ସର୍ଵୈର୍ନିଷିଦ୍ଧା ତପସେ ଜଗାମ ବଦରୀଵନମ୍ । ତତ୍ର ଦେଵାବ୍ଦଲକ୍ଷଂ ଚ ଚକାର ପରମଂ ତପଃ
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିବାରୁ ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବଦରୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପ କଲେ ।
ମନସା ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵାମୀ ଭଵିତେତି ଚ ନିଶ୍ଚିତା । ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଞ୍ଚତପାଃ ଶୀତେ ତୋଯଵସ୍ତ୍ରା ଚ ପ୍ରାଵୃଷି
ତାଙ୍କର ମନରେ ନାରାୟଣ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନରେ ପଞ୍ଚତପ କଲେ, ବର୍ଷା ଦିନରେ ଭିଜା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ ।
ଆସନସ୍ଥା ଵୃଷ୍ଟିଧାରାଃ ସହନ୍ତୀତି ଦିଵାନିଶମ୍ । ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରଵର୍ଷଂ ଚ ଫଲତୋଯାଶନା ଚ ସା
ଆସନରେ ବସି ଦିନ ରାତି ବର୍ଷା ଝରା ଭୋଗ କରିଥିଲେ; ବିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଫଳ ଓ ପାଣି ଖାଇ ରହିଥିଲେ ।
ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରଵର୍ଷଂ ଚ ପତ୍ରାହାରା ତପସ୍ଵିନୀ । ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାବ୍ଦଂ ଵାଯ୍ଵାହାରା କୃଶୋଦରୀ
ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପତ୍ର ଖାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଚାଳିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ପବନ ଖାଇ ତାଙ୍କର ପେଟ ଶୁଣା ହେଇଗଲା ।
ତତୋ ଦଶସହସ୍ରାବ୍ଦଂ ନିରାହାରା ବଭୂଵ ସା । ନିର୍ଲକ୍ଷ୍ଯାଂ ଚୈକପାଦସ୍ଥାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ତାପରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କିଛି ଖାଇନାହିଁ; ଏକ ପାଁ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଅତି କ୍ଷୀଣ ଦେହରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପଦ୍ମଜ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।
ସମାଯଯୌ ଵରଂ ଦାତୁଂ ପରଂ ବଦରିକାଶ୍ରମମ୍ । ଚତୁର୍ମୁଖଂ ଚ ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନାମ ହଂସଵାହନମ୍
ସେ ବଦରୀକା ଆଶ୍ରମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେବାକୁ ଆସିଲେ; ଚତୁର୍ମୁଖ ହଂସବାହନକୁ ଦେଖି ତୁଳସୀ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ତାମୁଵାଚ ଜଗତ୍କର୍ତା ଵିଧାତା ଜଗତାମପି । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ତୁଲସି ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଚ୍ଛିତମ୍
ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିୟମକ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁଳସୀ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ବର ଚୟନ କର ।'
ହରିଭକ୍ତିଂ ହରେର୍ଦାସ୍ଯମଜରାମରତାମପି । ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ ଶୃଣୁ ତାତ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ହରିଙ୍କୁ ସେବା, ଓ ଜରା ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି—' ତୁଳସୀ କହିଲେ: 'ଶୁଣ, ପିତା, ମୋ ମନର ଇଚ୍ଛା କହିବି ।'
ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ଯାପି ପୁରତଃ କା ଲଜ୍ଜା ମମ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଅହଂ ତୁ ତୁଲସୀ ଗୋପୀ ଗୋଲୋକେଽହଂ ସ୍ଥିତା ପୁରା
'ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଠାରେ ମୋର କେଉଁ ଲଜ୍ଜା ରହିଛି? ମୁଁ ତୁଳସୀ, ଗୋଲୋକରେ ଗୋପୀ ଭାବରେ ଥିଲି ।'
କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯା କିଂକରୀ ଚ ତଦଂଶା ତତ୍ସଖୀ ପ୍ରିଯା । ଗୋଵିନ୍ଦରତିସମ୍ଭୁକ୍ତାମତୃପ୍ତାଂ ମାଂ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାମ୍
'ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତାଙ୍କର ସେବକୀ, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ ସଖୀ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଉପଭୋଗ କରିଲି, ତଥାପି ମନ ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ, ମୁଁ ଅଚେତନ ହେଇଗଲି ।'
ରାସେଶ୍ଵରୀ ସମାଗତ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ ମାଂ ଶଶାପ ରୁଷାନ୍ଵିତା
