ସର୍ଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ଶିରସା ପ୍ରଣନାମ ସଃ । ଵାମତୋ ଭଦ୍ରକାଲୀଂ ଚ ସ୍କନ୍ଦଂ ଚ ତତ୍ପୁରଃ ସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିର ନମାଇଲେ; ତାଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ଭଦ୍ରକାଳୀ ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ସ୍କନ୍ଦ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ଆଶିଷଂ ଚ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ କାଲୀ ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଶଙ୍କରଃ । ଉତ୍ତସ୍ଥୁରାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରାଦଯଃ
କାଳୀ, ସ୍କନ୍ଦ ଏବଂ ଶଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନନ୍ଦୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ଉଠି ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ଚ ଭାଷନ୍ତେ ଚକ୍ରୁସ୍ତତ୍ର ଚ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ରାଜା କୃତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଭାଷାମୁଵାସ ଶିଵସନ୍ନିଧୌ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥା ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ରାଜା ନମସ୍କାର କରି ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ମହାଦେଵୋ ଭଗଵାଂସ୍ତମୁଵାଚ ହ । ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଵିଧାତା ଜଗତାଂ ବ୍ରହ୍ମା ପିତା ଧର୍ମସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍
ମହାଦେବ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମର ପିତା ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା।'
ମରୀଚିସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଶ୍ଚାପି ଧାର୍ମିକଃ । କଶ୍ଯପଶ୍ଚାପି ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠଶ୍ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାଙ୍କ ପୁଅ ମରୀଚି ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ; ତାଙ୍କର ପୁଅ କଶ୍ୟପ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ।
ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଭକ୍ତ୍ଯା କନ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ । ତାସ୍ଵେକା ଚ ଦନୁଃ ସାଧ୍ଵୀ ତତ୍ସୌଭାଗ୍ଯଵିଵର୍ଧିତା
ଦକ୍ଷ ଭଲପାଇ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ତେରଟି କନ୍ୟା ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦାନୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ବଢ଼ାଇଲେ।
ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଦନୋଃ ପୁତ୍ରା ଦାନଵାସ୍ତେଜସୋଲ୍ବଣାଃ । ତେଷ୍ଵେକୋ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ଦାନୁଙ୍କର ଚାଳିଶିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଜଣ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଅତି ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଧାର୍ମିକୋ ଦମ୍ଭୋ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଜଜାପ ପରମଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ପୁଷ୍କରେ ଲକ୍ଷଵତ୍ସରମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମିକ ଦମ୍ଭ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା; ସେ ପୁଷ୍କରରେ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।
ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯଂ ଗୁରୁଂ କୃତ୍ଵା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ତଦା ତ୍ଵାଂ ତନଯଂ ପ୍ରାପ ପରଂ କୃଷ୍ଣପରାଯଣମ୍
ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି, ସେ ତାପରେ ତୁମକୁ ପୁଅ ଭାବେ ପାଇଲେ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ।
ପୁରା ତ୍ଵଂ ପାର୍ଷଦୋ ଗୋପୋ ଗୋପେଷ୍ଵପି ସୁଧାର୍ମିକଃ । ଅଧୁନା ରାଧିକାଶାପାଦ୍ଭାରତେ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ
ପୂର୍ବେ ତୁମେ ପାର୍ଷଦ ଓ ଗୋପ ଥିଲ, ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଧର୍ମିକ; ଏବେ ରାଧିକାଙ୍କ ଶାପରେ ଭାରତରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାରାଜ ହେଇଛ।
ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ତୁଚ୍ଛଂ ମେନେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ସାଲୋକ୍ଯସାର୍ଷ୍ଟିସାଯୁଜ୍ଯସାମୀପ୍ଯଂ ଚ ହରେରପି
ବୈଷ୍ଣବ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛିକୁ ତୁଚ୍ଛ ଭାବିଥିଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନିଧ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଏକତ୍ୱ କିମ୍ବା ସାମୀପ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ଦୀଯମାନଂ ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଵୈଷ୍ଣଵାଃ ସେଵନଂ ଵିନା । ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମମରତ୍ଵଂ ଵା ତୁଚ୍ଛଂ ମେନେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ସେମାନେ ଶେବା ଛାଡ଼ି ଏହି ସବୁ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବୈଷ୍ଣବ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମା ହେବା କିମ୍ବା ଅମରତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ତୁଚ୍ଛ ଭାବିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଵା ମନୁତ୍ଵଂ ଵା ନ ମେନେ ଗଣନାସୁ ଚ । କୃଷ୍ଣଭକ୍ତସ୍ଯ ତେ କିଂ ଵା ଦେଵାନାଂ ଵିଷଯେ ଭ୍ରମେ
ଇନ୍ଦ୍ର ହେବା କିମ୍ବା ମନୁ ହେବାକୁ ସେ ଗଣନା କରିନଥିଲେ; କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ତୁମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କ'ଣ ମୂଲ୍ୟ ଅଛି?
