ତସ୍ଥୌ ସମୁଦ୍ରନିକଟେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ । ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ଵହ୍ନିଂ ଚ ଵିପ୍ରରୂପଧରଂ ହରିଃ
ସେ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆକାରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାମଂ ଚ ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଚ ଦୁଃଖୀ ବଭୂଵ ହ । ଉଵାଚ କିଞ୍ଚିତ୍ସତ୍ଯେଷ୍ଟଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାଯଣଃ
ରାମଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସତ୍ୟପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ସେ କିଛି ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ ଭଗଵଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ରାମ କାଲୋଽଯଂ ଯଦୁପସ୍ଥିତଃ । ସୀତାହରଣକାଲୋଽଯଂ ତଵୈଵ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶୁଣ, ରାମ, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି। ସୀତା ଉଠାଇ ନେବାର ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି।'
ଦୈଵଂ ଚ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯଂ ଚ ନ ଚ ଦୈଵାତ୍ପରୋ ବଲୀ । ଜଗତ୍ପ୍ରସୂଂ ମଯି ନ୍ଯସ୍ଯ ଛାଯାଂ ରକ୍ଷାନ୍ତିକେଽଧୁନା
'ଭାଗ୍ୟକୁ ରୋକିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ଭାଗ୍ୟଠାରୁ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା ସୀତାକୁ ଏବେ ମୋଠାରେ ରଖ, ରାକ୍ଷସ ନିକଟରେ।'
ଦାସ୍ଯାମି ସୀତାଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ପରୀକ୍ଷାସମଯେ ପୁନଃ । ଦେଵୈଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତୋଽହଂ ଚ ନ ଚ ଵିପ୍ରୋ ହୁତାଶନଃ
'ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ମୁଁ ସୀତାକୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେବି। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିଦେବ।'
ରାମସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ସ୍ଵୀକାରଂ ଵଚସଶ୍ଚକ୍ରେ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ।
ଵହ୍ନିର୍ଯୋଗେନ ସୀତାଯା ମାଯାସୀତାଂ ଚକାର ହ । ତତ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣସର୍ଵାଙ୍ଗାଂ ଦଦୌ ରାମାଯ ନାରଦ
ଅଗ୍ନିଦେବ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ମାୟା ସୀତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ସୀତା ପରି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମାନ। ତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନାରଦ।
ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ ଯଯୌ ଗୋପ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ନିଷିଧ୍ଯ ଚ । ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନୈଵ ବୁବୁଧେ ଗୋପ୍ଯମନ୍ଯସ୍ଯ କା କଥା
ସୀତାକୁ ନେଇ, ସେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ, କିଏଁ କିଛି କହିବାକୁ ନିଷେଧ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମୋ ଦଦର୍ଶ କାନକଂ ମୃଗମ୍ । ସୀତା ତଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ତଦର୍ଥେ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଏକ ସୁନା ହରିଣକୁ ଦେଖିଲେ; ସୀତା ଏହାକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଜାନକ୍ଯା ରକ୍ଷଣେ ଵନେ । ସ୍ଵଯଂ ଜଗାମ ତୂର୍ଣଂ ତଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକେନ ଚ
ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରଖି, ରାମ ନିଜେ ତୁରନ୍ତ ହରିଣକୁ ଧରିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହରିଣକୁ ଘାତ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଶବ୍ଦଂ ସ କୃତ୍ଵା ଚ ମାଯଯା ମୃଗଃ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ସହସା ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରନ୍
ହରିଣ ମାୟା ଦ୍ୱାରା 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା; ସେ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା, ପ୍ରାଣ ଛାଡିଲା, ଏବଂ ନିଜେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଉଁଠି ସ୍ମରଣ କଲା।
ମୃଗଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ । ରତ୍ନନିର୍ମାଣଯାନେନ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ସ ଜଗାମ ହ
ହରିଣ ତାହାର ଦେହ ଛାଡି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲା; ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଗାଡିରେ ବସି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇଲା।
ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକଦ୍ଵାର୍ଯାସୀତ୍କିଙ୍କରୋ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ । ପୁନର୍ଜଗାମ ତଦ୍ଦ୍ଵାରମାଦେଶାଦ୍ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ
ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦାସ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ପୁନି ଏହି ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇଲା।
ଅଥ ଶବ୍ଦଂ ଚ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଵିକ୍ଲଵମ୍ । ତଂ ହି ସା ପ୍ରେରଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ବିପଦ ଭରା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଲେ।
ଗତେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ରାମଂ ରାଵଣୋ ଦୁର୍ନିଵାରଣଃ । ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଲଙ୍କାମେଵ ସ୍ଵଲୀଲଯା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାବଣ ଯାହାକୁ ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ, ସୀତାକୁ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇଗଲା।
