ତଥାପି ପୁଷ୍ଟା ନ କ୍ଲିଷ୍ଟା ନଵଯୌଵନସଂଯୁତା । ସୁଶ୍ରାଵ ସା ଚ ସହସା ସୁଵାଚମଶରୀରିଣୀମ୍
ତଥାପି, ସେ ସୁସ୍ଥ ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରହିଲେ, ନୂତନ ଯୌବନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ହଠାତ୍ ଏକ ଦେହବିହୀନ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ।
ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଚ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ପତିଂ ଲପ୍ସ୍ଯସି ସୁନ୍ଦରି
‘ତୁମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱୟଂ ହରି ହେବେ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇବ।’
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ସା ହୃଷ୍ଟା ଚକାର ହ ପୁନସ୍ତପଃ । ଅତୀଵ ନିର୍ଜନସ୍ଥାନେ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ପୁନି ଏକାକୀ ଅତି ନିର୍ଜନ ପାହାଡ଼ ଗନ୍ଧମାଦନରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ସୁଚିରଂ ତପ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସମୁଵାସ ସା । ଦଦର୍ଶ ପୁରତସ୍ତତ୍ର ରାଵଣଂ ଦୁର୍ନିଵାରଣମ୍
ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ସଂସାରରେ ବାସ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁର୍ଜୟ ରାବଣ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାତିଥିଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପାଦ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ କିଲ । ସୁସ୍ଵାଦୁଭୂତଂ ଚ ଫଲଂ ଜଲଂ ଚାପି ସୁଶୀତଲମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତିଥି ସମ୍ମାନରେ ସେ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ମଧୁର ଫଳ ଓ ଅତି ଶୀତଳ ଜଳ ଦେଲେ।
ତଚ୍ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ ପାପିଷ୍ଠଶ୍ଚୋଵାସ ତତ୍ସମୀପତଃ । ଚକାର ପ୍ରଶ୍ନମିତି ତାଂ କା ତ୍ଵଂ କଲ୍ଯାଣି ଵର୍ତସେ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଏହା ଭୋଜନ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଗଲେ ଓ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ କାହିଁକି ଆସିଛ?'
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଵରାରୋହାଂ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧରାମ୍ । ଶରତ୍ପଦ୍ମୋତ୍ସଵାସ୍ଯାଂ ଚ ସସ୍ମିତାଂ ସୁଦତୀଂ ସତୀମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତି, ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଟି ଓ ସ୍ତନ, ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ହସୁଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଦନ୍ତ ଓ ପତିବ୍ରତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ମୂର୍ଚ୍ଛାମଵାପ କୃପଣଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ । ସ କରେଣ ସମାକୃଷ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗାରଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
କାମବାଣରେ ଆକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଃଖୀ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ; ହାତ ଧରି, ଅଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସତୀ ଚୁକୋପ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ସ୍ତମ୍ଭିତଂ ଚ ଚକାର ହ । ସ ଜଡୋ ହସ୍ତପାଦୈଶ୍ଚ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ନ ଚ କ୍ଷମଃ
ପତିବ୍ରତା ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଅଚଳ କରିଦେଲେ; ସେ ଜଡ ହୋଇ, ହାତ ପା ଚଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ମନସା ଦେଵୀଂ ପ୍ରଯଯୌ ପଦ୍ମଲୋଚନାମ୍ । ସା ତୁଷ୍ଟା ତସ୍ଯ ସ୍ତଵନଂ ସୁକୃତଂ ଚ ଚକାର ହ
ସେ ମନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ପଦ୍ମନୟନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଦେବୀ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାହାକୁ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସା ଶଶାପ ମଦର୍ଥେ ତ୍ଵଂ ଵିନଂକ୍ଷ୍ଯସି ସବାନ୍ଧଵଃ । ସ୍ପୃଷ୍ଟାହଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାମାଦ୍ ବଲଂ ଚାପ୍ଯଵଲୋକଯ
ସେ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହେବ। ଏବଂ ଆମକୁ ଚୁଇଁବାରୁ, ଏବେ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଚ ଯୋଗେନ ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚକାର ହ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତାଂ ଚ ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହଂ ରାଵଣୋ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ସେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଦେହ ଛାଡିଲେ। ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ତାକୁ ରଖି, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅହୋ କିମଦ୍ଭୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ କିଂ କୃତଂ ଵାନଯାଧୁନା । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିଲଲାପ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଆହା, କେମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି! ସେ ଏବେ କଣ କରିଲେ? ଏପରି ଭାବି ଭାବି, ରାବଣ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖ କରିଲେ।
ସା ଚ କାଲାନ୍ତରେ ସାଧ୍ଵୀ ବଭୂଵ ଜନକାତ୍ମଜା । ସୀତାଦେଵୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଯଦର୍ଥେ ରାଵଣୋ ହତଃ
ସମୟ କେତେକ ପରେ, ସେ ସତୀ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୀତାଦେବୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ନେଇ ରାବଣ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ମହାତପସ୍ଵିନୀ ସା ଚ ତପସା ପୂର୍ଵଜନ୍ମତଃ । ଲେଭେ ରାମଂ ଚ ଭର୍ତାରଂ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ହରିମ୍
ସେ ମହାତପସ୍ୱିନୀ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରି ରାମଙ୍କୁ ପତି ଭାବରେ ପାଇଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ ତପସାଽଽରାଧ୍ଯ ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍ । ସା ରମା ସୁଚିରଂ ରେମେ ରାମେଣ ସହ ସୁନ୍ଦରୀ
ତପସ୍ୟାରେ ଆରାଧନା କରି, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଜଗତ୍ନାଥକୁ ପାଇଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ରମା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଜାତିସ୍ମରା ନ ସ୍ମରତି ତପସଶ୍ଚ କ୍ଲମଂ ପୁରା । ସୁଖେନ ତଜ୍ଜହୌ ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖଂ ଚାପି ସୁଖଂ ଫଲେ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ମନେ କରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡିଦେଲେ, କାରଣ ସୁଖ ହେଉଛି ତପସ୍ୟାର ଫଳ।
ନାନାପ୍ରକାରଵିଭଵଂ ଚକାର ସୁଚିରଂ ସତୀ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁକୁମାରଂ ତମତୀଵ ନଵଯୌଵନା
ସେ ସତୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସୁକୁମାର, ନବଯୁବକ ପତିକୁ ପାଇଲେ।
ଗୁଣିନଂ ରସିକଂ ଶାନ୍ତଂ କାନ୍ତଂ ଦେଵମନୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ରୁଚିରଂ ତଥା ଲେଭେ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ସେ ଚାହିଁଥିବା ପରି, ଗୁଣବତୀ, ରସିକ, ଶାନ୍ତ, ଅପୂର୍ବ, ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ରମଣୀୟ ପତିକୁ ପାଇଲେ।
ପିତୁଃ ସତ୍ଯପାଲନାର୍ଥଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ରଘୂଦ୍ଵହଃ । ଜଗାମ କାନନଂ ପଶ୍ଚାତ୍କାଲେନ ଚ ବଲୀଯସା
ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟବାଦା ପାଳନ ପାଇଁ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ କାନନକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଥୌ ସମୁଦ୍ରନିକଟେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ । ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ଵହ୍ନିଂ ଚ ଵିପ୍ରରୂପଧରଂ ହରିଃ
ସେ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆକାରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାମଂ ଚ ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଚ ଦୁଃଖୀ ବଭୂଵ ହ । ଉଵାଚ କିଞ୍ଚିତ୍ସତ୍ଯେଷ୍ଟଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାଯଣଃ
ରାମଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସତ୍ୟପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ସେ କିଛି ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ ଭଗଵଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ରାମ କାଲୋଽଯଂ ଯଦୁପସ୍ଥିତଃ । ସୀତାହରଣକାଲୋଽଯଂ ତଵୈଵ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶୁଣ, ରାମ, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି। ସୀତା ଉଠାଇ ନେବାର ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି।'
ଦୈଵଂ ଚ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯଂ ଚ ନ ଚ ଦୈଵାତ୍ପରୋ ବଲୀ । ଜଗତ୍ପ୍ରସୂଂ ମଯି ନ୍ଯସ୍ଯ ଛାଯାଂ ରକ୍ଷାନ୍ତିକେଽଧୁନା
'ଭାଗ୍ୟକୁ ରୋକିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ଭାଗ୍ୟଠାରୁ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା ସୀତାକୁ ଏବେ ମୋଠାରେ ରଖ, ରାକ୍ଷସ ନିକଟରେ।'
ଦାସ୍ଯାମି ସୀତାଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ପରୀକ୍ଷାସମଯେ ପୁନଃ । ଦେଵୈଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତୋଽହଂ ଚ ନ ଚ ଵିପ୍ରୋ ହୁତାଶନଃ
'ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ମୁଁ ସୀତାକୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେବି। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିଦେବ।'
ରାମସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ । ସ୍ଵୀକାରଂ ଵଚସଶ୍ଚକ୍ରେ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ।
ଵହ୍ନିର୍ଯୋଗେନ ସୀତାଯା ମାଯାସୀତାଂ ଚକାର ହ । ତତ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣସର୍ଵାଙ୍ଗାଂ ଦଦୌ ରାମାଯ ନାରଦ
ଅଗ୍ନିଦେବ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ମାୟା ସୀତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ସୀତା ପରି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମାନ। ତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନାରଦ।
ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ ଯଯୌ ଗୋପ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ନିଷିଧ୍ଯ ଚ । ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନୈଵ ବୁବୁଧେ ଗୋପ୍ଯମନ୍ଯସ୍ଯ କା କଥା
ସୀତାକୁ ନେଇ, ସେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ, କିଏଁ କିଛି କହିବାକୁ ନିଷେଧ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମୋ ଦଦର୍ଶ କାନକଂ ମୃଗମ୍ । ସୀତା ତଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ତଦର୍ଥେ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଏକ ସୁନା ହରିଣକୁ ଦେଖିଲେ; ସୀତା ଏହାକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଜାନକ୍ଯା ରକ୍ଷଣେ ଵନେ । ସ୍ଵଯଂ ଜଗାମ ତୂର୍ଣଂ ତଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକେନ ଚ
ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରଖି, ରାମ ନିଜେ ତୁରନ୍ତ ହରିଣକୁ ଧରିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହରିଣକୁ ଘାତ କଲେ।