ଦେହି ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ମତ୍ପ୍ରୀତିଂ ରକ୍ଷ ଭୂମିପ । ସୁଖଂ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ଦେଵାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଵୈ ପଦେ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦେଅ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରୀତି ରକ୍ଷା କର, ରାଜା; ତୁମେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ସୁଖରେ ରୁହ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ଅଲଂ ଭୂତଵିରୋଧେନ ସର୍ଵେ କଶ୍ଯପଵଂଶଜାଃ । ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକାନି ଚ
ଏହି ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼, ହେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶର ସମସ୍ତେ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ଏଠି ରହିଛି।
ଜ୍ଞାତିଦ୍ରୋହସ୍ଯ ପାପାନି କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ସ୍ଵସମ୍ପଦାଂ ଚ ହାନିଂ ଚ ଯଦି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ଯସେ
ନିଜ ଜାତିର ବିରୋଧ କରିବାର ପାପ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପର ଏକ ଷୋଳାମ୍ଶ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ସମ୍ପତି ହାରାଇବାକୁ ଭାବୁଛ, ତେବେ—
ସର୍ଵାଵସ୍ଥା ଚ ସମତାଂ କେଷାଂ ଯାତି ଚ ସର୍ଵଦା । ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ତିରୋଭାଵୋ ଲଯେ ପ୍ରାକୃତିକେ ସଦା
ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି ଲୋକ ସଦା ସମଭାବ ରଖନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୟ ସଦା ପ୍ରକୃତିର ବିଲୟ ସମୟରେ ହୁଏ।
ଆଵିର୍ଭାଵଃ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଦୀଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା । ଜ୍ଞାନଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ତପସା ସ୍ମୃତିଲୋପଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ପୁନି ଭଗବାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଆବିର୍ଭାବ ହୁଏ। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହାନି ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
କରୋତି ସୃଷ୍ଟିଂ ଜ୍ଞାନେନ ସ୍ରଷ୍ଟା ସୋଽପି କ୍ରମେଣ ଚ । ପରିପୂର୍ଣତମୋ ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯେ ସତ୍ଯାଶ୍ରଯେ ସଦା
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏହି କାମ କରନ୍ତି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ସଦା ସତ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟର ଆଧାର ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହେ।
ତ୍ରିଭାଗଃ ସୋଽପି ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵିଭାଗୋ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ମୃତଃ । ଏକଭାଗଃ କଲୌ ପୂର୍ଵଂ ତଦଂଶଶ୍ଚ କମେଣ ଚ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମ ତିନି ଭାଗ ଥାଏ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇ ଭାଗ ମାନାଯାଏ, କଳିର ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଭାଗ ରହିଥାଏ, ପରେ ଏହା ଦୀରେ ଦୀରେ କମିଯାଏ।
କଲାମାତ୍ରଂ କଲେଃ ଶେଷେ କୁହ୍ଵାଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଲା ଯଥା । ଯାଦୃକ୍ ତେଜୋ ରଵେର୍ଗ୍ନୀଷ୍ମେ ନ ତାଦୃକ୍ ଶିଶିରେ ପୁନଃ
କଳିର ଶେଷରେ ଧର୍ମର ଏକ ଅନ୍ଶ ମାତ୍ର ରହିଯାଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରର କୁହୁ ଅଂଶ ଦେଖାଯାଏ। ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଥାଏ, ଶୀତକାଳରେ ସେତେ ନଥାଏ।
ଦିନେଷୁ ଯାଦୃଙ୍ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ନ ତତ୍ସମମ୍ । ଉଦଯଂ ଯାତି କାଲେନ ବାଲତାଂ ଚ କ୍ରମେଣ ଚ
