ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ କୃଷ୍ଣଃ ସାଦରପୂର୍ଵକମ୍ । ସମ୍ଭାଷ୍ଯ ମଧୁରାଲାପୈଃ ସସ୍ମିତଶ୍ଚ ସସଂଭ୍ରମଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉଠିଲେ, ମଧୁର କଥାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ହସି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲେ—
ପ୍ରଣେମୁରତିସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ଗୋପା ନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରାଃ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତେ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ଗୋପମାନେ ଭୟରେ ଗଲା ଗଳା ହେବା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ପରମେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଉତ୍ଥାଯ ଗଙ୍ଗା ସହସା ସ୍ତୁତିଂ ବହୁ ଚକାର ସା । କୁଶଲଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୀତାତିଵିନଯେନ ଚ
ଗଙ୍ଗା ହଠାତ୍ ଉଠି, ବହୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ ଏବଂ ଭୟ ଓ ବଡ ନମ୍ରତା ସହିତ କୁଶଳ ଜାଣିବାକୁ ପଚାରିଲେ।
ନମ୍ରଭାଗସ୍ଥିତା ତ୍ରସ୍ତା ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୋଷ୍ଠତାଲୁକା । ଧ୍ଯାନେନ ଶରଣାଯତ୍ତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ବୁଜେ
ଗଙ୍ଗା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭୟରେ କମ୍ପିତ, ଗଳା, ଠୋଡ଼ ଓ ଜିଭ ଶୁଖା, ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ।
ତାଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମସ୍ଥିତାଂ କୃଷ୍ଣୋ ଭୀତାଯୈ ଚାଭଯଂ ଦଦୌ । ବଭୂଵ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତା ସା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଵରେଣ ଚ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବସି, ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଦୟାରେ ଗଙ୍ଗାର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ହେଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵସିଂହାସନସ୍ଥାଂ ଚ ରାଧାଂ ଗଙ୍ଗା ଦଦର୍ଶ ସା । ସୁସ୍ନିଗ୍ଧାଂ ସୁଖଦୃଶ୍ଯାଂ ଚ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ଗଙ୍ଗା ଉଚ୍ଚ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ରାଧାକୁ ଦେଖିଲେ, ଅତି ମୃଦୁ, ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଅସଂଖ୍ଯବ୍ରହ୍ମଣଃ କର୍ତ୍ରୀମାଦିସୃଷ୍ଟେଃ ସନାତନୀମ୍ । ସଦା ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷୀଯାଂ କନ୍ଯାଭିନଵଯୌଵନାମ୍
ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଦି ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ, ସଦା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷୀୟା କନ୍ୟା ଭାବରେ ଏବଂ ନବଯୌବନରେ ରହିଥିବା।
ଵିଶ୍ଵଵୃନ୍ଦେ ନିରୁପମାଂ ରୂପେଣ ଚ ଗୁଣେନ ଚ । ଶାନ୍ତାଂ କାନ୍ତାମନନ୍ତାଂ ତାମାଦ୍ଯନ୍ତରହିତାଂ ସତୀମ୍
ବିଶ୍ୱର ସଭାରେ ତିନି ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରିୟ, ଅନନ୍ତ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଆଦି ଅନ୍ତ ନାହିଁ।
ଶୁଭାଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ସୁଭଗାଂ ସ୍ଵାମିସୌଭାଗ୍ଯସଂଯୁତାମ୍ । ସୌନ୍ଦର୍ଯସୁନ୍ଦରୀଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସର୍ଵାସୁ ସୁନ୍ଦରୀଷୁ ଚ
ଶୁଭ, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁଭଗା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦରୀ।
