ସୁଵେଷୌ ସୁଖସମ୍ଭୋଗାଦଚେଷ୍ଟୌ ସୁମନୋହରୌ । କ୍ଷଣଂ ସୁଚେତନୌ ତୌ ଚ କଥଯନ୍ତୌ ରସାଶ୍ରଯାତ୍
ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତାରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ଅତି ଆକର୍ଷକ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସଚେତନ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲୋଚନା କଲେ।
କଥାଂ ମନୋରମାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ହସନ୍ତୌ ଚ କ୍ଷଣଂ ପୁନଃ । କ୍ଷଣଂ ଚ କେଲିସଂଯୁକ୍ତୌ ରସଭାଵସମନ୍ଵିତୌ
ସେମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମନୋହର ଦିବ୍ୟ କଥା କହି ହସିଲେ; ପୁଣି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଖେଳରେ ଲିନ ହେଲେ, ରସ ଓ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସୁରତେ ଵିରତିର୍ନାସ୍ତି ତୌ ତଦ୍ଵିଷଯପଣ୍ଡିତୌ । ସତତଂ ଜଯଯୁକ୍ତୌ ଦ୍ଵୌ କ୍ଷଣଂ ନୈଵ ପରାଜିତୌ
ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଖେଳର କେବେ ଶେଷ ହେଲା ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଏହି କଳାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲେ; ସଦା ବିଜୟୀ, ଦୁଇଜଣ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡକୃତେ ପ୍ରବୋଧଵାକ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣପରାଯଣଃ । ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ଚୋତ୍ଥାଯ ପୁଷ୍ପତଲ୍ପାନ୍ମନୋହରାତ୍
ଶଂଖଚୂଡଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉପଦେଶର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଦାନବ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣପ୍ରେମୀ, ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମନମୋହନ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିଲେ।
ରାତ୍ରିଵାସଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ମଙ୍ଗଲଵାରିଣା । ଧୌତେ ଚ ଵାସସୀ ଧୃତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତିଲକମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ରାତିର ବିଶ୍ରାମ ଛାଡ଼ି, ମଙ୍ଗଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତିଳକ ଲଗାଇଲେ।
ଚକାରାହ୍ନିକମାଵଶ୍ଯମଭୀଷ୍ଟଦେଵଵନ୍ଦନମ୍ । ଦଧ୍ଯାଜ୍ଯମଧୁଲାଜାଂଶ୍ଚ ଦଦର୍ଶ ଵସ୍ତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ କରିବା ଉପାସନା କଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଦଧି, ଘଉଁ, ମଧୁ ଓ ଧାନ୍ୟ ଭଳି ମଙ୍ଗଳ ଜିନିଷ ଦେଖିଲେ।
ରତ୍ନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵସ୍ତ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥା ନିତ୍ଯଂ ଚ ନାରଦ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନ, ମଣି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଲେ, ଯେପରି ସେ ପ୍ରତିଦିନ କରୁଥିଲେ, ନାରଦ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯହୀରକମ୍ । ଦଦୌ ଵିପ୍ରାଯ ଗୁରଵେ ଯାତ୍ରାମଙ୍ଗଲହେତଵେ
ଯେଉଁଠି ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ, ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ୍ୟ, ହୀରା ଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯାତ୍ରାର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଦେଲେ।
ଗଜରତ୍ନମଶ୍ଵରତ୍ନଂ ଧନରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ଦଦୌ ସର୍ଵଂ ଦରିଦ୍ରାଯ ଵିପ୍ରାଯ ମଙ୍ଗଲାଯ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଆକର୍ଷକ ଧନସମ୍ପତି ଏକ ଗରିବ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଳିଆ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ଭାଣ୍ଡାରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ନଗରାଣାଂ ଦ୍ଵିଲକ୍ଷକମ୍ । ଗ୍ରାମାଣାଂ ଶତକୋଟିଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦଦୌ ମୁଦା
ସେ ଖୁସି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହଜାର ଭଣ୍ଡାର, ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ନଗର ଓ ଏକ ଶତ କୋଟି ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ।
ପୁତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ସର୍ଵେଷୁ ଦାନଵେଷୁ ଚ । ପୁତ୍ରଂ ସମର୍ପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ତାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵସମ୍ପଦମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ରାଜା କରି, ତାଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପତି ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଲେ।
ପ୍ରଜାନୁଚରସଙ୍ଘଂ ଚ ଭାଣ୍ଡାରଂ ଵାହନାଦିକମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ସନ୍ନାହଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ବଭୂଵ ହ
ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜା, ସେବକ, ଭଣ୍ଡାର, ଯାନବାହନ ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇ, ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ ଓ ଧନୁଷ୍ ଧରିଲେ।
ଭୃତ୍ଯଦ୍ଵାରା କ୍ରମେଣୈଵ ଚକାର ସୈନ୍ଯସଞ୍ଚଯମ୍ । ଅଶ୍ଵାନାଂ ଚ ତ୍ରିଲକ୍ଷେଣ ଲକ୍ଷେଣ ଵରହସ୍ତିନାମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଦାସମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ସେନା ଜମା କଲେ—ତିନି ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ।
ରଥାନାମଯୁତେନୈଵ ଧାନୁଷ୍କାଣାଂ ତ୍ରିକୋଟିଭିଃ । ତ୍ରିକୋଟିଭିର୍ଵର୍ମିଣାଂ ଚ ଶୂଲିନାଂ ଚ ତ୍ରିକୋଟିଭିଃ
ସେ ଦଶ ହଜାର ରଥ, ତିରିଶ କୋଟି ଧନୁର୍ଧର, ତିରିଶ କୋଟି ବର୍ମଧାରୀ ଓ ତିରିଶ କୋଟି ଶୂଳଧାରୀ ସେନା ଏକଠା କଲେ।
କୃତା ସେନାପରିମିତା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ନାରଦ । ତସ୍ଯାଂ ସେନାପତିଶ୍ଚୈଵ ଯୁଦ୍ଧଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ହେ ନାରଦ, ସେ ଦାନବନାୟକ ଅସୀମ ସେନା ତିଆରି କଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ମହାରଥଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ରଥିନାଂ ପ୍ରଵରୋ ରଣେ । ତ୍ରିଲକ୍ଷାକ୍ଷୌହିଣୀସେନାପତିଂ କୃତ୍ଵା ନରାଧିପଃ
