କାମଶାସ୍ତ୍ରେ ଯନ୍ନିରୁକ୍ତଂ ରସିକାନାଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗସଂଶ୍ଲେଷପୂର୍ଵକଂ ସ୍ତ୍ରୀମନୋହରମ୍
ଯେଉଁଠି କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯାହା ରସିକମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗର ଆଲିଙ୍ଗନ ସହିତ ଯାହା ନାରୀମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ରସଶୃଙ୍ଗାରଂ ଚକାର ରସିକେଶ୍ଵରଃ । ଅତୀଵ ରମ୍ଯଦେଶେ ଚ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଵିଵର୍ଜିତେ
ସେ ସମସ୍ତ ରସ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କାର୍ଯ୍ୟ ରସିକେଶ୍ୱର କରିଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶୂନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ।
ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପେ ଚ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଵାଯୁନା । ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନେ ନଦୀତୀରେ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ
ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଯ୍ୟାରେ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧି ବାତାସରେ, ନଦୀତୀରରେ ପୁଷ୍ପ ଉଦ୍ୟାନରେ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ ।
ଗହୀତ୍ଵା ରସିକୋ ରାସେ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତାମ୍ । ଭୂଷିତୋ ଭୂଷଣେନୈଵ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ରସିକ ନୃତ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ।
ସୁରତେ ଵିରତିର୍ନାସ୍ତି ତଯୋଃ ସୁରତିଵିଜ୍ଞଯୋଃ । ଜହାର ମାନସଂ ଭର୍ତୁର୍ଲୋଲଯା ଲୀଲଯା ସତୀ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଯେଉଁମାନେ ସୁରତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ କେବେ ବି ଥମିଲା ନାହିଁ । ସତୀ ନାରୀ ଖେଳ ଭାବରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ ।
ଚେତନାଂ ରସିକାଯାଶ୍ଚ ଜହାର ରସଭାଵଵିତ୍ । ଵକ୍ଷସଶ୍ଚନ୍ଦନଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତିଲକଂ ଵିଜହାର ସା
ଏବଂ ରସର ଜ୍ଞାନୀ ସେ ରସିକାଙ୍କର ଚେତନାକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ । ସେ ରାଜାଙ୍କ ଛାତିରୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ତିଳକ ଅପସାରଣ କଲେ ।
ସ ଚ ଜହାର ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସିନ୍ଦୂରଂ ବିନ୍ଦୁପତ୍ରକମ୍ । ତଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ଯୁରୋଜେ ଚ ନଖରେଖାଂ ଦଦୌ ମୁଦା
ସେ ତାଙ୍କର ସିନ୍ଦୂର ଓ ବିନ୍ଦୁପତ୍ରକ ଅପସାରଣ କଲେ । ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଉପରେ ଆନନ୍ଦରେ ନଖରେଖା ଦେଇଲେ ।
ସା ଦଦୌ ତଦ୍ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ କରଭୂଷଣଲକ୍ଷଣମ୍ । ରାଜା ତଦୋଷ୍ଠପୁଟକେ ଦଦୌ ରଦନଦଂଶନମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ବାମ ପାଶ୍ୱରେ ହାତ ଭୂଷଣର ଚିହ୍ନ ଦେଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କର ଓଠରେ ଦାନ୍ତର ଚିହ୍ନ ରଖିଲେ ।
ତଦ୍ଗଣ୍ଡଯୁଗଲେ ସା ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । ଆଲିଙ୍ଗନଂ ଚୁମ୍ବନଂ ଚ ଜଙ୍ଘାଦିମର୍ଦନଂ ତଥା
ତାଙ୍କ ଗଣ୍ଡଯୁଗଳରେ ସେ ଚାରିଗୁଣ ଅଧିକ ଦେଲେ । ଆଲିଙ୍ଗନ, ଚୁମ୍ବନ ଓ ଜଂଘା ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଗର ମସାଜ କଲେ ।
ଏଵଂ ପରସ୍ପରଂ କ୍ରୀଡାଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତୌ ଵିଜାନତୌ । ସୁରତେ ଵିରତେ ତୌ ଚ ସମୁତ୍ଥାଯ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ । ସୁରତ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ଏକଠି ଉଠିଲେ ।
ସୁଵେଷଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତତ୍ର ଯଦ୍ଯନ୍ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ଚନ୍ଦନୈଃ କୁଙ୍କୁମାରକ୍ତୈଃ ସା ତସ୍ଯ ତିଲକଂ ଦଦୌ