କୃଷ୍ଣାର୍ଧାଙ୍ଗାଂ କୃଷ୍ଣସମାଂ ତେଜସା ଵଯସା ତ୍ଵିଷା । ପୂଜିତାଂ ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଵରେଣ ଚ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗୀନୀ, ତେଜ, ବୟସ ଓ ଦୀପ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣ ସମାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନାଂ ପ୍ରଭଯା ସଭାମୀଶସ୍ଯ ସୁପ୍ରଭାମ୍ । ସଖୀଦତ୍ତଂ ଚ ତାମ୍ବୂଲଂ ଭୁକ୍ତଵନ୍ତୀଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ତାଙ୍କର ତେଜ ମାଳିକଙ୍କ ସଭାକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା, ସଭା ନିଜେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା; ସଖୀମାନେ ଦିଆ ଦୁର୍ଲଭ ତାମ୍ବୁଳ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ଅଜନ୍ଯାଂ ସର୍ଵଜନନୀଂ ଧନ୍ଯାଂ ମାନ୍ଯାଂ ଚ ମାନିନୀମ୍ । କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣାଧିଦେଵୀଂ ଚ ପ୍ରାଣପ୍ରିଯତମାଂ ରମାମ୍
ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଜନନୀ, ଧନ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଭରିଥିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ପ୍ରାଣରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ରମା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାସେଶ୍ଵରୀଂ ତୃପ୍ତିଂ ନ ଜଗାମ ସୁରେଶ୍ଵରୀ । ନିମେଷରହିତାଭ୍ଯାଂ ଚ ଲୋଚନାଭ୍ଯାଂ ପପୌ ଚ ତାମ୍
ରାସର ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ ତୃପ୍ତି ନପାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ଅପ୍ରଭା ହୋଇ ତାକୁ ଦେଖି ରହିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଧା ଜଗଦୀଶମୁଵାଚ ସା । ଵାଚା ମଧୁରଯା ଶାନ୍ତା ଵିନୀତା ସସ୍ମିତା ମୁନେ
ଏହି ସମୟରେ, ରାଧା ଜଗତ୍ ନାଥଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ; ତାଙ୍କର କଥା ମୃଦୁ, ଶାନ୍ତ, ନମ୍ର ଓ ହସି ଭରିଥିଲା, ମୁନି।
ରାଧୋଵାଚ କେଯଂ ପ୍ରାଣେଶ କଲ୍ଯାଣୀ ସସ୍ମିତା ତ୍ଵନ୍ମୁଖାମ୍ବୁଜମ୍ । ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ସସ୍ମିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସକାମା ଵକ୍ରଲୋଚନା
ରାଧା କହିଲେ: ମୋ ପ୍ରାଣନାଥ, ଏହି କଳ୍ୟାଣୀ କିଏ, ହସି ହସି ତୁମର ମୁଖକମଳକୁ ତାକୁଛି, ତାଙ୍କର ଚାହିଁବା ଭରି ଚାହିଁ ରହିଛି।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ରୂପେଣ ପୁଲକାଙ୍କିତଵିଗ୍ରହା । ଵସ୍ତ୍ରେଣ ମୁଖମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୋହିତ, ଦେହରେ ରোমାଞ୍ଚ ହେଇଯାଇଛି, ପଟରେ ମୁଖ ଢାକି ଆବାର ଆବାର ଦେଖୁଛି।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ତାଂ ସଂନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସକାମଃ ସସ୍ମିତଃ ସଦା । ମଯି ଜୀଵତି ଗୋଲୋକେ ଭୂତା ଦୁର୍ଵୃତ୍ତିରୀଦୃଶୀ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ହସି ହସି ଦେଖୁଛ; ମୁଁ ଗୋଲୋକରେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି।
ତ୍ଵମେଵ ଚୈଵ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତଂ ଵାରଂ ଵାରଂ କରୋଷି ଚ । କ୍ଷମାଂ କରୋମି ପ୍ରେମ୍ଣା ଚ ସ୍ତ୍ରୀଜାତିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧମାନସା
ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ; ମୁଁ ପ୍ରେମରେ କ୍ଷମା କରୁଛି, କାରଣ ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ମୃଦୁ।
ସଂଗୃହ୍ଯେମାଂ ପ୍ରିଯାମିଷ୍ଟାଂ ଗୋଲୋକାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଲମ୍ପଟ । ଅନ୍ଯଥା ନ ହି ତେ ଭଦ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର
ଏହି ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା, ନେଇ ଗୋଲୋକରୁ ଚାଲିଯାଅ, ଲମ୍ପଟ; ନହେଲେ, ବ୍ରଜନାଥ, ତୁମର ଭଲ ହେବ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଵିରଜାଯୁକ୍ତୋ ମଯା ଚନ୍ଦନକାନନେ । କ୍ଷମା କୃତା ମଯା ପୂର୍ଵଂ ସଖୀନାଂ ଵଚନାଦହୋ
ମୁଁ ଚନ୍ଦନ କାନନରେ ବିରଜା ସହିତ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲି; ପୂର୍ବେ ସଖୀମାନଙ୍କ କଥାରେ କ୍ଷମା କରିଥିଲି, ହାୟ!