ଵିଷସାଦ ଚ ରାମଶ୍ଚ ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ତୂର୍ଣଂ ଚ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ସୀତାଂ ନୈଵ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ରାମ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ ସୁଚିରଂ ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ପୁନଃ । ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚ ବଭ୍ରାମ ତଦନ୍ଵେଷଣପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସୀତାକୁ ଖୋଜି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦ୍ଵାର୍ତାଂ ଗୋଦାଵରୀନଦୀତଟେ । ସହାଯାନ୍ଵାନରାତ୍କୃତ୍ଵା ବବନ୍ଧ ସାଗରଂ ହରିଃ
ସମୟ ଅନ୍ତେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସୂଚନା ମିଳିଲା; ହରି ବାନରମାନେ ସହ ମିଳି ମିତ୍ରତା କରି ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଲଙ୍କାଂ ଗତ୍ଵା ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଘାନ ସାଯକେନ ଚ । କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣକୁ ମାରିଦେଲେ; ସମୟ ଅନ୍ତେ, ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ରାବଣକୁ ହତ କଲେ।
ତାଂ ଚ ଵହ୍ନିପରୀକ୍ଷାଂ ଚ କାରଯାମାସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୁତାଶସ୍ତତ୍ର କାଲେ ତୁ ଵାସ୍ତଵୀଂ ଜାନକୀଂ ଦଦୌ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା କରାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଏକା ନିଜ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାନକୀକୁ ଫେରାଇଲେ।
ଉଵାଚ ଛାଯା ଵହ୍ନିଂ ଚ ରାମଂ ଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତା । କରିଷ୍ଯାମୀତି କିମହଂ ତଦୁପାଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ସୀତା ଅନୁଗତ ଭାବରେ ଛାୟା, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ କରିବି; କିପରି କରିବି? ମୋତେ ଉପାୟ କହ।'
ଶ୍ରୀରାମାଗ୍ନୀ ଊଚତୁଃ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ତପସେ ଦେଵି ପୁଷ୍କରଂ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍ । କୃତ୍ଵା ତପସ୍ଯା ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵିଷ୍ଯସି
ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ତୁମେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଅ, ଏହା ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅତି ପବିତ୍ର; ଏଠାରେ ତପ କରି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଧନ୍ୟତା ପାଇବ।'
ସା ଚ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତପ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ ତପଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଲକ୍ଷଵର୍ଷଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ବଭୂଵ ହ
ସୀତା ସେହି କଥା ଶୁଣି ପୁଷ୍କରରେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପ କରି ସ୍ୱର୍ଗର ଧନ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ।
ସା ଚ କାଲେନ ତପସା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡସମୁଦ୍ଭଵା । କାମିନୀ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା
ସମୟ ଅନ୍ତେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ କାମିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।
କୃତେ ଯୁଗେ ଵେଦଵତୀ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତା ଶୁଭା । ତ୍ରେତାଯାଂ ରାମପତ୍ନୀ ଚ ସୀତେତି ଜନକାତ୍ମଜା
କୃତଯୁଗରେ ସେ ବେଦବତୀ, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଶୁଭା; ତ୍ରେତାରେ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।
ତଚ୍ଛାଯା ଦ୍ରୌପଦୀ ଦେଵୀ ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା । ତ୍ରିହାଯଣୀ ଚ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଦ୍ଯମାନା ଯୁଗତ୍ରଯେ
ତାଙ୍କର ଛାୟା ଦ୍ରୌପଦୀ ଦେବୀ, ଦ୍ୱାପରରେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା; ସେ ତିନି ଯୁଗରେ ରହିଥିବା ତ୍ରିହାୟଣୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପ୍ରିଯାଃ ପଞ୍ଚ କଥଂ ତସ୍ଯା ବଭୂଵୁର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ । ଇତି ମଚ୍ଚିତ୍ତସଂଦେହଂ ଭଞ୍ଜ ସଂଦେହଭଞ୍ଜନ
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେ କିପରି ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରିୟ ପାଇଲେ? ମୋ ମନର ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କର, ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାରେ ଦକ୍ଷ.
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵାସ୍ତଵୀ ସୀତା ରାମଂ ସମ୍ପ୍ରାପ ନାରଦ । ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ଛାଯା ଚ ବହୁଚିନ୍ତଯା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଲଙ୍କାରେ ସତ୍ୟ ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ନାରଦ। ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାୟା ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ରହିଲେ।
ରାମାଗ୍ନ୍ଯୋରାଜ୍ଞଯା ତପ୍ତୁମୁପାସ୍ତେ ଶଙ୍କରଂ ପରମ୍ । କାମାତୁରା ପତିଵ୍ଯଗ୍ରା ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରାମ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୀତା ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ଅତି ଆଶାକୁଳ ଓ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ତ୍ରିଲୋଚନ । ପତିଂ ଦେହି ପତିଂ ଦେହି ପଞ୍ଚଵାରଂ ଚକାର ସା
"ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ତ୍ରିନୟନ! ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ,"—ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଥର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।