ତତଃ ସ୍ଵଚକ୍ଷୁରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ପୁନଶ୍ଚ ତଦନୁଜ୍ଞଯା । ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣମେକଂ ଚ ରାଧାଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାକି ରାଧାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵପାର୍ଷଦୈଃ ପରିଵୃତଂ ଗୋପୀମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତମ୍ । ପୁନଃ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ନିଜ ସହଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖି, ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତଦଭିପ୍ରାଯମାଜ୍ଞାଯ ତାନୁଵାଚ ରମେଶ୍ଵରଃ । ସର୍ଵାତ୍ମା ସ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ
ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ରମେଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଆଗଚ୍ଛ କୁଶଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାଗଚ୍ଛ କମଲାପତେ । ଇହାଗଚ୍ଛ ମହାଦେଵ ଶଶ୍ଵତ୍କୁଶଲମସ୍ତୁ ଵଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଆସ, ବ୍ରହ୍ମା, ଆସ, କମଳାପତି; ଏଠାକୁ ଆସ, ମହାଦେବ—ସବୁବେଳେ ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
ଆଗତା ହି ମହାଭାଗା ଗଙ୍ଗାନଯନକାରଣାତ୍ । ଗଙ୍ଗା ଚ ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ଭଯେନ ଶରଣଂ ଗତା
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଆସିଛ; ଏବଂ ଭୟରେ ଗଙ୍ଗା ଚରଣପଦ୍ମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।
ରାଧେମାଂ ପାତୁମିଚ୍ଛନ୍ତୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତ୍ସନ୍ନିଧାନତଃ । ଦାସ୍ଯାମୀମାଂ ଚ ଭଵତାଂ ଯୂଯଂ କୁରୁତ ନିର୍ଭଯାମ୍
ରାଧା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି ଚାହିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ତୁମମାନଙ୍କର ଦାସୀ କରିଦିଅ; ତୁମେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କର।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସସ୍ମିତଃ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ତୁଷ୍ଟାଵ ରାଧାମାରାଧ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପରିପୂଜିତାମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କମଳୋଦ୍ଭବ ହସି ହସି ରାଧାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଆରାଧ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଵକ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସଂସ୍ତୂଯ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରଃ । ଧାତା ଚତୁର୍ଣାଂ ଵେଦାନାମୁଵାଚ ଚତୁରାନନଃ
ଚାରିଟି ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଚାରି ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଚତୁରାନନ କହିଲେ।
ଚତୁରାନନ ଉଵାଚ ଗଙ୍ଗା ତ୍ଵଦଙ୍ଗସମ୍ଭୂତା ପ୍ରଭୋଶ୍ଚ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ଯୁଵଯୋର୍ଦ୍ରଵରୂପା ସା ମୁଗ୍ଧଯୋଃ ଶଙ୍କରସ୍ଵନାତ୍
ଚତୁରାନନ କହିଲେ: ଗଙ୍ଗା ତୁମ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରାସମଣ୍ଡଳରେ ତୁମେ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଜଳରୂପ, ଶିବଙ୍କ ଡମରୁ ସ୍ୱନ୍ନିରେ ମୁଗ୍ଧ।
କୃଷ୍ଣାଂଶା ଚ ତ୍ଵଦଂଶା ଚ ତ୍ଵତ୍କନ୍ଯାସଦୃଶୀ ପ୍ରିଯା । ତ୍ଵନ୍ମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଣଂ କୃତ୍ଵା କରୋତୁ ତଵ ପୂଜନମ୍
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏବଂ ତୁମ ଅଂଶ, ତୁମ ଝିଅ ପରି ପ୍ରିୟ; ତୁମ ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତୁମ ପୂଜା କରୁ।
ଗୋଲୋକସ୍ଥା ଚ ଯା ଗଙ୍ଗା ସର୍ଵତ୍ରସ୍ଥା ତଥାମ୍ବିକେ । ତଦମ୍ବିକା ତ୍ଵଂ ଦେଵେଶୀ ସର୍ଵଦା ସା ତ୍ଵଦାତ୍ମଜା
ମା, ଗୋଲୋକରେ ବସିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଯିଏ ଗଙ୍ଗା, ସେ ତୁମେ, ଦେବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା; ସେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ଝିଅ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵୀଚକାର ଚ ସସ୍ମିତା । ଵହିର୍ବଭୂଵ ସା କୃଷ୍ଣପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠନଖାଗ୍ରତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ହସି ହସି ମନେ ରଖିଲେ; ତାପରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିର ନଖର ଛଡ଼ାରେ ବାହାରିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ସତ୍କୃତା ଶାନ୍ତା ତସ୍ଥୌ ତେଷାଂ ଚ ମଧ୍ଯତଃ । ଉଵାସ ତୋଯାଦୁତ୍ଥାଯ ତଦଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା
ସେଠାରେ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, ସେ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଜଳରୁ ବାହାରି, ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଦେବତା ଥିଲେ।
ତତ୍ତୋଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଥାପିତଂ ଚ କମଣ୍ଡଲୌ । କିଞ୍ଚିଦ୍ଦଧାର ଶିରସି ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧକୃତଶେଖରଃ
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଥୋଡ଼ା ଜଳ ତାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ମୁଣ୍ଡରେ ଯିଏ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଥୋଡ଼ା ଜଳ ଧରିଲେ।
ଗଙ୍ଗାଯୈ ରାଧିକାମନ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦଦୌ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ତତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ କଵଚଂ ପୂଜାଂ ଵିଧାନଂ ଧ୍ଯାନମେଵ ଚ
ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ, କମଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ରାଧିକା ମନ୍ତ୍ର, ସେହି ସ୍ତୁତି, କବଚ, ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ।
ସର୍ଵଂ ତତ୍ସାମଵେଦୋକ୍ତଂ ପୁରଶ୍ଚର୍ଯାକ୍ରମଂ ତଥା । ଗଙ୍ଗା ତାମେଵ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପ୍ରଯଯୌ ସହ
ଏହା ସମସ୍ତ, ସାମବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭାବେ, ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ; ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକାସাথে ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ଗଙ୍ଗା ତୁଲସୀ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀ । ଏତା ନାରାଯଣସ୍ଯୈଵ ଚତସ୍ରୋ ଯୋଷିତୋ ମୁନେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ତୁଳସୀ—ଏହି ଚାରିଜଣୀ ନାରାୟଣଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମୁନି।
ଅଥ ତଂ ସସ୍ମିତଃ କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁଵାଚ ସଃ । ସର୍ଵକାଲସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଦୁର୍ବୋଧମଵିପଶ୍ଚିତମ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ହସି ହସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: ସମସ୍ତ କାଳର କଥା ଅବୁଜ୍ଝ ଅବିବେକୀଙ୍କ ପାଇଁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଗୃହାଣ ଗଙ୍ଗାଂ ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ହେ ଵିଷ୍ଣୋ ହେ ମହେଶ୍ଵର । ଶୃଣୁ କାଲସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ମତ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଶାମଯ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର—ତମେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ବ୍ରହ୍ମା, ମୋ ପାଖରୁ କାଳର କଥା ଶୁଣ, ଭଲଭାବେ ମନ ଦେ।
ଯୂଯଂ ଚ ଯେଽନ୍ଯେ ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ମନଵସ୍ତଥା । ସିଦ୍ଧା ଯଶସ୍ଵିନଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଯେଽତ୍ରୈଵ ସମାଗତାଃ
ତମେ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ, ମନୁମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଯଶସ୍ବୀମାନେ—ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି—
ଏତେ ଜୀଵନ୍ତି ଗୋଲୋକେ କାଲଚକ୍ରଵିଵର୍ଜିତେ । ଜଲାପ୍ଲୁତେ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵଂ ଜାତଂ କଲ୍ପକ୍ଷଯୋଽଧୁନା
ଏମାନେ ଗୋଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କାଳଚକ୍ର ଚାଲେନି; ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଯେଽନ୍ଯଵିଶ୍ଵସ୍ଥାସ୍ତେ ଵିଲୀନାଧୁନା ମଯି । ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଚ ଵିନା ସର୍ଵଂ ଜଲମଗ୍ନଂ ଚ ପଦ୍ମଜ
ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଏବେ ମୋରେ ବିଲୀନ ହୋଇଛନ୍ତି; ବୈକୁଣ୍ଠ ବ୍ୟତୀତ, ସମସ୍ତ କିଛି, ହେ ପଦ୍ମଜ, ଜଳରେ ବିଲୀନ।
ଗତ୍ଵା ସୃଷ୍ଟିଂ କୁରୁ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦିକଂ ଭଵମ୍ । ସ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଵିରଚଯ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ଯାଅ, ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କର, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଆଦି ଜଗତ ତିଆରି କର; ତୋର ନିଜ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଢ଼, ପରେ ଗଙ୍ଗା ଯିବେ।
ଏଵମନ୍ଯେଷୁ ଵିଶ୍ଵେଷୁ ସୃଷ୍ଟୌ ବ୍ରହ୍ମାଦିକଂ ପୁନଃ । କରୋମ୍ଯହଂ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ସୁରୈଃ ସହ
ଏଭଳି, ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରେ; ତୁମେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କର।
ଗତୋ ବହୁତରଃ କାଲୋ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଚ ଚତୁର୍ମୁଖାଃ । ଗତାଃ କତିଵିଧାସ୍ତେ ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ଵେଧସଃ
ତୁମ ପାଇଁ ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା, ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ; ତୁମ ପରି ଅନେକ ଆସି ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଆସିବେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବେଧସ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଧିକାନାଥୋ ଜଗାମାନ୍ତଃପୁରେ ମୁନେ । ଦେଵା ଗତ୍ଵା ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚକ୍ରୁରେଵ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏଭଳି କହି, ରାଧିକାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ମୁନି; ଦେବମାନେ ଯାଇ, ପୁନି ଚେଷ୍ଟାରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଗୋଲୋକେ ଚ ସ୍ଥିତା ଗଙ୍ଗା ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଶିଵଲୋକକେ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ୍ଥିତାନ୍ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଯତ୍ର ପୁରଃ ସ୍ଥିତା
ଗୋଲୋକ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ଶିବଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲେ, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ବସିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ସା ଗତା ଗଙ୍ଗା ଚାଜ୍ଞଯା ପରମାତ୍ମନଃ । ନିର୍ଗତା ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜାତ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ସ୍ମୃତା
ସେଠାରେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଗଙ୍ଗା ଯାଇଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ୍ମପଦରୁ ବାହାରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗଙ୍ଗୋପାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସାରଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗା କଥା କୁହାଯାଇଛି—ଏହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସାର ଅଛି। ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ଗଙ୍ଗାଯାଃ କୃଷ୍ଣପତ୍ନୀତ୍ଵଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ଗଙ୍ଗା ତୁଲସୀ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀ । ଏତା ନାରାଯଣସ୍ଯୈଵ ଚତସ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରିଯା ଇତି
ଗଙ୍ଗାଙ୍କର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା। ନାରଦ କହିଲେ: ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ତୁଳସୀ—ଏହି ଚାରିଜଣୀ ନାରାୟଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା।