ସା ଶଶାପ ମଦର୍ଥେ ତ୍ଵଂ ଵିନଂକ୍ଷ୍ଯସି ସବାନ୍ଧଵଃ । ସ୍ପୃଷ୍ଟାହଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାମାଦ୍ ବଲଂ ଚାପ୍ଯଵଲୋକଯ
ସେ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହେବ। ଏବଂ ଆମକୁ ଚୁଇଁବାରୁ, ଏବେ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଚ ଯୋଗେନ ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚକାର ହ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତାଂ ଚ ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହଂ ରାଵଣୋ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ସେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଦେହ ଛାଡିଲେ। ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ତାକୁ ରଖି, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅହୋ କିମଦ୍ଭୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ କିଂ କୃତଂ ଵାନଯାଧୁନା । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିଲଲାପ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଆହା, କେମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି! ସେ ଏବେ କଣ କରିଲେ? ଏପରି ଭାବି ଭାବି, ରାବଣ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖ କରିଲେ।
ସା ଚ କାଲାନ୍ତରେ ସାଧ୍ଵୀ ବଭୂଵ ଜନକାତ୍ମଜା । ସୀତାଦେଵୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଯଦର୍ଥେ ରାଵଣୋ ହତଃ
ସମୟ କେତେକ ପରେ, ସେ ସତୀ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୀତାଦେବୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ନେଇ ରାବଣ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ମହାତପସ୍ଵିନୀ ସା ଚ ତପସା ପୂର୍ଵଜନ୍ମତଃ । ଲେଭେ ରାମଂ ଚ ଭର୍ତାରଂ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ହରିମ୍
ସେ ମହାତପସ୍ୱିନୀ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରି ରାମଙ୍କୁ ପତି ଭାବରେ ପାଇଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ ତପସାଽଽରାଧ୍ଯ ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍ । ସା ରମା ସୁଚିରଂ ରେମେ ରାମେଣ ସହ ସୁନ୍ଦରୀ
ତପସ୍ୟାରେ ଆରାଧନା କରି, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଜଗତ୍ନାଥକୁ ପାଇଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ରମା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଜାତିସ୍ମରା ନ ସ୍ମରତି ତପସଶ୍ଚ କ୍ଲମଂ ପୁରା । ସୁଖେନ ତଜ୍ଜହୌ ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖଂ ଚାପି ସୁଖଂ ଫଲେ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ମନେ କରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡିଦେଲେ, କାରଣ ସୁଖ ହେଉଛି ତପସ୍ୟାର ଫଳ।
ନାନାପ୍ରକାରଵିଭଵଂ ଚକାର ସୁଚିରଂ ସତୀ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁକୁମାରଂ ତମତୀଵ ନଵଯୌଵନା
ସେ ସତୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସୁକୁମାର, ନବଯୁବକ ପତିକୁ ପାଇଲେ।
ଗୁଣିନଂ ରସିକଂ ଶାନ୍ତଂ କାନ୍ତଂ ଦେଵମନୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ରୁଚିରଂ ତଥା ଲେଭେ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ସେ ଚାହିଁଥିବା ପରି, ଗୁଣବତୀ, ରସିକ, ଶାନ୍ତ, ଅପୂର୍ବ, ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ରମଣୀୟ ପତିକୁ ପାଇଲେ।
ପିତୁଃ ସତ୍ଯପାଲନାର୍ଥଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ରଘୂଦ୍ଵହଃ । ଜଗାମ କାନନଂ ପଶ୍ଚାତ୍କାଲେନ ଚ ବଲୀଯସା
ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟବାଦା ପାଳନ ପାଇଁ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ କାନନକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଥୌ ସମୁଦ୍ରନିକଟେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ । ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ଵହ୍ନିଂ ଚ ଵିପ୍ରରୂପଧରଂ ହରିଃ
ସେ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆକାରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାମଂ ଚ ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଚ ଦୁଃଖୀ ବଭୂଵ ହ । ଉଵାଚ କିଞ୍ଚିତ୍ସତ୍ଯେଷ୍ଟଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାଯଣଃ
ରାମଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସତ୍ୟପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ସେ କିଛି ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ ଭଗଵଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ରାମ କାଲୋଽଯଂ ଯଦୁପସ୍ଥିତଃ । ସୀତାହରଣକାଲୋଽଯଂ ତଵୈଵ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶୁଣ, ରାମ, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି। ସୀତା ଉଠାଇ ନେବାର ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି।'
ଦୈଵଂ ଚ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯଂ ଚ ନ ଚ ଦୈଵାତ୍ପରୋ ବଲୀ । ଜଗତ୍ପ୍ରସୂଂ ମଯି ନ୍ଯସ୍ଯ ଛାଯାଂ ରକ୍ଷାନ୍ତିକେଽଧୁନା
'ଭାଗ୍ୟକୁ ରୋକିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ଭାଗ୍ୟଠାରୁ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା ସୀତାକୁ ଏବେ ମୋଠାରେ ରଖ, ରାକ୍ଷସ ନିକଟରେ।'
ଦାସ୍ଯାମି ସୀତାଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ପରୀକ୍ଷାସମଯେ ପୁନଃ । ଦେଵୈଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତୋଽହଂ ଚ ନ ଚ ଵିପ୍ରୋ ହୁତାଶନଃ
'ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ମୁଁ ସୀତାକୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେବି। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିଦେବ।'
ରାମସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ସ୍ଵୀକାରଂ ଵଚସଶ୍ଚକ୍ରେ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ।
ଵହ୍ନିର୍ଯୋଗେନ ସୀତାଯା ମାଯାସୀତାଂ ଚକାର ହ । ତତ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣସର୍ଵାଙ୍ଗାଂ ଦଦୌ ରାମାଯ ନାରଦ
ଅଗ୍ନିଦେବ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ମାୟା ସୀତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ସୀତା ପରି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମାନ। ତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନାରଦ।
ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ ଯଯୌ ଗୋପ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ନିଷିଧ୍ଯ ଚ । ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନୈଵ ବୁବୁଧେ ଗୋପ୍ଯମନ୍ଯସ୍ଯ କା କଥା
ସୀତାକୁ ନେଇ, ସେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ, କିଏଁ କିଛି କହିବାକୁ ନିଷେଧ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମୋ ଦଦର୍ଶ କାନକଂ ମୃଗମ୍ । ସୀତା ତଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ତଦର୍ଥେ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଏକ ସୁନା ହରିଣକୁ ଦେଖିଲେ; ସୀତା ଏହାକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଜାନକ୍ଯା ରକ୍ଷଣେ ଵନେ । ସ୍ଵଯଂ ଜଗାମ ତୂର୍ଣଂ ତଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକେନ ଚ
ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରଖି, ରାମ ନିଜେ ତୁରନ୍ତ ହରିଣକୁ ଧରିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହରିଣକୁ ଘାତ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଶବ୍ଦଂ ସ କୃତ୍ଵା ଚ ମାଯଯା ମୃଗଃ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ସହସା ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରନ୍
ହରିଣ ମାୟା ଦ୍ୱାରା 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା; ସେ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା, ପ୍ରାଣ ଛାଡିଲା, ଏବଂ ନିଜେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଉଁଠି ସ୍ମରଣ କଲା।
ମୃଗଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ । ରତ୍ନନିର୍ମାଣଯାନେନ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ସ ଜଗାମ ହ
ହରିଣ ତାହାର ଦେହ ଛାଡି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲା; ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଗାଡିରେ ବସି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇଲା।
ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକଦ୍ଵାର୍ଯାସୀତ୍କିଙ୍କରୋ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ । ପୁନର୍ଜଗାମ ତଦ୍ଦ୍ଵାରମାଦେଶାଦ୍ ଦ୍ଵାରପାଲଯୋଃ
ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦାସ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ପୁନି ଏହି ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇଲା।
ଅଥ ଶବ୍ଦଂ ଚ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ଵିକ୍ଲଵମ୍ । ତଂ ହି ସା ପ୍ରେରଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ବିପଦ ଭରା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଲେ।
ଗତେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ରାମଂ ରାଵଣୋ ଦୁର୍ନିଵାରଣଃ । ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଲଙ୍କାମେଵ ସ୍ଵଲୀଲଯା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାବଣ ଯାହାକୁ ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ, ସୀତାକୁ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇଗଲା।
ଵିଷସାଦ ଚ ରାମଶ୍ଚ ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ତୂର୍ଣଂ ଚ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ସୀତାଂ ନୈଵ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ରାମ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ ସୁଚିରଂ ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ପୁନଃ । ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚ ବଭ୍ରାମ ତଦନ୍ଵେଷଣପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସୀତାକୁ ଖୋଜି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦ୍ଵାର୍ତାଂ ଗୋଦାଵରୀନଦୀତଟେ । ସହାଯାନ୍ଵାନରାତ୍କୃତ୍ଵା ବବନ୍ଧ ସାଗରଂ ହରିଃ
ସମୟ ଅନ୍ତେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସୂଚନା ମିଳିଲା; ହରି ବାନରମାନେ ସହ ମିଳି ମିତ୍ରତା କରି ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଲଙ୍କାଂ ଗତ୍ଵା ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଘାନ ସାଯକେନ ଚ । କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣକୁ ମାରିଦେଲେ; ସମୟ ଅନ୍ତେ, ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ରାବଣକୁ ହତ କଲେ।
ତାଂ ଚ ଵହ୍ନିପରୀକ୍ଷାଂ ଚ କାରଯାମାସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୁତାଶସ୍ତତ୍ର କାଲେ ତୁ ଵାସ୍ତଵୀଂ ଜାନକୀଂ ଦଦୌ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା କରାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଏକା ନିଜ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାନକୀକୁ ଫେରାଇଲେ।