ସେ ସେନାପତି ମହାବୀର ରଥୀ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତିନି ଲକ୍ଷ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ କଲେ।
ତ୍ରିଂଶଦକ୍ଷୌହିଣୀବାଧଂ ଭାଣ୍ଡୌଘଂ ଚ ଚକାର ହ । ବହିର୍ବଭୂଵ ଶିଵିରାନ୍ମନସା ଶ୍ରୀହରିଂ ସ୍ମରନ୍
ସେ ତିରିଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ପାଇଁ ଭଣ୍ଡାର ଜମା କଲେ ଓ ସହର ବାହାରେ ଶିବିର ତିଆରି କଲେ, ମନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣଵିମାନମାରୁରୋହ ସଃ । ଗୁରୁଵର୍ଗାନ୍ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଶଙ୍କରାନ୍ତିକମ୍
ସେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ଗୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ।
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରାନଦୀତୀରେ ଯତ୍ରାକ୍ଷଯଵଟଃ ଶୁଭଃ । ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ନାରଦ
ହେ ନାରଦ, ସେ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ତଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଏହିଠାରେ ସିଦ୍ଧିର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।
କପିଲସ୍ଯ ତପଃସ୍ଥାନଂ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ । ପଶ୍ଚିମୋଦଧିପୂର୍ଵେ ଚ ମଲଯସ୍ଯ ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ଏହିଠାରେ କପିଳଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ, ଭାରତର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରର ପୂର୍ବ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।
ଶ୍ରୀଶୈଲୋତ୍ତରଭାଗେ ଚ ଗନ୍ଧମାଦନଦକ୍ଷିଣେ । ପଞ୍ଚଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଦୈର୍ଘ୍ଯେ ଶତଗୁଣା ତଥା
ଶ୍ରୀଶୈଳ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଏହା ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତଗୁଣି ଲମ୍ବା।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଙ୍କାଶା ଭାରତେ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯଦା । ଶାଶ୍ଵତୀ ଜଲପୂର୍ଣା ଚ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ଶୁଭା
ଭାରତରେ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ସଦା ପରିଷ୍କାର ଓ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକେ ଓ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଲଵଣାବ୍ଧିପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଶଶ୍ଵତ୍ସୌଭାଗ୍ଯସଂଯୁତା । ଶରାଵତୀମିଶ୍ରିତା ଚ ନିର୍ଗତା ସା ହିମାଲଯାତ୍
ସେ ଲବଣ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ, ସଦା ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଶରାବତୀ ନଦୀ ସହିତ ମିଶି, ହିମାଳୟରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଗୋମତୀଂ ଵାମତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପଶ୍ଚିମୋଦଧୌ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚୂଡୋ ଦଦର୍ଶ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରମ୍
ଗୋମତୀ ନଦୀକୁ ବାମ ପାଖରେ ରଖି, ସେ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ସେଠାରେ ଶଂଖଚୂଡ଼ ଗଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵଟମୂଲେ ସମାସୀନଂ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭମ୍ । କୃତ୍ଵା ଯୋଗାସନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଯୁକ୍ତଂ ଚ ସସ୍ମିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଥିବା, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୋଗାସନରେ ବସିଥିବା, ମୁଦ୍ରା ଧରିଥିବା ଓ ହସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଙ୍କାଶଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ତ୍ରିଶଲପଟ୍ଟିଶଧରଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରଂ ଵରମ୍
ସେ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଶୁଭ୍ର, ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ୱୀ ଜ୍ୱଳମାନ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଧରିଥିବା, ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖାଗଲେ।
ଭକ୍ତମୃତ୍ଯୁହରଂ ଶାନ୍ତଂ ଗୌରୀକାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । ତପସାଂ ଫଲଦାତାରଂ ଦାତାରଂ ସର୍ଵସମ୍ପଦାମ୍
ଭକ୍ତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ, ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଦାନ କରୁଥିବା ସେଇ ପ୍ରଭୁ।
ଆଶୁତୋଷଂ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାତରମ୍ । ଵିଶ୍ଵନାଥଂ ଵିଶ୍ଵବୀଜଂ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ଚ ଵିଶ୍ଵଜମ୍
ଅତି ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ମୃଦୁ ହସ ଥିବା ମୁହଁ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବାକୁ ସଦା ଉତ୍ସୁକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆକୃତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରଂ ଵିଶ୍ଵଵରଂ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକମ୍ । କାରଣଂ କାରଣାନାଂ ଚ ନରକାର୍ଣଵତାରଣମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସଂହାର କରିବାର କାରଣ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଏବଂ ନରକ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା।
ଜ୍ଞାନପ୍ରଦଂ ଜ୍ଞାନବୀଜଂ ଜ୍ଞାନାନନ୍ଦଂ ସନାତନମ୍ । ଅଵରୁହ୍ଯ ଵିମାନାଚ୍ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ
ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା, ଜ୍ଞାନର ମୂଳ, ଜ୍ଞାନର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଚିରକାଳୀନ; ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରୁ ଅବତରଣ କରି, ଦାନବର ମହାରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।