ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାନଦୀତୀରେ ଵଟମୂଲେ ମନୋହରେ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ମହାଦେଵୋ ଦେଵଵିସ୍ତାରହେତଵେ
ମନୋହର ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀର କୂଳରେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମହାଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାରଣରେ ଉଭୟ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଦୂତଂ କୃତ୍ଵା ଚିତ୍ରରଥଂ ଗନ୍ଧର୍ଵେଶ୍ଵରମୀପ୍ସିତମ୍ । ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଶଙ୍ଖଚୂଡାନ୍ତିକଂ ମୁଦା
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଦୂତ କରି, ସେ ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ସର୍ଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞଯା ଶୀଘ୍ରଂ ଯଯୌ ତନ୍ନଗରଂ ପରମ୍ । ମହେନ୍ଦ୍ରନଗରୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ କୁବେରଭଵନାଧିକମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଇ ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗର ଓ କୁବେରଙ୍କ ଭବନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।
ପଞ୍ଚଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଦୈର୍ଘ୍ଯେ ତଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ସ୍ଫଟିକାକାରମଣିଭିର୍ନିର୍ମିତଂ ଯାନଵେଷ୍ଟିତମ୍
ସେଇ ନଗର ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା ଥିଲା। ଏହା କ୍ରିଷ୍ଟଳ ଭଳି ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ବାହନ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସପ୍ତଭିଃ ପରିଖାଭିଶ୍ଚ ଦୁର୍ଗମାଭିଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିନିଭୈଃ ଶଶ୍ଵତ୍କଲ୍ପିତଂ ରତ୍ନକୋଟିଭିଃ
ସେଇ ନଗର ସାତଟି ଦୁର୍ଗମ ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସଦା ଚମକୁଥିଲା ଓ ଅଗଣିତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ରହିଥିଲା।
ଯୁକ୍ତଂ ଚ ଵୀଥୀଶତକୈର୍ମଣିଵେଦିଵିଚିତ୍ରିତୈଃ । ପରିତୋ ଵଣିଜାଂ ସୌଧୈର୍ନାନାଵସ୍ତୁଵିରାଜିତୈଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ରାସ୍ତା ଥିଲା, ମଣିମଞ୍ଚରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ଅନେକ ଘର ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀରେ ରଙ୍ଗିନ ଥିଲା।
ସିନ୍ଦୂରାକାରମଣିଭିର୍ନିର୍ମିତୈଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରିତୈଃ । ଭୂଷିତଂ ଭୂଷିତୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରାଶ୍ରମୈଃ ଶତକୋଟିଭିଃ
ସିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅଗଣିତ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଗତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଶଙ୍ଖଚୂଡାଲଯଂ ପରମ୍ । ଅତୀଵ ଵଲଯାକାରଂ ଯଥା ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲମ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ମଧ୍ୟରେ ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ବୃତ୍ତାକାର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖାକ୍ତାଭିଃ ପରିଖାଭିଶ୍ଚତସୃଭିଃ । ତଦ୍ଦୁର୍ଗମଂ ଚ ଶତ୍ରୂଣାମନ୍ଯେଷାଂ ସୁଗମଂ ସୁଖମ୍
ଚାରିଟି ଖାଳି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଗମ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ଓ ସୁଖଦ ଥିଲା।
ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଗଗନସ୍ପର୍ଶିମଣିଶୃଙ୍ଗଵିରାଜିତମ୍ । ରାଜିତଂ ଦ୍ଵାଦଶଦ୍ଵାରୈର୍ଦ୍ଵାରପାଲସମନ୍ଵିତମ୍
ମଣିର ଚୂଡ଼ା ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା ଯେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା, ବାରଟି ଦ୍ୱାର ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଥିଲେ।
ମଣୀନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣୈଃ ଶୋଭିତଂ ଲକ୍ଷମନ୍ଦିରୈଃ । ଶୋଭିତଂ ରତ୍ନସୋପାନୈ ରତ୍ନସ୍ତମ୍ଭଵିରାଜିତମ୍
ମଣିରେ ତିଆରି ଲକ୍ଷ ଘର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଣିର ସିଢ଼ି ଓ ରତ୍ନର ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା।
ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୋଽପି ଵରଂ ଦ୍ଵାରଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ । ଦ୍ଵାରେ ନିଯୁକ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ଶୂଲହସ୍ତଂ ଚ ସସ୍ମିତମ୍
ଏହା ଦେଖି ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାର ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷଂ ଚ ତାମ୍ରଵର୍ଣଂ ଭଯଙ୍କରମ୍ । କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଜଗାମ ତଦନୁଜ୍ଞଯା
ସେଠାରେ ଏକ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ଦଢ଼ି ଥିଲେ। ସେ ଘଟଣାବଳୀ କହି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ଚ ତଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଜଗାମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ପୁନଃ । ନ କୋଽପି ରକ୍ଷତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତରୂପଂ ରଣସ୍ଯ ଚ
ସେଇ ଦ୍ୱାର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ପୁନି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦୂତ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ବାଦ ନେଇ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, କେହି ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେନି।
ଗତ୍ଵା ସୋଽଭ୍ଯନ୍ତରଦ୍ଵାରଂ ଦ୍ଵାରପାଲମୁଵାଚ ହ । ରଣସ୍ଯ ସର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାପଯତ ମାଚିରମ୍
ଭିତର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯୁଦ୍ଧର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତୁରନ୍ତ ଜଣାଇଦିଅ।'