ସେଠାରେ, ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେହିପରି ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଲେ । ଚନ୍ଦନ ଓ କୁଙ୍କୁମରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତିଳକ ଲଗାଇଲେ ।
ସର୍ଵାଙ୍ଗେ ସୁନ୍ଦରେ ରମ୍ଯେ ଚକାର ଚାନୁଲେପନମ୍ । ସୁଵାସଂ ଚୈଵ ତାମ୍ବୂଲଂ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧେ ଚ ଵାସସୀ
ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷକ ଶରୀରରେ ସେ ଅନୁଲେପନ କଲେ । ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଅଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ।
ପାରିଜାତସ୍ଯ କୁସୁମଂ ଜରାରୋଗହରଂ ପରମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣମଙ୍ଗୁଲୀଯକମୁତ୍ତମମ୍
ପାରିଜାତ ଫୁଲ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଦୂର କରେ; ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗୁଠି ।
ସୁନ୍ଦରଂ ଚ ମଣିଵରଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଦାସୀ ତଵାହମିତ୍ଯେଵଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୁନ୍ଦର ମଣି, ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ; 'ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ' ବୋଲି ପୁନିପୁନି କହିଲେ ।
ନନାମ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵାମିନଂ ଗୁଣଶାଲିନମ୍ । ସସ୍ମିତା ତନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜଂ ଲୋଚନାଭ୍ଯାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଅତିଶୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଣମୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ହସି, ତାଙ୍କର ମୁଖକମଳକୁ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟରେ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲେ ।
ନିମେଷରହିତାଭ୍ଯାଂ ଚାପ୍ଯପଶ୍ଯତ୍କାମସୁନ୍ଦରମ୍ । ସ ଚ ତାଂ ଚ ସମାକୃଷ୍ଯ ଚକାର ଵକ୍ଷସି ପ୍ରିଯାମ୍
ନିମିଷ ନ ହୋଇ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କାମସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ପ୍ରିୟାକୁ ଛାତିରେ ରଖିଲେ ।
ସସ୍ମିତଂ ଵାସସାଚ୍ଛନ୍ନଂ ଦଦର୍ଶ ମୁଖପଙ୍କଜମ୍ । ଚୁଚୁମ୍ବ କଠିନେ ଗଣ୍ଡେ ବିମ୍ବୋଷ୍ଠୌ ପୁନରେଵ ଚ
ସେ ହସୁଥିବା, ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକା ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଗାଲରେ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ପୁଣି ତାଙ୍କର ବିମ୍ବାଫଳ ଭଳି ଠୋଠକୁ ମଧୁର ଭାବେ ଚୁମିଲେ।
ଦଦୌ ତସ୍ଯୈ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଵରୁଣାଦାହୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ତଦାହୃତାଂ ରତ୍ନମାଲାଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭାମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ବରୁଣ ଆଣିଥିବା ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ ମଣିମାଳା ଉପହାର ଦେଲେ।
ଦଦୌ ମଞ୍ଜୀରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ସ୍ଵାହାଯା ଆହୃତଂ ଚ ଯତ୍ । କେଯୂରଯୁଗ୍ମଂ ଛାଯାଯା ରୋହିଣ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ କୁଣ୍ଡଲମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା ଆଣିଥିବା ଦୁଇଟି ପାଉଜି, ଛାୟା ଆଣିଥିବା ଦୁଇଟି ବାହୁବନ୍ଧ ଏବଂ ରୋହିଣୀ ଆଣିଥିବା କଣ୍ ଶିଂ ଦେଲେ।
ଅଙ୍ଗୁଲୀଯକରତ୍ନାନି ରତ୍ଯାଶ୍ଚ କରଭୂଷଣମ୍ । ଶଙ୍ଖଂ ଚ ରୁଚିରଂ ଚିତ୍ରଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସେ ତାଙ୍କୁ ରତି ଆଣିଥିବା ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ହାତର ଗହଣା ଦେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା କରିଥିବା ରଙ୍ଗିନ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶଂଖ ଦେଲେ।
