ସ୍ତୋତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚ ନିକରୈର୍ଧ୍ଯାନୈର୍ଯୁତଂ ପୂଜାଵିଧିକ୍ରମୈଃ
ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ର, ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ।
ଭଵଂତି ଵିମୁଖା ଯେନ ଜନା ମାଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯତି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ମୋପାଇଁ ବିମୁଖ ହେବେ, ସେ ଏହି କାମ କରିବେ।
ଜନା ମନ୍ମଂତ୍ରପୂତାଶ୍ଚ ଗମିଷ୍ଯଂତି ଚ ମତ୍ପଦମ୍
ମୋ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଲୋକେ ଆସିବେ ଓ ମୋ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵିତା ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣଃ
ସମସ୍ତ କାମ ଫଳହୀନ ହେଇଯିବ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ହେବ।
ପୃଥିଵୀଵାସିନଃ କଚିତ୍କେଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଗନିଵାସିନଃ 9.12.
କେହି ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତି, କେହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସୁଦୃଢାଂ ସଦ୍ଯ ସ୍ତତୋ ମୂର୍ତିଂ ଚ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି
ଯିଏ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରଖିବେ, ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମୋ ରୂପକୁ ଦେଖିପାରିବ।
ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଜଗତାଂ ଧାତା ତମୁଵାଚ ଶିଵଂ ମୁଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆନନ୍ଦରେ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଂଗାତୋଯଂ କରେ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵୀକାରଂ ଚ ଚକାର ସଃ
ସେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ହାତରେ ନେଇ, ନିଜ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ।
ଵେଦସାରଂ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲନାଯ ଚ
ମୁଁ ବେଦର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ରକ୍ଷିବି ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି।
ସ ଯାତି କାଲସୂତ୍ରଂ ଚ ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଯଃ
ସେ କାଳର ସୂତ୍ରକୁ ଅନୁସରି ଚାଲିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆୟୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି।
ଆଵିର୍ବଭୂଵ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ରାଧଯା ସହିତସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ପରମାନନ୍ଦପୂର୍ଣାଶ୍ଚ ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ପୁନରୁତ୍ସଵମ୍
ସେମାନେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଣି ଉତ୍ସବ କରିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସୁଗୋପ୍ଯଂ ଚ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହିପରି ସମସ୍ତ କଥା ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି—ଏହା ଅତି ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ରାଧାକୃଷ୍ଣାଂଗସଂଭୂତା ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦା
ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଗଙ୍ଗୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ କଲେଃ ପଞ୍ଚସହସ୍ରାବ୍ଦେ ସମତୀତେ ସୁରେଶ୍ଵର । କ୍ଵ ଗତା ସା ମହାଭାଗ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ନାରଦ କହିଲେ: ମହାଦେବ, କଳିଯୁଗର ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଉତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ କେଉଁଠି ଗଲେ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଭାରତଂ ଭାରତୀଶାପାତ୍ସମାଗତ୍ଯେଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା । ଜଗାମ ତତ୍ର ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଶାପାନ୍ତେ ପୁନରେଵ ସା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଭାରତୀଙ୍କ ଶାପରେ, ଭାରତକୁ ଆସିଲେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ; ଶାପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ପୁଣି ଵୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।
ଭାରତୀ ଭାରତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଜ୍ଜଗାମ ହରେଃ ପଦମ୍ । ପଦ୍ମାଵତୀ ଚ ଶାପାନ୍ତେ ଗଙ୍ଗା ସା ଚୈଵ ନାରଦ
ଭାରତୀ ଭାରତକୁ ଛାଡି, ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ଗଲେ; ଶାପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ପଦ୍ମାବତୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ଗଲେ, ନାରଦ।
ଗଙ୍ଗା ସରସ୍ଵତୀ ଲକ୍ଷ୍ଯୀଶ୍ଚୈତାସ୍ତିସ୍ରଃ ପ୍ରିଯା ହରେଃ । ତୁଲସୀସହିତା ବ୍ରହ୍ମଂଶ୍ଚତସ୍ରଃ କୀର୍ତିତାଃ ଶ୍ରୁତୌ
ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଏହି ତିନି ଜଣୀ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ତୁଳସୀ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଚାରିଜଣୀ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କେନୋପାଯେନ ସା ଦେଵୀ ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜସମ୍ଭଵା । ବ୍ରହ୍ମକମଣ୍ଡଲୁସ୍ଥା ଚ ଶ୍ରୁତା ଶିଵପ୍ରିଯା ଚ ସା
ନାରଦ କହିଲେ: ଯେଉଁ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କମଣ୍ଡଳୁରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସେ କିପରି ଆସିଲେ?