ମଧ୍ୟାହ୍ନର ଆଲୋକ ସନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ପ୍ରଭାତରେ ଯେପରି ହୁଏନି, ସେପରି ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ଉଦୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀରେ ଦୀରେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ପ୍ରକାଣ୍ଡତାଂ ଚ ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍କାଲେଽସ୍ତଂ ପୁନରେତି ସଃ । ଦିନେ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନତାଂ ଯାତି କାଲେନ ଦୁର୍ଦିନେ ଘନେ
ତାପରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୌବନକୁ ପହଞ୍ଚି ଆଉ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅସ୍ତ ହୁଏ। ଦିନରେ ମେଘ ଓ ବିପଦ ଆସିଲେ ଆଲୋକ ଲୁଚିଯାଏ।
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ କମ୍ପିତଶ୍ଚ ପୁନରେଵ ପ୍ରସନ୍ନତାମ୍ । ପରିପୂର୍ଣତମଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ଜାଯତେ
ରାହୁ ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ପୁନି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାର ଧାରଣ କରେ।
ତାଦୃଶୋ ନ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଦିନେ ଦିନେ । ପୁନଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଟିମାଯାତି ପରଂ କୁହ୍ଵା ଦିନେ ଦିନେ
ଏହି ଅବସ୍ଥା ସଦା ଥାଏନି; ଦିନେ ଦିନେ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ପୁନି ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ହୁଏ, କେବେ କେବେ ବହୁତ କମିଯାଏ।
ସମ୍ପଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ କୃଷ୍ଣେ ମ୍ଲାନଶ୍ଚ ଯକ୍ଷ୍ମଣା । ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିନେ ମ୍ଲାନୋ ଦୁର୍ଦିନେ ନ ଵିରୋଚତେ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଭଳି ଲାଗେ। ରାହୁ ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମ୍ଲାନ ହୁଏ, ବଦଳିଆ ଦିନରେ ଚମକେନି।
କାଲେ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵେଚ୍ଛୁକ୍ଲୋ ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରୀଃ କାଲଭେଦତଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ବଲିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରୀଃ ସୁତଲେଽଧୁନା
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ୍ର ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ତାହାର ଶ୍ରୀ ହ୍ରାସ ପାଏ। ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁତଳରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।
କାଲେନ ପୃଥ୍ଵୀ ସସ୍ଯାଢ୍ଯା ସର୍ଵାଧାରା ଵସୁନ୍ଧରା । କାଲେ ଜଲେ ନିମଗ୍ନା ସା ତିରୋଭୂତାମ୍ବୁଵିପ୍ଲୁତା
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ। ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ, ବନ୍ୟାରେ ଲୁଚିଯାଏ।
କାଲେ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵିଶ୍ଵାନି ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ କାଲତଃ । ଚରାଚରାଶ୍ଚ କାଲେନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଚ
ସମୟ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ବିନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ହୁଏ। ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତେ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନଶିଯାନ୍ତି ଓ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯୈଵ ସମତା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ । ଅହଂ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯୋ ଯସ୍ମାଦସଂଖ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଲଯମ୍
ଏହା ଭଗବାନ, ପରମାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମଭାବ ଅଟୁଟ ଅଛି। ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, କାରଣ ଅନେକ ପ୍ରକୃତିର ବିଲୟ ଦେଖିଛି।