'ରାସ ନୃତ୍ୟର ମାଲିକା ଆସି ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ ।'
ଯାହି ତ୍ଵଂ ମାନଵୀଂ ଯୋନିମିତ୍ଯେଵଂ ଚ ଶଶାପ ହ । ମାମୁଵାଚ ସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ମଦଂଶଂ ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍
'ଯା, ତୁମେ ମାନବୀ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେବା,' ଏଭଳି ଶାପ ଦେଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ମୋତେ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଭୁଜ ଅଂଶ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଆସିବ ।'
ଲଭିଷ୍ଯସି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଭାରତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରାତ୍ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଶୋଽପ୍ଯନ୍ତର୍ଧାନଂ ଚକାର ସଃ
ଭାରତରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦୟାରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ। ଏହିପରି କହି ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଦେଵ୍ଯା ଭିଯା ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜନ୍ମ ଗୁରୋ ଭୁଵି । ଅହଂ ନାରାଯଣଂ କାନ୍ତଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁନ୍ଦରଵିଗ୍ରହମ୍
ଦେବୀଙ୍କର ଭୟରେ ମୁଁ ମୋ ଶରୀର ଛାଡି ଭୂମିରେ ଗୁରୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ମୁଁ ନାରାୟଣ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ଅଛି।
ସାମ୍ପ୍ରତଂ ତଂ ପତିଂ ଲବ୍ଧୁଂ ଵରଯେ ତ୍ଵଂ ଚ ଦେହି ମେ । ବ୍ରହ୍ମଦେଵ ଉଵାଚ ସୁଦାମା ନାମ ଗୋପଶ୍ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଏବେ ତୁମେ ସେହି ପତିକୁ ପାଇବାକୁ ଚୟନ କର, ଏବଂ ଏହି ଦୟା ମୋତେ ଦିଅ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସୁଦାମା ନାମକ ଏକ ଗୋପ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତଦଂଶଶ୍ଚାତିତେଜସ୍ଵୀ ଲେଭେ ଜନ୍ମ ଚ ଭାରତେ । ସାମ୍ପ୍ରତଂ ରାଧିକାଶାପାଦ୍ଦନୁଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ
ସେ ଅଂଶ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ, ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏବେ ରାଧିକାଙ୍କର ଶାପରୁ, ସେ ଦାନବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଶଙ୍ଖଚୂଡେତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନ ଚ ତତ୍ସମଃ । ଗୋଲୋକେ ତ୍ଵାଂ ପୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମୋନ୍ମଥିତମାନସଃ
ତିନି ଲୋକରେ ସେ ଶଂଖଚୂଡ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଗୋଲୋକରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ଅଭିଲାଷାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଲମ୍ଭିତୁଂ ନ ଶଶାକ ରାଧିକାଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ । ସ ଚ ଜାତିସ୍ମରସ୍ତସ୍ମାତ୍ସଦାମାଭୂଚ୍ଚ ସାଗରେ
ରାଧିକାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିଳମ୍ବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ଜାତିସ୍ମର ହେଲେ ଏବଂ ସାଗରରେ ସୁଦାମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତିସ୍ମରା ତ୍ଵମପି ସା ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ସୁନ୍ଦରି । ଅଧୁନା ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଂ ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯସି ଶୋଭନେ
ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାତିସ୍ମର, ସବୁ କଥା ଜାଣିଛ। ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ପଶ୍ଚାନ୍ନାରାଯଣଂ ଶାନ୍ତଂ କାନ୍ତମେଵ ଵରିଷ୍ଯସି । ଶାପାନ୍ନାରାଯଣସ୍ଯୈଵ କଲଯା ଦୈଵଯୋଗତଃ
ପରେ ତୁମେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ନାରାୟଣକୁ ଚୟନ କରିବ। ନାରାୟଣଙ୍କର ଶାପରୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଚୟନରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବେ ହେବ।
ଭଵିଷ୍ଯସି ଵୃକ୍ଷରୂପା ତ୍ଵଂ ପୂତା ଵିଶ୍ଵପାଵନୀ । ପ୍ରଧାନା ସର୍ଵପୁଷ୍ପେଷୁ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରାଣାଧିକା ଭଵେଃ
