ନିନ୍ଦନ୍ତି ପିତରୋ ଦେଵା ବାନ୍ଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଜିତଂ ନରମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଜିତଂ ମନସା ମାତା ପିତା ଭ୍ରାତା ଚ ନିନ୍ଦତି
ପିତା, ଦେବତା ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଜନାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତ ପୁରୁଷକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ମା, ପିତା ଏବଂ ଭାଇ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ଶୁଦ୍ଧୋ ଵିପ୍ରୋ ଦଶାହେନ ଜାତକେ ମୃତକେ ଯଥା । ଭୂମିପୋ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶାହତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦଶ ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ; ରାଜା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ଓ ବଣିକ ଜଣେ ପନ୍ଦର ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ।
ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଵେଦେଷୁ ମାତୃଵଦ୍ଧୀନସଙ୍କରଃ । ଅଶୁଚିଃ ସ୍ତ୍ରୀଜିତଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେଚ୍ଚିତାଦହନକାଲତଃ
ଶୂଦ୍ର ଜଣେ ବେଦ ଅନୁସାରେ ଏକ ମାସରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯେ ପୁରୁଷ ଜଣେ ଜନାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତ, ସେ ମାଁରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଶିଶୁ ପରି, ଚିତାରେ ଦହିବା ସମୟରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ।
ନ ଗହ୍ଣନ୍ତୀଚ୍ଛଯା ତସ୍ଯ ପିତରଃ ପିଣ୍ଡତର୍ପଣମ୍ । ନ ଗହ୍ଣନ୍ତ୍ଯେଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପଜଲାଦିକମ୍
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଫୁଲ, ଜଳ ଆଦି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
କିଂ ଵା ଜ୍ଞାନେନ ତପସା ଜପହୋମପ୍ରପୂଜନୈଃ । କିଂ ଵିଦ୍ଯଯା ଚ ଯଶସା ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯସ୍ଯ ମନୋ ହୃତମ୍
ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଜପ, ହୋମ, ପୂଜାର କଣ ଉପଯୋଗ? ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଯଶ ମଧ୍ୟ କଣ ଉପଯୋଗ, ଯାହାର ମନ ଜନାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଇଯାଇଛି?
ଵିଦ୍ଯାପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ଚ ପରୀକ୍ଷିତଃ । କୃତ୍ଵା ପରୀକ୍ଷାଂ କାନ୍ତସ୍ଯ ଵୃଣୋତି କାମିନୀ ଵରମ୍
ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲି; ଏପରି ପରୀକ୍ଷା କରି, ଏକ ଅତି ଚାହିଁଥିବା ଜନାଣୀ ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ବାଛିନେ।
ଵରାଯ ଗୁଣହୀନାଯ ଵୃଦ୍ଧାଯାଜ୍ଞାନିନେ ତଥା । ଦରିଦ୍ରାଯ ଚ ମୂର୍ଖାଯ ରୋଗିଣେ କୁତ୍ସିତାଯ ଚ
ଏକ ଜନାଣୀ ନିଜ ବର ପାଇଁ ଗୁଣହୀନ, ବୃଦ୍ଧ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦରିଦ୍ର, ମୂଢ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ବିକୃତ ପୁରୁଷକୁ ବାଛିପାରେ।
ଅତ୍ଯନ୍ତକୋପଯୁକ୍ତାଯ ଵାତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମୁଖାଯ ଚ । ପଙ୍ଗଵେ ଚାଙ୍ଗହୀନାଯ ଚାନ୍ଧାଯ ବଧିରାଯ ଚ
ଅତି କ୍ରୋଧୀ, ଅତି କୁସ୍ୱରୂପ, ଲଙ୍ଗଡ, ଅଙ୍ଗହୀନ, ଅନ୍ଧ, କିମ୍ବା ବଧିର ପୁରୁଷକୁ ବାଛିପାରେ।
ଜଡାଯ ଚୈଵ ମୂକାଯ କ୍ଲୀବତୁଲ୍ଯାଯ ପାପିନେ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେତ୍ସୋଽପି ସ୍ଵକନ୍ଯାଂ ପ୍ରଦଦାତି ଯଃ
ମୂଢ, ଗୁଙ୍ଗା, କ୍ଲୀବସମ, ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷକୁ ବାଛିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଏପରି ପୁରୁଷକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ଶାନ୍ତାଯ ଗୁଣିନେ ଚୈଵ ଯୂନେ ଚ ଵିଦୁଷେଽପି ଚ । ସାଧଵେ ଚ ସୁତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦଶଯଜ୍ଞଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଶାନ୍ତ, ଗୁଣୀ, ଯୁବକ, ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ସାଧୁ ପୁରୁଷକୁ କନ୍ୟା ଦେଇଲେ, ଦଶ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଯଃ କନ୍ଯାପାଲନଂ କୃତ୍ଵା କରୋତି ଯଦି ଵିକ୍ରଯମ୍ । ଵିକ୍ରେତା ଧନଲୋଭେନ କୁମ୍ଭୀପାକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଜଣେ କୌଳିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ଟଙ୍କା ଲୋଭରେ ତାଙ୍କୁ ବେଚିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ ଲୋଭରେ କରିଥିବା ଏହି କୁକର୍ମର ଫଳରେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି।
