ଗଙ୍ଗଯା ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସେଵିତଂ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ସ୍ତୂଯମାନଂ ଚ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରୈଃ
ଗଙ୍ଗା ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ୱେତ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିପୂର୍ଣତମଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତଦା
ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିର ନମାଇ ସେତିବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗାଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଗଦ୍ଗଦାଃ । ଭକ୍ତାଶ୍ଚ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୀତା ନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରାଃ
ସମସ୍ତ ଦେହ କୁଞ୍ଚିତ, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ, କଣ୍ଠ ଭାବେ ଭରିଆ, ଭକ୍ତମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଶିର ନମାଇଥିଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଧାତା ଜଗତାମପି । ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ଵିନଯେନ ହରେଃ ପୁରଃ
ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା କହିଲେ।
ହରିସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭାଵଵିତ୍ । ପ୍ରହସ୍ଯୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ରହସ୍ଯଂ ଚ ମନୋହରମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସବୁଜଣା ହରି ହସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶଙ୍ଖଚୂଡସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଜାନାମି ପଦ୍ମଜ । ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ଯ ଚ ଗୋପସ୍ଯ ମହାତେଜସ୍ଵିନଃ ପୁରା
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ପଦ୍ମଜ, ମୁଁ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ଓ ମୋର ଭକ୍ତ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଗୋପଙ୍କ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସବୁ ଜାଣେ।
ଶୃଣୁ ତତ୍ସର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଗୋଲୋକସ୍ଯୈଵ ଚରିତଂ ପାପଘ୍ନଂ ପୁଣ୍ଯକାରକମ୍
ଏବେ ସେଇ ପୁରାତନ ଗଳ୍ପ, ଗୋଲୋକର ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣ, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ୟ କରେ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ସୁଦାମା ନାମ ଗୋପଶ୍ଚ ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରୋ ମମ । ସ ପ୍ରାପ ଦାନଵୀଂ ଯୋନିଂ ରାଧାଶାପାତ୍ସୁଦାରୁଣାତ୍
ସୁଦାମା ନାମକ ଗୋପ, ମୋର ପ୍ରଧାନ ପାର୍ଷଦ, ରାଧାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶାପରେ ଦାନବୀ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ।
ତତ୍ରୈକଦାହମଗମଂ ସ୍ଵାଲଯାଦ୍ରାସମଣ୍ଡଲମ୍ । ଵିରଜାମପି ନୀତ୍ଵା ଚ ମମ ପ୍ରାଣାଧିକା ପରା
ସେଠି ଏକଦିନ ମୁଁ ମୋର ନିଜ ଗୃହରୁ ରାସମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲିଲି, ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ବିରଜାଙ୍କୁ ସହ ନେଇ।
ସା ମାଂ ଵିରଜଯା ସାର୍ଧଂ ଵିଜ୍ଞାଯ କିଙ୍କରୀମୁଖାତ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ସାଜଗାମ ନ ଦଦର୍ଶ ଚ ତତ୍ର ମାମ୍
ଏହି କଥା ଏକ ଦାସୀଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ବିରଜା ସହ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ଵିରଜାଂ ଚ ନଦୀରୂପାଂ ମାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚ ତିରୋହିତମ୍ । ପୁନର୍ଜଗାମ ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵାଲଯଂ ସଖିଭିଃ ସହ
ମୋତେ ବିରଜା ନଦୀ ରୂପେ ଜାଣି, ଏବଂ ମୋର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ଦିରେ ଦେଵୀ ସୁଦାମ୍ନା ସହିତଂ ପୁରା । ଭୃଶଂ ସା ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ ମୌନୀଭୂତଂ ଚ ସୁସ୍ଥିରମ୍
ସେ ଦେବୀ ମୋତେ ସୁଦାମାଙ୍କ ସହ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଖି, ମୋତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଡାଟିଲେ ଏବଂ ନିରବ ଓ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାସହମାନଶ୍ଚ ସୁଦାମା ତାଂ ଚୁକୋପ ହ । ସ ଚ ତାଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ କୋପେନ ମମ ସନିଧୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁଦାମା ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ମୋର ସାମ୍ନାରେ ସେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଡାଟିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କୋପଯୁକ୍ତା ସା ରକ୍ତପଙ୍କଜଲୋଚନା । ବହିଷ୍କର୍ତୁଂ ଚକାରାଜ୍ଞାଂ ସଂତ୍ରସ୍ତଂ ମମ ସଂସଦି
ଏହା ଶୁଣି ସେ ଦେବୀ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଲାଲ ହେଲା; ମୋର ସଭାରେ ଭୟଭୀତ ସୁଦାମାଙ୍କୁ ବାହାର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସଖୀଲକ୍ଷଂ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଦୁର୍ଵାରଂ ତେଜସୋଲ୍ବଣମ୍ । ବହିଶ୍ଚକାର ତଂ ତୂର୍ଣଂ ଜଲ୍ପନ୍ତଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଚରୀମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି ନେଇ ଉଠିଲେ; ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ସୁଦାମାଙ୍କୁ, ଯିଏ ପୁନିପୁନି କଥା କହୁଥିଲେ, ବାହାର କରିଦେଲେ।
ସା ଚ ତତ୍ତାଡନଂ ତାସାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁଷ୍ଟା ଶଶାପ ହ । ଯାହି ରେ ଦାନଵୀଂ ଯୋନିମିତ୍ଯେଵଂ ଦାରୁଣଂ ଵଚଃ
ସେମାନେ ସୁଦାମାଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଲେ—'ଚାଲ, ଦାନବୀ ଜନ୍ମ ନେବୁ'—ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଶପନ୍ତଂ ଚ ରୁଦନ୍ତଂ ମାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଵାରଯାମାସ ତୁଷ୍ଟା ସା ରୁଦତୀ କୃପଯା ପୁନଃ
ସୁଦାମା ଯିବା ସମୟରେ, ଶାପ ଦେଉଥିବା ଏବଂ କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଦେବୀ କୃପାରେ ଏବଂ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ରୋକିଲେ।
ହେ ଵତ୍ସ ତିଷ୍ଠ ମା ଗଚ୍ଛ କ୍ଵ ଯାସୀତି ପୁନଃ ପୁନଃ । ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଚ ତତ୍ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗାମ ସା ଚ ଵିକ୍ଲଵମ୍
'ବାପା, ରୁହ, ଯାଅ ନାହିଁ, କେଉଁଠି ଯିବୁ?'—ଏଭଳି ସେ ପୁଣିପୁଣି ଡାକିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ରୁରୁଦୁଃ ସର୍ଵା ଗୋପାଶ୍ଚାପି ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ରାଧିକା ଚାପି ତତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ ବୋଧିତା ମଯା
ସମସ୍ତ ଗୋପୀମାନେ କାନ୍ଦିଲେ, ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ରାଧିକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲି।
ଆଯାସ୍ଯତି କ୍ଷଣାର୍ଧେନ କୃତ୍ଵା ଶାପସ୍ଯ ପାଲନମ୍ । ସୁଦାମଂସ୍ତ୍ଵମିହାଗଚ୍ଛେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଚ ନିଵାରିତା
'ଅତି କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ, ଶାପ ପୂରଣ କରି, ସୁଦାମା ପୁଣି ଫେରିଆସିବେ'—ଏଭଳି କହି, ସେଉଁଠି ସୁଦାମାଙ୍କୁ ରୋକାଯାଇଲା।
ଗୋଲୋକସ୍ଯ କ୍ଷଣାର୍ଧେନ ଚୈକଂ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଭଵେତ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଜଗତାଂ ଧାତରିତ୍ଯେଵ ଵଚନଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୋଲୋକରେ ଅର୍ଧ କ୍ଷଣ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ସମାନ; ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଶଙ୍ଖଚୂଡଶ୍ଚ ପୁନସ୍ତତ୍ରୈଵ ଯାସ୍ଯତି । ମହାବଲିଷ୍ଠୋ ଯୋଗେଶଃ ସର୍ଵମାଯାଵିଶାରଦଃ
ଏଭଳି ଶଂଖଚୂଡ଼ ପୁଣି ସେଠାକୁ ଫେରିଯିବେ; ସେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାୟାରେ ଦକ୍ଷ।
ମମ ଶୂଲଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତ ଭାରତମ୍ । ଶିଵଃ କରୋତୁ ସଂହାରଂ ମମ ଶୂଲେନ ରକ୍ଷସଃ
ମୋର ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ଭାରତକୁ ଯାଅ; ମୋର ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଦାନବଙ୍କ ନାଶ କରନ୍ତୁ।
ମମୈଵ କଵଚଂ କଣ୍ଠେ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲକାରକମ୍ । ବିଭର୍ତି ଦାନଵଃ ଶଶ୍ଵତ୍ସଂସାରେ ଵିଜଯୀ ତତଃ
ଦାନବ ସଦା ମୋର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳକାରୀ କବଚ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥାଏ; ଏହିପରି ସେ ସଂସାରରେ ସବୁବେଳେ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଥିତେ ଚୈଵ ନ କୋଽପି ହିଂସିତୁଂ କ୍ଷମଃ । ତଦ୍ଯାଚନାଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିପ୍ରରୂପୋଽହମେଵ ଚ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ, କେହି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିବି।
ସତୀତ୍ଵହାନିସ୍ତତ୍ପତ୍ନ୍ଯା ଯତ୍ର କାଲେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତତ୍ରୈଵ କାଲେ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁରିତି ଦତ୍ତୋ ଵରସ୍ତ୍ଵଯା
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀର ସତୀତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହେବ, ସେଇ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ; ଏହି ଦୟା ତୁମେ ଦେଇଥିଲ।
ତତ୍ପତ୍ନ୍ଯାଶ୍ଚୋଦରେ ଵୀର୍ଯମର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତତ୍କ୍ଷଣେ ଚୈଵ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀର ଗର୍ଭରେ ମୋର ବୀଜ ରଖିଦେବି; ସେଇ କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଚାତ୍ସା ଦେହମୁତ୍ସଜ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ମମ ପ୍ରିଯା । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଦଦୌ ଶୂଲଂ ହରାଯ ଚ
ପରେ ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ମୋର ପ୍ରିୟା ହେବେ; ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ହରାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଲେ।
ଶୂଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ହରିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ମୁଦା । ଭାରତଂ ଚ ଯଯୁର୍ଦେଵା ବ୍ରହ୍ଯରୁଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଇ ହରି ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭାରତକୁ ଗଲେ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେନ ସହ ଦେଵାନାଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମୋଦ୍ଯୋଗଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମା ଶିଵଂ ସଂନିଯୋଜ୍ଯ ସଂହାରେ ଦାନଵସ୍ଯ ଚ । ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ତୂର୍ଣଂ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା ଦାନବ ସଂହାର ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ, ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।