ଵିଚିତ୍ରପଦ୍ମକଶ୍ରେଣୀଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଚାପି ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ଭୂଷଣାନି ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ ଭୂପୋ ହାସଂ ଚକାର ହ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମ ମାଳାରେ ସଜିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଶଯ୍ୟା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହଣା ଦେଇ, ରହସ୍ୟମୟ ହସିଲେ।
ନିର୍ମମେ କବରୀଭାରେ ତସ୍ଯା ମାଙ୍ଗଲ୍ଯଭୂଷଣମ୍ । ସୁଚିତ୍ରଂ ପତ୍ରକଂ ଗଣ୍ଡମଣ୍ଡଲେଽସ୍ଯାଃ ସମଂ ତଥା
ସେ ତାଙ୍କର କେଶରେ ଶୁଭ ମାଙ୍ଗଳିକ ଗହଣା ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ଗାଲରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ରଙ୍ଗିନ ପତ୍ର ଆକୃତି ଲଗାଇଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାତ୍ରିଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦନେନ ସୁଗନ୍ଧିନା । ପରୀତଂ ପରିତଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ସାର୍ଧଂ କୁଙ୍କୁମବିନ୍ଦୁଭିଃ
ଏହାରେ ତିନିଟି ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଥିଲା, ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧ ଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ରଙ୍ଗିନ ଆଲେଖ୍ୟ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ ତିଳକ ଲଗାଯାଇଥିଲା।
ଜ୍ଵଲତ୍ପ୍ରଦୀପାକାରଂ ଚ ସିନ୍ଦୂରତିଲକଂ ଦଦୌ । ତତ୍ପାଦପଦ୍ମଯୁଗଲେ ସ୍ଥଲପଦ୍ମଵିନିନ୍ଦିତେ
ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପଦ୍ମପଦରେ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାଇଦେଇଥାଏ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସିନ୍ଧୂର ତିଳକ ଲଗାଇଲେ।
ଚିତ୍ରାଲକ୍ତକରାଗଂ ଚ ନଖରେଷୁ ଦଦୌ ମୁଦା । ସ୍ଵଵକ୍ଷସି ମୁହୁର୍ନ୍ଯସ୍ଯ ସରାଗଂ ଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ନଖରେ ରଙ୍ଗିନ ଆଲକ୍ତକ ଲଗାଇଲେ, ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗିନ ପଦ୍ମପଦକୁ ନିଜ ଛାତିରେ ରଖିଲେ।
ହେ ଦେଵି ତଵ ଦାସୋଽହମିତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ । ରତ୍ନଭୂଷିତହସ୍ତେନ ତାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ସେ ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ, 'ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ', ଏବଂ ମଣିମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଛାତିକୁ ଆକୁଞ୍ଚିତ କଲେ।
ତପୋଵନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରାଜା ସ୍ଥାନାନ୍ତରଂ ଯଯୌ । ମଲଯେ ଦେଵନିଲଯେ ଶୈଲେ ଶୈଲେ ତପୋଵନେ
ସେ ରାଜା ତପୋବନ ଛାଡ଼ି, ମଲୟ ପର୍ବତର ଦେବୀଙ୍କ ନିବାସରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତ ଏବଂ ତପୋବନରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେଽତିରମ୍ଯେ ଚ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନେ ଚ ନିର୍ଜନେ । କନ୍ଦରେ କନ୍ଦରେ ସିନ୍ଧୁତୀରେ ଚୈଵାତିସୁନ୍ଦରେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ, ନିର୍ଜନ ପୁଷ୍ପବାଟିକାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁହାରେ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟରେ।
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରାନଦୀତୀରେ ନୀରଵାତମନୋହରେ । ପୁଲିନେ ପୁଲିନେ ଦିଵ୍ଯେ ନଦ୍ଯାଂ ନଦ୍ଯାଂ ନଦେ ନଦେ
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀର ଶିତଳ ପବନରେ ମନୋହର ତଟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିବ୍ୟ ବାଲୁକାତଟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଦୀ ଏବଂ ନାଳାରେ।
ମଧୌ ମଧୁକରାଣାଂ ଚ ମଧୁରଧ୍ଵନିନାଦିତେ । ଵିସ୍ପନ୍ଦନେ ସୁରସନେ ନନ୍ଦନେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନଙ୍କର ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜନରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନ, ନନ୍ଦନ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ କାନନରେ।