କନ୍ଯାମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ଚ ତତ୍ର ଭକ୍ଷତି ପାତକୀ । କୃମିଭିର୍ଦଂଶିତଃ କାକୈର୍ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେଠାରେ ଏହି ପାପୀ, କୌଳିର ମୁତ୍ର ଓ ମଳ ଖାଏ, କୀଟ ଓ କାଉଁ ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଏ, ଏବଂ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ତଦନ୍ତେ ଵ୍ଯାଧିସଂଯୁକ୍ତଃ ସ ଲଭେଜ୍ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଵିକ୍ରୀଣାତି ମାଂସଭାରଂ ଵହତ୍ଯେଵ ଦିଵାନିଶମ୍
ଏହା ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଦିନ ରାତି ମାଂସ ଭାର ବୋହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଲସୀ ଵିରରାମ ତପୋନିଧେ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ କିଂ କରୋଷି ଶଙ୍ଖଚୂଡ ସଂଵାଦମନଯା ସହ
ଏପରି କହି ତୁଳସୀ, ତପସ୍ୱିନୀ, ଚୁପ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଶଂଖଚୂଡ, ତୁମେ ଏହା ସହ କଣ କଥା ହେଉଛ? କାହିଁକି କଥା ହେଉଛ?
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ଯା ଗ୍ରହଣଂ କୁରୁ । ପୁରୁଷେଷ୍ଵସି ରତ୍ନଂ ତ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ରତ୍ନଂ ତ୍ଵିଯଂ ସତୀ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପ୍ରକାରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ତୁମ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମଣି, ଏଉଁ ସତୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣି।
ଵିଦଗ୍ଧାଯା ଵିଦଗ୍ଧେନ ସଙ୍ଗମୋ ଗୁଣଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ନିର୍ଵିରୋଧସୁଖଂ ରାଜନ୍ କୋ ଵା ତ୍ଯଜତି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଚତୁର୍ ନାରୀ ଓ ଚତୁର୍ ପୁରୁଷଙ୍କ ଏକତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହା ଉତ୍ତମ। ରାଜନ୍, ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସମ୍ମତିର ସୁଖ କିଏ ଛାଡିଦେବ?
ଯୋଽଵିରୋଧସୁଖତ୍ଯାଗୀ ସ ପଶୁର୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । କିଂ ପରୀକ୍ଷସି ତ୍ଵଂ କାନ୍ତମୀଦୃଶଂ ଗୁଣିନଂ ସତି
ଯେଉଁଯଣେ ସମ୍ମତିର ସୁଖକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ସମାନ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଗୁଣବାନ୍ ପ୍ରେମିକୁ କାହିଁକି ପରୀକ୍ଷା କରୁଛ?
ଦେଵାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ଦାନଵାନାଂ ଵିମର୍ଦକମ୍ । ଯଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶେ ଯଥା କୃଷ୍ଣେ ଚ ରାଧିକା
ଯେଉଁଯଣେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରନ୍ତି—ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧନର ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ, ଏବଂ ରାଧିକା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ—
ଯଥା ମଯି ଚ ସାଵିତ୍ରୀ ଭଵାନୀ ଚ ଭଵେ ଯଥା । ଯଥା ଧରା ଵରାହେ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଚ ଯଥାଧ୍ଵରେ
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ମୋ ପାଖରେ, ଭବାନୀ ଭବଙ୍କ ପାଖରେ, ଧରା ଭୂତି ଭାବେ ବରାହଙ୍କ ପାଖରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞରେ—
ଦ୍ଯଥାତ୍ରେରନସୂଯା ଚ ଦମଯନ୍ତୀ ଯଥା ନଲେ । ରୋହିଣୀ ଚ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରେ ଯଥା କାମେ ରତିଃ ସତୀ
ଯେପରି ଅନସୂୟା ଅତ୍ରିଙ୍କ ପାଖରେ, ଦମୟନ୍ତୀ ନଳଙ୍କ ପାଖରେ, ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ, ଏବଂ ସତୀ ରତି କାମଙ୍କ ପାଖରେ—
ଯଥାଦିତିଃ କଶ୍ଯପେ ଚ ଵସିଷ୍ଠେଽରୁନ୍ଧତୀ ସଖୀ । ଯଥାହଲ୍ଯା ଗୌତମେ ଚ ଦେଵହୂତିଶ୍ଚ କର୍ଦମେ
