ରାସେଶ୍ଵରୀ ସମାଗତ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ ମାଂ ଶଶାପ ରୁଷାନ୍ଵିତା
'ରାସ ନୃତ୍ୟର ମାଲିକା ଆସି ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ ।'
ଯାହି ତ୍ଵଂ ମାନଵୀଂ ଯୋନିମିତ୍ଯେଵଂ ଚ ଶଶାପ ହ । ମାମୁଵାଚ ସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ମଦଂଶଂ ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍
'ଯା, ତୁମେ ମାନବୀ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେବା,' ଏଭଳି ଶାପ ଦେଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ମୋତେ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଭୁଜ ଅଂଶ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଆସିବ ।'
ଲଭିଷ୍ଯସି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଭାରତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରାତ୍ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଶୋଽପ୍ଯନ୍ତର୍ଧାନଂ ଚକାର ସଃ
ଭାରତରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦୟାରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ। ଏହିପରି କହି ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଦେଵ୍ଯା ଭିଯା ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜନ୍ମ ଗୁରୋ ଭୁଵି । ଅହଂ ନାରାଯଣଂ କାନ୍ତଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁନ୍ଦରଵିଗ୍ରହମ୍
ଦେବୀଙ୍କର ଭୟରେ ମୁଁ ମୋ ଶରୀର ଛାଡି ଭୂମିରେ ଗୁରୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ମୁଁ ନାରାୟଣ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ଅଛି।
ସାମ୍ପ୍ରତଂ ତଂ ପତିଂ ଲବ୍ଧୁଂ ଵରଯେ ତ୍ଵଂ ଚ ଦେହି ମେ । ବ୍ରହ୍ମଦେଵ ଉଵାଚ ସୁଦାମା ନାମ ଗୋପଶ୍ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଏବେ ତୁମେ ସେହି ପତିକୁ ପାଇବାକୁ ଚୟନ କର, ଏବଂ ଏହି ଦୟା ମୋତେ ଦିଅ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସୁଦାମା ନାମକ ଏକ ଗୋପ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତଦଂଶଶ୍ଚାତିତେଜସ୍ଵୀ ଲେଭେ ଜନ୍ମ ଚ ଭାରତେ । ସାମ୍ପ୍ରତଂ ରାଧିକାଶାପାଦ୍ଦନୁଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ
ସେ ଅଂଶ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ, ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏବେ ରାଧିକାଙ୍କର ଶାପରୁ, ସେ ଦାନବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନ ଚ ତତ୍ସମଃ । ଗୋଲୋକେ ତ୍ଵାଂ ପୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମୋନ୍ମଥିତମାନସଃ
ତିନି ଲୋକରେ ସେ ଶଂଖଚୂଡ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଗୋଲୋକରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ଅଭିଲାଷାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଲମ୍ଭିତୁଂ ନ ଶଶାକ ରାଧିକାଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ । ସ ଚ ଜାତିସ୍ମରସ୍ତସ୍ମାତ୍ସଦାମାଭୂଚ୍ଚ ସାଗରେ
ରାଧିକାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିଳମ୍ବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ଜାତିସ୍ମର ହେଲେ ଏବଂ ସାଗରରେ ସୁଦାମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତିସ୍ମରା ତ୍ଵମପି ସା ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ସୁନ୍ଦରି । ଅଧୁନା ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଂ ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯସି ଶୋଭନେ
ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାତିସ୍ମର, ସବୁ କଥା ଜାଣିଛ। ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ପଶ୍ଚାନ୍ନାରାଯଣଂ ଶାନ୍ତଂ କାନ୍ତମେଵ ଵରିଷ୍ଯସି । ଶାପାନ୍ନାରାଯଣସ୍ଯୈଵ କଲଯା ଦୈଵଯୋଗତଃ
ପରେ ତୁମେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ନାରାୟଣକୁ ଚୟନ କରିବ। ନାରାୟଣଙ୍କର ଶାପରୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଚୟନରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବେ ହେବ।
ଭଵିଷ୍ଯସି ଵୃକ୍ଷରୂପା ତ୍ଵଂ ପୂତା ଵିଶ୍ଵପାଵନୀ । ପ୍ରଧାନା ସର୍ଵପୁଷ୍ପେଷୁ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରାଣାଧିକା ଭଵେଃ