ସ ଚ ତଂ କଥଯିତ୍ଵା ଚ ଦୂତୋ ଗନ୍ତୁମୁଵାଚ ହ । ସ ଗତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚୂଡଂ ତଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ଘଟଣା କହିଦେବା ପରେ, ଦୂତକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ କୁହାଗଲା। ସେ ଭିତରକୁ ଯାଇ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଜମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନେ ସ୍ଥିତମ୍ । ମଣୀନ୍ଦ୍ରରଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରତ୍ନଦଣ୍ଡସମନ୍ଵିତମ୍
ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସୁନାର ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହା ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ରତ୍ନକୃତ୍ରିମପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ପ୍ରଶସ୍ତୈଃ ଶୋଭିତଂ ସଦା । ଭୃତ୍ଯେନ ମସ୍ତକନ୍ଯସ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଣଚ୍ଛତ୍ରଂ ମନୋହରମ୍
ମଣିମାଣିକ୍ୟର ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତ୍ରିମ ଫୁଲରେ ସଦା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଏକ ଦାସ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସୁନାର ଛତା ଧରିଛି।
ସେଵିତଂ ପାର୍ଷଦଗଣୈ ରୁଚିରୈଃ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । ସୁଵେଷଂ ସୁନ୍ଦରଂ ରମ୍ଯଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ପରିଚାରକମାନେ ଶ୍ୱେତ ଚାମର ହାତରେ ଧରି ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଆକର୍ଷକ ଓ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ମାଲ୍ଯେନ ଲେପନଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସୁଵସ୍ତ୍ରଂ ଦଧତଂ ମୁନେ । ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୈଃ ପରିଵୃତଂ ସୁଵେଷୈଶ୍ଚ ତ୍ରିକୋଟିଭିଃ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଓ ଅତି ନଜୁକ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁନି, ତିନି କୋଟି ଦାନବ ପ୍ରମୁଖମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଶତକୋଟିଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭ୍ରମଦ୍ଭିରସ୍ତ୍ରପାଣିଭିଃ । ଏଵଂଭୂତଞ୍ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଃ ସଵିସ୍ମଯଃ
ଏହା ସହିତ ଶତ କୋଟି ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ସ ଚ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ଶଙ୍କରେଣ ଚ । ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଉଵାଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶିଵଭୃତ୍ଯୋଽହଂ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତାଭିଧଃ ପ୍ରଭୋ
ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥା ଯେପରି ହେଉଛି, ସେହି ଭଳି ଘଟଣା କହିଲେ। ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ କହିଲେ: 'ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମୋ ନାମ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ପ୍ରଭୁ।'
ଯଦୁକ୍ତଂ ଶଙ୍କରେଣୈଵ ତଦ୍ ବ୍ରଵୀମି ନିଶାମଯ । ରାଜ୍ଯଂ ଦେହି ଚ ଦେଵାନାମଧିକାରଂ ଚ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଶଙ୍କର ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏବେ ତାହା କହୁଛି, ଶୁଣ: ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଧିକାର ଦିଅ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଶରଣାପନ୍ନା ଦେଵେଶଂ ଶ୍ରୀହରିଂ ପରମ୍ । ହରିର୍ଦତ୍ତ୍ଵାସ୍ଯ ଶୂଲଂ ଚ ତେନ ପ୍ରସ୍ଥାପିତଃ ଶିଵଃ
ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଶ୍ରୀହରି ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରାନଦୀତୀରେ ଵଟମୂଲେ ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଵିଷଯଂ ଦେହି ତେଷାଂ ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵା କୁରୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ କୂଳରେ, ବଟ ଗଛ ତଳେ, ତିନି ଆଖିଓଁ ଥିବା ଶିବ କହୁଛନ୍ତି: 'ତାଙ୍କୁ ଭୂମି ଦିଅ, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ଗତ୍ଵା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କିଂ ଶମ୍ଭୁମଥ ତଦ୍ଵଦ ମାମପି । ଦୂତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚୂଡଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ
ଯାଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କହ, କିମ୍ବା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଜଣା; ଦୂତର କଥା ଶୁଣି ଶଂଖଚୂଡ ହସିଲେ।
ପ୍ରଭାତେଽହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ଚ ଗଚ୍ଛେତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ସ ଗତ୍ଵୋଵାଚ ତଂ ତୂର୍ଣଂ ଵଟମୂଲସ୍ଥମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ଯିବି; ତୁମେ ଯାଅ।' ସେ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ବଟ ଗଛ ତଳେ ଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ ଵଚନଂ ତଦୀଯଂ ତନ୍ମୁଖୋଦିତମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ସ୍କନ୍ଦ ଆଜଗାମ ଶିଵାନ୍ତିକମ୍
ସେ ଶଂଖଚୂଡଙ୍କ କଥା ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ସେହିଭଳି କହିଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସ୍କନ୍ଦ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ଚ ନନ୍ଦୀ ଚ ମହାକାଲଃ ସୁଭଦ୍ରକଃ । ଵିଶାଲାକ୍ଷଶ୍ଚ ବାଣଶ୍ଚ ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷୋ ଵିକମ୍ପନଃ
ବୀରଭଦ୍ର, ନନ୍ଦୀ, ମହାକାଳ, ସୁଭଦ୍ରକ, ବିଶାଳାକ୍ଷ, ବାଣ, ପିଙ୍ଗଳାକ୍ଷ ଓ ବିକମ୍ପନ।
ଵିରୂପୋ ଵିକୃତିଶ୍ଚୈଵ ମଣିଭଦ୍ରଶ୍ଚ ବାଷ୍କଲଃ । କପିଲାଖ୍ଯୋ ଦୀର୍ଘଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିକଟସ୍ତାମ୍ରଲୋଚନଃ
ବିରୂପ, ବିକୃତି, ମଣିଭଦ୍ର, ବାଷ୍କଳ, କପିଲ, ଦୀର୍ଘଦଂଷ୍ଟ୍ର, ବିକଟ ଓ ତାମ୍ରଲୋଚନ।