ବଭୂଵ ସା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗା ନାରାଯଣପ୍ରିଯା । ଅହୋ କେନ ପ୍ରକାରେଣ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସେ କିପରି ହେଲେ? ଏହା କିପରି ଘଟିଲା, ଦୟାକରି ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ପୁରା ବଭୂଵ ଗୋଲୋକେ ସା ଗଙ୍ଗା ଦ୍ରଵରୂପିଣୀ । ରାଧାକୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସମ୍ଭୂତା ତଦଂଶା ତତ୍ସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ଗୋଲୋକରେ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ରବ ରୂପରେ ଥିଲେ, ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ସ୍ୱରୂପ।
ଦ୍ରଵାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି । ନଵଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା
ସେ ଦ୍ରବର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସେ ସଦା ଯୁବତୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।
ଶରନ୍ମଧ୍ଯାହ୍ନପଦ୍ମାସ୍ଯା ସସ୍ମିତା ସୁମନୋହରା । ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଭା ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭା
ଶରଦ ଦିନର ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ମଧ୍ୟାହ୍ନର ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ମୃଦୁ ହାସ ଏବଂ ଅତି ମନୋହର; ତାଙ୍କ ଚହେରା ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଛି, ଶରଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚାହାଣି।
ସ୍ନିଗ୍ଧପ୍ରଭାତିସୁସ୍ନିଗ୍ଧା ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପିଣୀ । ସୁପୀନକଠିନଶ୍ରୋଣିଃ ସୁନିତମ୍ବଯୁଗଂଧରା
ତାଙ୍କ ଚାହାଣି ନିମ୍ନ ଏବଂ ଅତି ମୃଦୁ, ସ୍ୱଭାବ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ; ତାଙ୍କ ନିତମ୍ବ ଭଲ ଗଠିତ ଏବଂ ଦୃଢ, ତିନି ଦେହର ଶୋଭା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ପୀନୋନ୍ନତଂ ସୁକଠିନଂ ସ୍ତନଯୁଗ୍ମଂ ସୁଵର୍ତୁଲମ୍ । ସୁଚାରୁନେତ୍ରଯୁଗଲଂ ସୁକଟାକ୍ଷଂ ସୁଵଂକ୍ରିମମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଅତି ଭରିପୁରା, ଦୃଢ଼ ଓ ଗୋଲା ଅଂଶ, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚକୁ, ମନୋହର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗଠନ—
ଵଂକ୍ରିମଂ କବରୀଭାରଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯସଂଯୁତମ୍ । ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁଲଲିତଂ ସାର୍ଧଂ ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁଭିଃ
ତାଙ୍କର ଲହରୀ ଓ ଘନ କେଶ, ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଲାରେ ଶୋଭିତ, ସିନ୍ଦୂର ଚିହ୍ନ ଓ ଚନ୍ଦନ ଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ—
କସ୍ତୂରୀପତ୍ରିକାଯୁକ୍ତଂ ଗଣ୍ଡଯୁଗ୍ମଂ ମନୋରମମ୍ । ବନ୍ଧୂକକୁସୁମାକାରମଧରୋଷ୍ଠଂ ଚ ସୁନ୍ଦରମ୍
ତାଙ୍କର ଗାଲ ମନୋହର ଓ କଷ୍ତୁରୀ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ତଳ ଓଠ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ବନ୍ଧୂକ ଫୁଲ ଭଳି ଆକୃତି—
ପକ୍ଵଦାଡିମବୀଜାଭଦନ୍ତପଂକ୍ତିସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ଵାସସୀ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧେ ଚ ନୀଵୀଯୁକ୍ତେ ଚ ବିଭ୍ରତୀ
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତର ଶୃଙ୍ଖଳା ପକ୍କ ଦାଡିମା ଗୁଡିକ ଭଳି ଚମକୁଛି, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଅଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ନୀବୀ ଲଗାଇ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି—
ସା ସକାମା କୃଷ୍ଣପାର୍ଶ୍ଵେ ସମୁଵାସ ସୁଲଜ୍ଜିତା । ଵାସସା ମୁଖମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଲୋଚନାଭ୍ଯାଂ ଵିଭୋର୍ମୁଖମ୍
ସେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଶର୍ମିତ ଭାବରେ ବସିଲେ, ପୋଶାକରେ ମୁହଁ ଢାକି, ଚକୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁହଁକୁ ନିରିଖିଲେ—
ନିମେଷରହିତାଭ୍ଯାଂ ଚ ପିବନ୍ତୀ ସତତଂ ମୁଦା । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନା ହର୍ଷାନ୍ନଵସଙ୍ଗମଲାଲସା
ତାଙ୍କର ଅନ୍ଦ୍ରିଆ ଚକୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ରହିଲେ, ମୁହଁ ଫୁଲି ଉଠିଲା, ନୂତନ ସାଙ୍ଗ ଲାଗି ଅତି ଆଗ୍ରହୀ—