ତୁମେ ଗଛ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବାରି। ସମସ୍ତ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ହେବ।
ତ୍ଵଯା ଵିନା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପୂଜା ଚ ଵିଫଲା ଭଵେତ୍ । ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵୃକ୍ଷରୂପା ନାମ୍ନା ଵୃନ୍ଦାଵନୀତି ଚ
ତୁମେ ନଥିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜା ଫଳହୀନ ହେବ। ବୃନ୍ଦାବନରେ ଗଛ ରୂପରେ ତୁମେ 'ବୃନ୍ଦାବତୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।
ତ୍ଵତ୍ପତ୍ରୈର୍ଗୋପିଗୋପାଶ୍ଚ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାଧଵମ୍ । ଵୃକ୍ଷାଧିଦେଵୀରୂପେଣ ସାର୍ଧଂ କୃଷ୍ଣେନ ସନ୍ତତମ୍
ତୁମର ପତ୍ରରେ ଗୋପି ଏବଂ ଗୋପମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ଗଛ ଦେବୀ ଭାବେ ତୁମେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ରମିବ।
ଵିହରିଷ୍ଯସି ଗୋପେନ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ମଦ୍ଵରେଣ ଚ । ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସସ୍ମିତା ହୃଷ୍ଟମାନସା
ମୋ ଦୟାରେ ତୁମେ ଗୋପ ସହ ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ବିହାର କରିବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ହସିଲେ, ମନ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ପ୍ରଣନାମ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତଂ ଚ କିଞ୍ଚିଦୁଵାଚ ସା । ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ ଯଥା ମେ ଦ୍ଵିଭୁଜେ କୃଷ୍ଣେ ଵାଞ୍ଛା ଚ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରେ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କିଛି କଥା କହିଲେ। ତୁଳସୀ କହିଲେ: ମୋ ଇଚ୍ଛା ଦୁଇ ହାତ ଥିବା କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ପାଇଁ।
ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ହେ ତାତ ନ ତଥା ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜେ । ଅତୃପ୍ତାହଂ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦେ ଦୈଵାଚ୍ଛୃଙ୍ଗାରଭଙ୍ଗତଃ
ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୋତେ ଚାରି ହାତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଏମିତି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ମୁଁ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯୈଵ ଵଚନାତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯାମି ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପୁନରେଵ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର କଥା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଚାରି ହାତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ପୁଣି ଦୁର୍ଲଭ ଗୋବିନ୍ଦକୁ ପାଇପାରିବି।
ଧ୍ରୁଵମେଵ ଲଭିଷ୍ଯାମି ରାଧାଭୀତିଂ ପ୍ରମୋଚଯ । ବ୍ରହ୍ଯଦେଵ ଉଵାଚ ଗୃହାଣ ରାଧିକାମନ୍ତ୍ରଂ ଦଦାମି ଷୋଡଶାକ୍ଷରମ୍
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କୁ ପାଇବି; ରାଧାଙ୍କର ଭୟରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ରାଧିକା ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଷୋଡଶ ଅକ୍ଷର ଦେଉଛି।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯା ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵରେଣ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଯୁଵଯୋର୍ଗୋପ୍ଯଂ ନ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ଚ ରାଧିକା
ମୋ ଦୟାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ ହେବ। ତୁମର ପ୍ରେମ ଗୁପ୍ତ ରହିବ ଏବଂ ରାଧିକା ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାଧାସମା ତ୍ଵଂ ସୁଭଗେ ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ଷୋଡଶାକ୍ଷରମ୍
ସୁଭାଗେ, ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦ ପାଇଁ ରାଧା ସମାନ ହେବ। ଏହିପରି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଷୋଡଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵ ଜଗଦ୍ଧାତା ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚ କଵଚଂ ପରମ୍ । ସର୍ଵଂ ପୂଜାଵିଧାନଂ ଚ ପୁରଶ୍ଚର୍ଯାଵିଧିକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମନ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର, ରକ୍ଷା କବଚ, ପୂଜାର ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନର ନିୟମ ଦେଲେ।
ପରାଂ ଶୁଭାଶିଷଂ ଚୈଵ ପୂଜାଂ ଚୈଵ ଚକାର ସା । ବଭୂଵ ସିଦ୍ଧା ସା ଦେଵୀ ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ରମା ଯଥା
ସେ ଦେବୀ ଉତ୍ତମ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ପୂଜା କଲେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ଦେବୀ ରାମଙ୍କ ପରି ସଫଳ ହେଲେ।
ସିଦ୍ଧଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତୁଲସୀ ଵରଂ ପ୍ରାପ ଯଥୋଦିତମ୍ । ବୁଭୁଜେ ଚ ମହାଭୋଗଂ ଯଦ୍ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରରେ ତୁଳସୀ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭିକ୍ଷା ପାଇଲେ ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ଲଭ ମହାସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନମନସା ଦେଵୀ ତତ୍ଯାଜ ତପସଃ କ୍ଲମମ୍ । ସିଦ୍ଧେ ଫଲେ ନରାଣାଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ଚ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର କ୍ଳାନ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଫଳ—ଦୁଃଖ ଓ ଉତ୍ତମ ସୁଖ—ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଯା ପୀତ୍ଵା ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଶଯନଂ ଚ ଚକାର ସା । ତଲ୍ପେ ମନୋରମେ ତତ୍ର ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ
ଭୋଜନ ଓ ପାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ସଜିତ ଶୟନପଥରେ ଶୋଇଲେ।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେନ ସହ ତୁଲସ୍ଯାଃ ସଙ୍ଗତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତୁଲସୀ ପରିତୁଷ୍ଟା ଚ ସୁଷ୍ଵାପ ହୃଷ୍ଟମାନସା । ନଵଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଵୃଷଧ୍ଵଜଵରାଙ୍ଗନା
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତୁଳସୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଭଲ ଶୋଇଲେ; ସେ ନୂତନ ଯୁବତ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନାନୀ।
ଚିକ୍ଷେପ ପଞ୍ଚବାଣଶ୍ଚ ପଞ୍ଚବାଣାଂଶ୍ଚ ତାଂ ପ୍ରତି । ପୁଷ୍ପାଯୁଧେନ ସା ଦଗ୍ଧା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା
ପଞ୍ଚବାଣ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚବାଣ ନିକେପ କଲେ; ପ୍ରେମ ଦେବତାର ଅଗ୍ନିରେ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ସଜିତ ତୁଳସୀ ଜଳିଗଲେ।
ପୁଲକାଙ୍କିତସର୍ଵାଙ୍ଗୀ କମ୍ପିତାରକ୍ତଲୋଚନା । କ୍ଷଣଂ ସା ଶୁଷ୍କତାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ମୂର୍ଚ୍ଛାମଵାପ ହ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶରୀର କୁଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଲାଲ ଓ କମ୍ପିତ ଚକ୍ଷୁ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅଚେତନ ହେଲେ।
କ୍ଷଣମୁଦ୍ଵିଗ୍ନତାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ତନ୍ଦ୍ରାଂ ସୁଖାଵହାମ୍ । କ୍ଷଣଂ ଚ ଦହନଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ ପ୍ରସନ୍ନତାମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସୁଖଦ ତନ୍ଦ୍ରା ଆସିଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦହନ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
କ୍ଷଣଂ ସା ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ କ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ ଵିଷଣ୍ଣତାମ୍ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୀ କ୍ଷଣଂ ତଲ୍ପାଦ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ନିକଟେ କ୍ଷଣମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚେତନା ଆସିଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶୟନପଥରୁ ଉଠିଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ନିକଟକୁ ଗଲେ।