ତ୍ଵଯା ମଚ୍ଛବ୍ଦମାତ୍ରେଣ ତିରୋଧାନଂ କୃତଂ ପୁରା । ଦେହଂ ତତ୍ଯାଜ ଵିରଜା ନଦୀରୂପା ବଭୂଵ ସା
ତୁମେ ମୋର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ, ସେଠାରେ ଗୁପ୍ତ ହେବା ଘଟିଥିଲା; ସେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଛାଡ଼ି, ବିରଜା ନଦୀ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ।
କୋଟିଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣା ତତୋ ଦୈର୍ଘ୍ଯେ ଚତୁର୍ଗୁଣା । ଅଦ୍ଯାପି ଵିଦ୍ଯମାନା ସା ତଵ ସତ୍କୀର୍ତିରୂପିଣୀ
ସେ ନଦୀ, ଦଶ ମିଳିୟନ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ପ୍ରସ୍ତୃତ ଏବଂ ଚାରିଗୁଣା ଲମ୍ବା, ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି, ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତିର ଆକାର ନେଇ।
ଗୃହଂ ମଯି ଗତାଯାଂ ଚ ପୁନର୍ଗତ୍ଵା ତଦନ୍ତିକେ । ଉଚ୍ଚୈ ରୁରୋଦ ଵିରଜେ ଵିରଜେ ଚେତି ସଂସ୍ମରନ୍
ମୁଁ ଘରକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ସେଠାକୁ ଫେରିଲି, ତେବେ ବିରଜାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, 'ବିରଜା! ବିରଜା!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲି।
ତଦା ତୋଯାତ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ସା ଯୋଗାତ୍ସିଦ୍ଧଯୋଗିନୀ । ସାଲଙ୍କାରା ମୂର୍ତିମତୀ ଦଦୌ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍
ତାପରେ, ଜଳରୁ ବାହାରି, ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସିଦ୍ଧ ୟୋଗିନୀ, ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଦେହରେ ତୁମକୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଚ ସମାକ୍ଷିପ୍ଯ ଵୀର୍ଯାଧାନଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା । ତତୋ ବଭୂଵୁସ୍ତସ୍ଯାଂ ଚ ସମୁଦ୍ରାଃ ସପ୍ତ ଏଵ ଚ
ତାପରେ, ସେଉଁଠାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଶକ୍ତି ଦେଲ; ଏହିପରି, ସେଠାରେ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଶୋଭଯା ଗୋପ୍ଯା ଯୁକ୍ତଶ୍ଚମ୍ପକକାନନେ । ସଦ୍ଯୋ ମଚ୍ଛବ୍ଦମାତ୍ରେଣ ତିରୋଧାନଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଚମ୍ପକ ଉଦ୍ୟାନରେ ଚମକିଲା ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଦେଖାଗଲ; ତୁମେ ମୋର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ, ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ହେଲେ।
ଶୋଭା ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗାମ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲେ । ତତସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରଂ ଚ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ତେଜୋ ବଭୂଵ ହ
ଚମକ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳକୁ ଗଲା; ତାପରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ମୃଦୁ ତେଜରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ସଂଵିଭଜ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । ରତ୍ନାଯ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଣାଯ କିଞ୍ଚିନ୍ମଣିଵରାଯ ଚ
ତୁମେ ଏହି ତେଜକୁ ବାଣ୍ଟି, ଦୁଃଖ ହୀନ ହୃଦୟରେ ଦାନ କଲ; କିଛି ମଣିକୁ, କିଛି ସୁନାକୁ, ଏବଂ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣିକୁ।
କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୁଖାବ୍ଜେଭ୍ଯଃ କିଞ୍ଚିଦ୍ରାଜ୍ଞେ ଚ କିଞ୍ଚନ । କିଞ୍ଚିତ୍କିସଲଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପେଭ୍ଯଶ୍ଚାପି କିଞ୍ଚନ
କିଛି ନାରୀମାନଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ, କିଛି ରାଜାଙ୍କୁ, କିଛି କିଶଳୟକୁ ଏବଂ କିଛି ଫୁଲକୁ ଦିଆଗଲା।
କିଞ୍ଚିତ୍କଲେଭ୍ଯଃ ପକ୍ଵେଭ୍ଯଃ ସସ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚାପି କିଞ୍ଚନ । ନୃପଦେଵଗୃହେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତେଭ୍ଯଶ୍ଚ କିଞ୍ଚନ
କିଛି ପକ୍ୱ ତଣ୍ଡକୁ, କିଛି ଧାନ୍ୟକୁ, କିଛି ରାଜା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଘରକୁ, ଏବଂ କିଛି ସଂସ୍କୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।