ଯେପରି ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଖରେ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରେ, ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ପାଖରେ, ଏବଂ ଦେବହୂତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପାଖରେ—
ଯଥା ବୃହସ୍ପତୌ ତାରା ଶତରୂପା ମନୌ ଯଥା । ଯଥା ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞେ ଯଥା ସ୍ଵାହା ହୁତାଶନେ
ଯେପରି ତାରା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖରେ, ଶତରୂପା ମନୁଙ୍କ ପାଖରେ, ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞରେ, ଏବଂ ସ୍ୱାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖରେ—
ଯଥା ଶଚୀ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ଯଥା ପୁଷ୍ଟିର୍ଗଣେଶ୍ଵରେ । ଦେଵସେନା ଯଥା ସ୍କନ୍ଦେ ଧର୍ମେ ଭୂର୍ତିର୍ଯଥା ସତୀ
ଯେପରି ଶଚୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ, ପୁଷ୍ଟି ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖରେ, ଦେବସେନା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ପାଖରେ, ଏବଂ ସତୀ ଭୂତି ଧର୍ମଙ୍କ ପାଖରେ—
ସୌଭାଗ୍ଯା ସୁପ୍ରିଯା ତ୍ଵଂ ଚ ଶଙ୍ଖଚୂଡେ ତଥା ଭଵ । ଅନେନ ସାର୍ଧଂ ସୁଚିରଂ ସୁନ୍ଦରେଣ ଚ ସୁନ୍ଦରି
ଏପରି ତୁମେ ଶଂଖଚୂଡଙ୍କ ପାଖରେ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପ୍ରିୟା ହେଉ। ଏହି ସୁନ୍ଦରଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚ।
ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଵିହାରଂ ଚ ଯଥେଚ୍ଛଂ କୁରୁ ସନ୍ତତମ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯସି ଗୋଲୋକେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ପୁନରେଵ ଚ । ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଶଙ୍ଖଚୂଡେ ମୃତେ ସତି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଆନନ୍ଦ କର, ସଦା ଏହି ଭାବରେ ରୁହ। ପରେ, ଶଂଖଚୂଡ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ପୁନି ଗୋଲୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଚତୁର୍ଭୁଜଙ୍କୁ ପାଇବୁ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେନ ସହ ତୁଲସୀସଙ୍ଗମଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଵିଚିତ୍ରମିଦମାଖ୍ଯାନଂ ଭଵତା ସମୁଦାହୃତମ୍ । ଶ୍ରୁତେନ ଯେନ ମେ ତୃପ୍ତିର୍ନ କଦାପି ହି ଜାଯତେ
ତୁଳସୀ ଓ ଶଂଖଚୂଡଙ୍କ ସଂଯୋଗର ବିବର୍ଣ୍ନନ ହେଉଛି। ନାରଦ କହିଲେ: ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ତୁମେ କହିଛ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମୋର କେବେ ମନ ଭରି ହୁଏନାହିଁ।
ତତଃ ପରଂ ତୁ ଯଜ୍ଜାତଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ମହାମତେ । ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯେଵମାଶିଷଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵାଲଯଂ ଚ ଯଯୌ ଵିଧିଃ
ଏବେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ପରେ କଣ ଘଟିଲା ଠିକ୍ ଠିକ୍ କହ। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ଜଗୃହେ ତାଂ ଚ ଦାନଵଃ । ସ୍ଵର୍ଗେ ଦୁନ୍ଦୁଭିଵାଦ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ବଭୂଵ ହ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପ୍ରକାରେ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନି ଓ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ସ ରେମେ ରାମଯା ସାର୍ଧଂ ଵାସଗେହେ ମନୋରମେ । ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସା ପ୍ରାପ ତୁଲସୀ ନଵସଙ୍ଗମସଙ୍ଗତା
ସେ ରାମାଙ୍କ ସହ ମନୋହର ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ । ତୁଳସୀ, ନୂତନ ସମ୍ମିଳନର ଆନନ୍ଦରେ, ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ ।
ନିମଗ୍ନା ନିର୍ଜଲେ ସାଧ୍ଵୀ ସମ୍ଭୋଗସୁଖସାଗରେ । ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାମାନଂ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଵିଧଂ ସୁଖମ୍
ସେ ସତୀ ଜଳବିହୀନ ଆନନ୍ଦସାଗରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଲୀନ ହେଲେ । ସେ ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ଦକ୍ଷତା ଓ ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ ।