଵେ ଚ ଯୁଯୁଧୁଃ ସୈନ୍ଯସମୂହାଃ ସତତଂ ମୁନେ । ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ କୋଟିଭିର୍ଦାନଵୈଃ ସହ
ହେ ମୁନି, ସମସ୍ତ ସେନା ଦଳ ସବୁବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ଅନେକ କୋଟି ଦାନବ ସହିତ।
ଉଵାସ ଶଙ୍ଖଚୂଡଶ୍ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତଃ । ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଚ ଯେ ଯୋଧା ଦାନଵୈଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ
ରତ୍ନମାଳା ଧାରିଥିବା ଶଂଖଚୂଡ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେଇ ସେନାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଠାରେ ହାରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଗଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ଭୀତାଶ୍ଚ କ୍ଷତଵିଗ୍ରହାଃ । ଚକାର କୋପଂ ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚାଭଯଂ ଦଦୌ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଆହତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ସ୍କନ୍ଦ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଦେବତାମାନେଂକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ।
ବଲଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଣାନାଂ ଚ ଵର୍ଧଯାମାସ ତେଜସା । ସୋଽଯମେକଶ୍ଚ ଯୁଯୁଧେ ଦାନଵାନାଂ ଗଣୈଃ ସହ
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦେବମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବଢିଗଲା। ସେ ଏକାଏକି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଦଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀନାଂ ଶତକଂ ସମରେ ଚ ଜଘାନ ସଃ । ଅସୁରାନ୍ପାତଯାମାସ କାଲୀ କମଲଲୋଚନା
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। କମଳନୟନୀ କାଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ପପୌ ରକ୍ତଂ ଦାନଵାନାମତିକୁଦ୍ଧା ତତଃ ପରମ୍ । ଦଶଲକ୍ଷଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଶତଲକ୍ଷଂ ଚ କୋଟିଶଃ
ତେବେ କାଳୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଦେଲେ। ସେ ଦଶଲକ୍ଷ ହାତୀ ଏବଂ ଶତଲକ୍ଷ ହାତୀମାନେକୁ କୋଟିକୋଟି ଧରି ନେଇଗଲେ।
ସମାଦାଯୈକହସ୍ତେନ ମୁଖେ ଚିକ୍ଷେପ ଲୀଲଯା । କବନ୍ଧାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ନନର୍ତ ସମରେ ମୁନେ
ସେ ଏକହାତରେ ସେମାନେକୁ ଧରି ଖେଳେଇ ମୁହଁରେ ପକାଇଦେଲେ। ମୁନି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଶରଜାଲେନ ଦାନଵାଃ କ୍ଷତଵିଗ୍ରହାଃ । ଭୀତାଶ୍ଚ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ମହାରଣପରାକ୍ରମାଃ
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ତୀରବର୍ଷାରେ ଦାନବମାନେ ଆହତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।
ଵୃଷପର୍ଵା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ଦମ୍ଭଶ୍ଚାପି ଵିକଙ୍କଣଃ । ସ୍କନ୍ଦେନ ସାର୍ଧଂ ଯୁଯୁଧୁସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵିକ୍ରମେଣ ଚ
ବୃଷପର୍ବା, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଦମ୍ଭ ଓ ବିକଙ୍କଣ—ସମସ୍ତେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସହ ଶୂରତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ମହାମାରୀ ଚ ଯୁଯୁଧେ ନ ବଭୂଵ ପରାଙ୍ମୁଖୀ । ବଭୂଵୁସ୍ତେ ଚ ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାଃ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଶକ୍ତିପୀଡିତାଃ
ମହାମାରୀ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କେବେ ପଛ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ନ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ବଭୂଵ ହ । ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ସମରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରୌଦ୍ରଂ ସମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ ନାହିଁ। ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଦାନଵାନାଂ କ୍ଷଯକରଂ ଯଥା ପ୍ରାକୃତିକୋ ଲଯଃ । ରାଜା ଵିମାନମାରୁହ୍ଯ ଚକାର ବାଣଵର୍ଷଣମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରଳୟ ସମାନ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ହେଲା। ରାଜା ରଥରେ ଚଢ଼ି ତୀରବର୍ଷା କଲେ।
ନୃପସ୍ଯ ଶରଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଘନସ୍ଯ ଵର୍ଷଣଂ ଯଥା । ମହାଘୋରାନ୍ଧକାରଶ୍ଚ ଵହ୍ନ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ ବଭୂଵ ଚ
ରାଜାଙ୍କ ତୀରବର୍ଷା ମେଘର ବର୍ଷା ପରି ହେଲା। ଭୟାନକ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଗଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା।