ମନ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵ ଜଗଦ୍ଧାତା ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚ କଵଚଂ ପରମ୍ । ସର୍ଵଂ ପୂଜାଵିଧାନଂ ଚ ପୁରଶ୍ଚର୍ଯାଵିଧିକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମନ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର, ରକ୍ଷା କବଚ, ପୂଜାର ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନର ନିୟମ ଦେଲେ।
ପରାଂ ଶୁଭାଶିଷଂ ଚୈଵ ପୂଜାଂ ଚୈଵ ଚକାର ସା । ବଭୂଵ ସିଦ୍ଧା ସା ଦେଵୀ ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ରମା ଯଥା
ସେ ଦେବୀ ଉତ୍ତମ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ପୂଜା କଲେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ଦେବୀ ରାମଙ୍କ ପରି ସଫଳ ହେଲେ।
ସିଦ୍ଧଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତୁଲସୀ ଵରଂ ପ୍ରାପ ଯଥୋଦିତମ୍ । ବୁଭୁଜେ ଚ ମହାଭୋଗଂ ଯଦ୍ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରରେ ତୁଳସୀ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭିକ୍ଷା ପାଇଲେ ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ଲଭ ମହାସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନମନସା ଦେଵୀ ତତ୍ଯାଜ ତପସଃ କ୍ଲମମ୍ । ସିଦ୍ଧେ ଫଲେ ନରାଣାଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ଚ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର କ୍ଳାନ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଫଳ—ଦୁଃଖ ଓ ଉତ୍ତମ ସୁଖ—ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଯା ପୀତ୍ଵା ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଶଯନଂ ଚ ଚକାର ସା । ତଲ୍ପେ ମନୋରମେ ତତ୍ର ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ
ଭୋଜନ ଓ ପାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ସଜିତ ଶୟନପଥରେ ଶୋଇଲେ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେନ ସହ ତୁଲସ୍ଯାଃ ସଙ୍ଗତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତୁଲସୀ ପରିତୁଷ୍ଟା ଚ ସୁଷ୍ଵାପ ହୃଷ୍ଟମାନସା । ନଵଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଵୃଷଧ୍ଵଜଵରାଙ୍ଗନା
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତୁଳସୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଭଲ ଶୋଇଲେ; ସେ ନୂତନ ଯୁବତ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନାନୀ।
ଚିକ୍ଷେପ ପଞ୍ଚବାଣଶ୍ଚ ପଞ୍ଚବାଣାଂଶ୍ଚ ତାଂ ପ୍ରତି । ପୁଷ୍ପାଯୁଧେନ ସା ଦଗ୍ଧା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା
ପଞ୍ଚବାଣ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚବାଣ ନିକେପ କଲେ; ପ୍ରେମ ଦେବତାର ଅଗ୍ନିରେ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ସଜିତ ତୁଳସୀ ଜଳିଗଲେ।
ପୁଲକାଙ୍କିତସର୍ଵାଙ୍ଗୀ କମ୍ପିତାରକ୍ତଲୋଚନା । କ୍ଷଣଂ ସା ଶୁଷ୍କତାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ମୂର୍ଚ୍ଛାମଵାପ ହ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶରୀର କୁଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଲାଲ ଓ କମ୍ପିତ ଚକ୍ଷୁ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅଚେତନ ହେଲେ।
କ୍ଷଣମୁଦ୍ଵିଗ୍ନତାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ତନ୍ଦ୍ରାଂ ସୁଖାଵହାମ୍ । କ୍ଷଣଂ ଚ ଦହନଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ ପ୍ରସନ୍ନତାମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସୁଖଦ ତନ୍ଦ୍ରା ଆସିଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦହନ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
କ୍ଷଣଂ ସା ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ ଵିଷଣ୍ଣତାମ୍ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୀ କ୍ଷଣଂ ତଲ୍ପାଦ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ନିକଟେ କ୍ଷଣମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚେତନା ଆସିଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶୟନପଥରୁ ଉଠିଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଭ୍ରମନ୍ତୀ କ୍ଷଣମୁଦ୍ଵେଗାନ୍ନିଵସନ୍ତୀ କ୍ଷଣଂ ପୁନଃ । କ୍ଷଣମେଵ ସମୁଦ୍ଵେଗାତ୍ସୁଷ୍ଵାପ ପୁନରେଵ ସା
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନତାରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ପୁନଃ ବସିଲେ; ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନତାରେ ପୁନଃ ଶୋଇଲେ।
ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପଂ ଚ ତଦ୍ ବଭୂଵାତିକଣ୍ଟକମ୍ । ଵିଷହାରି ସୁଖଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁନ୍ଦରଂ ଚ ଫଲଂ ଜଲମ୍
ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶୟନପଥ କଣ୍ଟକ ଭଳି ହେଇଗଲା; ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମନୋହର ସୁଖ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଅସହ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ନିଲଯଂ ଚ ବିଲାକାରଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରଂ ହୁତାଶନଃ । ସିନ୍ଦୂରପତ୍ରକଂ ଚୈଵ ଵ୍ରଣତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଦୁଃଖଦମ୍
ତାଙ୍କର ନିବାସ ଗୁହା ଭଳି ହେଇଗଲା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନି ଭଳି ଲାଗିଲା; ସିନ୍ଦୂର ପତ୍ର ଘାଉ ଭଳି ଦୁଃଖ ଦେଲା।
କ୍ଷଣଂ ଦଦର୍ଶ ତନ୍ଦ୍ରାଯାଂ ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ସତୀ । ସୁନ୍ଦରଂ ଚ ଯୁଵାନଂ ଚ ସସ୍ମିତଂ ରସିକେଶ୍ଵରମ୍
ତନ୍ଦ୍ରାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସେ ଭଲ ଭୂଷିତ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ; ସୁନ୍ଦର, ଯୁବକ, ହସୁଥିବା, ଆନନ୍ଦର ନାଥ।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମାଲ୍ଯଵନ୍ତଂ ପିବନ୍ତଂ ତନ୍ମୁଖାମ୍ବୁଜମ୍
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶରୀର ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ; ସେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଆସୁଥିଲେ, ତୁଳସୀଙ୍କର ମୁଖକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