ତୁମେ ଗଛ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବାରି। ସମସ୍ତ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ହେବ।
ତ୍ଵଯା ଵିନା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପୂଜା ଚ ଵିଫଲା ଭଵେତ୍ । ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵୃକ୍ଷରୂପା ନାମ୍ନା ଵୃନ୍ଦାଵନୀତି ଚ
ତୁମେ ନଥିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜା ଫଳହୀନ ହେବ। ବୃନ୍ଦାବନରେ ଗଛ ରୂପରେ ତୁମେ 'ବୃନ୍ଦାବତୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।
ତ୍ଵତ୍ପତ୍ରୈର୍ଗୋପିଗୋପାଶ୍ଚ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାଧଵମ୍ । ଵୃକ୍ଷାଧିଦେଵୀରୂପେଣ ସାର୍ଧଂ କୃଷ୍ଣେନ ସନ୍ତତମ୍
ତୁମର ପତ୍ରରେ ଗୋପି ଏବଂ ଗୋପମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ଗଛ ଦେବୀ ଭାବେ ତୁମେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ରମିବ।
ଵିହରିଷ୍ଯସି ଗୋପେନ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ମଦ୍ଵରେଣ ଚ । ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସସ୍ମିତା ହୃଷ୍ଟମାନସା
ମୋ ଦୟାରେ ତୁମେ ଗୋପ ସହ ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ବିହାର କରିବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ହସିଲେ, ମନ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ପ୍ରଣନାମ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତଂ ଚ କିଞ୍ଚିଦୁଵାଚ ସା । ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ ଯଥା ମେ ଦ୍ଵିଭୁଜେ କୃଷ୍ଣେ ଵାଞ୍ଛା ଚ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରେ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କିଛି କଥା କହିଲେ। ତୁଳସୀ କହିଲେ: ମୋ ଇଚ୍ଛା ଦୁଇ ହାତ ଥିବା କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ପାଇଁ।
ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ହେ ତାତ ନ ତଥା ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜେ । ଅତୃପ୍ତାହଂ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦେ ଦୈଵାଚ୍ଛୃଙ୍ଗାରଭଙ୍ଗତଃ
ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୋତେ ଚାରି ହାତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଏମିତି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ମୁଁ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯୈଵ ଵଚନାତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯାମି ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପୁନରେଵ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର କଥା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଚାରି ହାତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ପୁଣି ଦୁର୍ଲଭ ଗୋବିନ୍ଦକୁ ପାଇପାରିବି।
ଧ୍ରୁଵମେଵ ଲଭିଷ୍ଯାମି ରାଧାଭୀତିଂ ପ୍ରମୋଚଯ । ବ୍ରହ୍ଯଦେଵ ଉଵାଚ ଗୃହାଣ ରାଧିକାମନ୍ତ୍ରଂ ଦଦାମି ଷୋଡଶାକ୍ଷରମ୍
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କୁ ପାଇବି; ରାଧାଙ୍କର ଭୟରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ରାଧିକା ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଷୋଡଶ ଅକ୍ଷର ଦେଉଛି।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯା ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵରେଣ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଯୁଵଯୋର୍ଗୋପ୍ଯଂ ନ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ଚ ରାଧିକା
ମୋ ଦୟାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ ହେବ। ତୁମର ପ୍ରେମ ଗୁପ୍ତ ରହିବ ଏବଂ ରାଧିକା ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାଧାସମା ତ୍ଵଂ ସୁଭଗେ ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ଷୋଡଶାକ୍ଷରମ୍
ସୁଭାଗେ, ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦ ପାଇଁ ରାଧା ସମାନ ହେବ। ଏହିପରି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଷୋଡଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।