ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଶବ୍ଦଂ ସ କୃତ୍ଵା ଚ ମାଯଯା ମୃଗଃ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ସହସା ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରନ୍
ହରିଣ ମାୟା ଦ୍ୱାରା 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା; ସେ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା, ପ୍ରାଣ ଛାଡିଲା, ଏବଂ ନିଜେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଉଁଠି ସ୍ମରଣ କଲା।
ମୃଗଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ । ରତ୍ନନିର୍ମାଣଯାନେନ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ସ ଜଗାମ ହ
ହରିଣ ତାହାର ଦେହ ଛାଡି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲା; ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଗାଡିରେ ବସି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇଲା।
ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକଦ୍ଵାର୍ଯାସୀତ୍କିଙ୍କରୋ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ । ପୁନର୍ଜଗାମ ତଦ୍ଦ୍ଵାରମାଦେଶାଦ୍ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ
ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦାସ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ପୁନି ଏହି ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇଲା।
ଅଥ ଶବ୍ଦଂ ଚ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଵିକ୍ଲଵମ୍ । ତଂ ହି ସା ପ୍ରେରଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ବିପଦ ଭରା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଲେ।
ଗତେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ରାମଂ ରାଵଣୋ ଦୁର୍ନିଵାରଣଃ । ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଲଙ୍କାମେଵ ସ୍ଵଲୀଲଯା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାବଣ ଯାହାକୁ ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ, ସୀତାକୁ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇଗଲା।
ଵିଷସାଦ ଚ ରାମଶ୍ଚ ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ତୂର୍ଣଂ ଚ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ସୀତାଂ ନୈଵ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ରାମ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ ସୁଚିରଂ ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ପୁନଃ । ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚ ବଭ୍ରାମ ତଦନ୍ଵେଷଣପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସୀତାକୁ ଖୋଜି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦ୍ଵାର୍ତାଂ ଗୋଦାଵରୀନଦୀତଟେ । ସହାଯାନ୍ଵାନରାତ୍କୃତ୍ଵା ବବନ୍ଧ ସାଗରଂ ହରିଃ
ସମୟ ଅନ୍ତେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସୂଚନା ମିଳିଲା; ହରି ବାନରମାନେ ସହ ମିଳି ମିତ୍ରତା କରି ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଲଙ୍କାଂ ଗତ୍ଵା ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଘାନ ସାଯକେନ ଚ । କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣକୁ ମାରିଦେଲେ; ସମୟ ଅନ୍ତେ, ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ରାବଣକୁ ହତ କଲେ।
ତାଂ ଚ ଵହ୍ନିପରୀକ୍ଷାଂ ଚ କାରଯାମାସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୁତାଶସ୍ତତ୍ର କାଲେ ତୁ ଵାସ୍ତଵୀଂ ଜାନକୀଂ ଦଦୌ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା କରାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଏକା ନିଜ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାନକୀକୁ ଫେରାଇଲେ।
ଉଵାଚ ଛାଯା ଵହ୍ନିଂ ଚ ରାମଂ ଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତା । କରିଷ୍ଯାମୀତି କିମହଂ ତଦୁପାଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ସୀତା ଅନୁଗତ ଭାବରେ ଛାୟା, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ କରିବି; କିପରି କରିବି? ମୋତେ ଉପାୟ କହ।'
ଶ୍ରୀରାମାଗ୍ନୀ ଊଚତୁଃ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ତପସେ ଦେଵି ପୁଷ୍କରଂ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍ । କୃତ୍ଵା ତପସ୍ଯା ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵିଷ୍ଯସି
ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ତୁମେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଅ, ଏହା ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅତି ପବିତ୍ର; ଏଠାରେ ତପ କରି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଧନ୍ୟତା ପାଇବ।'
ସା ଚ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତପ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ ତପଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଲକ୍ଷଵର୍ଷଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ବଭୂଵ ହ
ସୀତା ସେହି କଥା ଶୁଣି ପୁଷ୍କରରେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପ କରି ସ୍ୱର୍ଗର ଧନ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ।
ସା ଚ କାଲେନ ତପସା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡସମୁଦ୍ଭଵା । କାମିନୀ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା
ସମୟ ଅନ୍ତେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ କାମିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।
କୃତେ ଯୁଗେ ଵେଦଵତୀ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତା ଶୁଭା । ତ୍ରେତାଯାଂ ରାମପତ୍ନୀ ଚ ସୀତେତି ଜନକାତ୍ମଜା
କୃତଯୁଗରେ ସେ ବେଦବତୀ, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଶୁଭା; ତ୍ରେତାରେ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।
ତଚ୍ଛାଯା ଦ୍ରୌପଦୀ ଦେଵୀ ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା । ତ୍ରିହାଯଣୀ ଚ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଦ୍ଯମାନା ଯୁଗତ୍ରଯେ
ତାଙ୍କର ଛାୟା ଦ୍ରୌପଦୀ ଦେବୀ, ଦ୍ୱାପରରେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା; ସେ ତିନି ଯୁଗରେ ରହିଥିବା ତ୍ରିହାୟଣୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପ୍ରିଯାଃ ପଞ୍ଚ କଥଂ ତସ୍ଯା ବଭୂଵୁର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ । ଇତି ମଚ୍ଚିତ୍ତସଂଦେହଂ ଭଞ୍ଜ ସଂଦେହଭଞ୍ଜନ
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେ କିପରି ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରିୟ ପାଇଲେ? ମୋ ମନର ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କର, ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାରେ ଦକ୍ଷ.