କଥଯନ୍ତଂ ରତିକଥାଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ମଧୁରଂ ମୁହୁଃ । ସମ୍ଭୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ତଲ୍ପେ ଚ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ତମୀପ୍ସିତମ୍
ସେ ରତିର କଥା କହୁଥିଲେ, ମଧୁର ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ; ଶୟନପଥରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ।
ପୁନରେଵ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତମାଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଚ ସନ୍ନିଧୌ । ଯାନ୍ତଂ କ୍ଵ ଯାସି ପ୍ରାଣେଶ ତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵମୁଵାଚ ସା
ପୁନି ସେ ଯାଉଥିବା ଓ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ତୁଳସୀ କହିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରାଣନାଥ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ଏଠି ରୁହ।'
ପୁନଶ୍ଚ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଲଲାପ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଏଵଂ ସା ଯୌଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ନାରଦ
ପୁନି ଚେତନା ପାଇ, ସେ ବାରମ୍ବାର ବିଳାପ କଲେ; ଏଭଳି ଯୁବତ୍ବ ପାଇଁ, ସେ ଏଠି ରହିଲେ, ନାରଦ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡୋ ମହାଯୋଗୀ ଜୈଗୀଷଵ୍ଯାନ୍ମନୋହରମ୍ । କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ କୃତ୍ଵା ସିଦ୍ଧଂ ତୁ ପୁଷ୍କରେ
ଶଂଖଚୂଡ଼, ଏକ ମହାଯୋଗୀ, ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ମନୋହର କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ର ମିଳି, ପୁଷ୍କରରେ ତାହାକୁ ସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
କଵଚଂ ଚ ଗଲେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମଙ୍ଗଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ଗଳାରେ ଶୁଭ କବଚ ପିନ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ସେହି ଦୟା ପାଇଥିଲେ।
ଆଜ୍ଞଯା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୋଽପି ବଦରୀଂ ଚ ସମାଯଯୌ । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଶଙ୍ଖଚୂଡଂ ଦଦର୍ଶ ତୁଲସୀ ମୁନେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ବଦରୀକୁ ଆସିଲେ; ମୁନି, ତୁଳସୀ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ନଵଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନଂ କାମଦେଵସମପ୍ରଭମ୍ । ଶ୍ଵେତଚମ୍ପକଵର୍ଣାଭଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ସେ ନବଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କାମଦେବ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚାମ୍ପା ଫୁଲ ପରି ଧଳା ରଙ୍ଗ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯଂ ଶରତ୍ପଙ୍କଜଲୋଚନମ୍ । ରତ୍ନସାରଵିନିର୍ମାଣଵିମାନସ୍ଥଂ ମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଆଖି ଶରତ ପଦ୍ମ ପରି; ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର।
ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମେନ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲଵିରାଜିତମ୍ । ପାରିଜାତପ୍ରସୂନାନାଂ ମାଲାଵନ୍ତଂ ଚ ସୁସ୍ମିତମ୍
ତାଙ୍କର ଗାଲି ଦୁଇଟି ରତ୍ନ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ, ପାରିଜାତ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମୃଦୁ ହସ ହସୁଥିଲେ।
କସ୍ତୂରୀକୁଙ୍କୁମାଯୁକ୍ତଂ ସୁଗନ୍ଧିଚନ୍ଦନାନ୍ଵିତମ୍ । ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସନ୍ନିଧାଵେନଂ ମୁଖମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵାସସା
କାସ୍ତୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇଥିଲେ, ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତୁଳସୀ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁକୁ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକିଲେ।
ସସ୍ମିତା ତଂ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତୀ ସକଟାକ୍ଷଂ ପୁନଃ ପୁନଃ । ବଭୂଵାତିନମ୍ରମୁଖୀ ନଵସଙ୍ଗମଲଜ୍ଜିତା
ହସି ହସି, ସେ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ କାଟା ଚାହିଁ ଦେଖୁଥିଲେ; ନବ ପରିଚୟର ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ରହିଲେ।
ଶରଦିନ୍ଦୁଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈକସ୍ଵମୁଖେନ୍ଦୁଵିରାଜିତା । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଯାଵକାଵଲିସଂଯୁତା
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରିଥିଲା, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ମୁକୁତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମଣୀନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣକ୍ଵଣନ୍ମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତା । ଦଧତୀ କବରୀଭାରଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯସଂଯୁତମ୍
ସେ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଝିଙ୍କା ଗୁଡିକ ପିନ୍ଧି, ତାହାର ଶବ୍ଦ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା; କେଶରେ ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଳା ଲଗାଇଥିଲେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣମକରାକୃତିକୁଣ୍ଡଲା । ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମେନ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲଵିରାଜିତା
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ମକର ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଚିତ୍ର କୁଣ୍ଡଳ ଦୁଇଟି ଗାଲିରେ ଶୋଭିତ।
ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରହାରେଣ ସ୍ତନମଧ୍ଯସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲା । ରତ୍ନକଙ୍କଣକେଯୂରଶଙ୍ଖଭୂଷଣଭୂଷିତା
ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହାର ତାଙ୍କର ଷ୍ଟନ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲା; ରତ୍ନ କଙ୍କଣ, କେୟୁର ଓ ଶଂଖ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।