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵାସ୍ତଵୀ ସୀତା ରାମଂ ସମ୍ପ୍ରାପ ନାରଦ । ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଛାଯା ଚ ବହୁଚିନ୍ତଯା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଲଙ୍କାରେ ସତ୍ୟ ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ନାରଦ। ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାୟା ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ରହିଲେ।
ରାମାଗ୍ନ୍ଯୋରାଜ୍ଞଯା ତପ୍ତୁମୁପାସ୍ତେ ଶଙ୍କରଂ ପରମ୍ । କାମାତୁରା ପତିଵ୍ଯଗ୍ରା ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରାମ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୀତା ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ଅତି ଆଶାକୁଳ ଓ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ତ୍ରିଲୋଚନ । ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ପଞ୍ଚଵାରଂ ଚକାର ସା
"ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ତ୍ରିନୟନ! ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ,"—ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଥର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଶିଵସ୍ତତ୍ପ୍ରାର୍ଥନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ରସିକେଶ୍ଵରଃ । ପ୍ରିଯେ ତଵ ପ୍ରିଯାଃ ପଞ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵରଂ ଦଦୌ
ଶିବ, ରସର ମହାପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି, ହସି କହିଲେ: "ପ୍ରିୟେ, ତୁମର ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରିୟ ହେବେ,"—ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତେନ ସା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ବଭୂଵ କାମିନୀ ପ୍ରିଯା । ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରସ୍ତାଵଂ ଵାସ୍ତଵଂ ଶୃଣୁ
ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ହେଲେ। ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଲି; ଏବେ ସତ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣ।
ଅଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଲଙ୍କାଯାଂ ସୀତାଂ ରାମୋ ମନୋହରାମ୍ । ଵିଭୀଷଣାଯ ତାଂ ଲଙ୍କାଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ଯଯୌ ପୁନଃ
ତାପରେ, ଲଙ୍କାରେ ମନୋହର ସୀତାକୁ ଫେରି ପାଇ, ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ଆଉ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏକାଦଶସହସ୍ରାବ୍ଦଂ କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଭାରତେ । ଜଗାମ ସର୍ଵୈର୍ଲୋକୈଶ୍ଚ ସାର୍ଧଂ ଵୈକୁଣ୍ଠମେଵ ଚ
ଭାରତରେ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇଲେ।
କମଲାଂଶା ଵେଦଵତୀ କମଲାଯାଂ ଵିଵେଶ ସା । କଥିତଂ ପୁଣ୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ପାପନାଶନମ୍
କମଳାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବେଦବତୀ, କମଳାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କହିଲି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ପାପ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସତତଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ । ସନ୍ତି ଯସ୍ଯାଶ୍ଚ ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ସା ଚ ଵେଦଵତୀ ଶ୍ରୁତା
ଚାରିଟି ବେଦ ସଦା ମୂର୍ତ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଜିହ୍ବାର ଆଗରେ ଅଛି; ସେ ବେଦବତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଧର୍ମଧ୍ଵଜସୁତାଖ୍ଯାନଂ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ଧର୍ମଧ୍ୱଜର ଝିଅର କଥା ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଧର୍ମଧ୍ଵଜସୁତାତୁଲସ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଧର୍ମଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ମାଧଵୀତି ଚ ଵିଶ୍ରୁତା । ନୃପେଣ ସାର୍ଧଂ ସାରାମେ ରେମେ ଚ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଧର୍ମଧ୍ୱଜର ଝିଅ ତୁଳସୀର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଧର୍ମଧ୍ୱଜର ପତ୍ନୀ ମାଧବୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ଶଯ୍ଯାଂ ରତିକରୀଂ କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତାମ୍ । ଚନ୍ଦନାଲିପ୍ତସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଵାଯୁନା
ସେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ମାଜା ଶୟନ କଲେ, ଦେହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ବାୟୁରେ ଶୁଭିତ।
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମତିଚାର୍ଵଙ୍ଗୀ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା । କାମୁକୀ ରସିକା ସୃଷ୍ଟା ରସିକେନ ଚ ସଂଯୁତା
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେହ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, କାମନାରେ ଭରିପୁରା, ରସରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏକ ରସିକ ସହ ଏକତ୍ର।