ଶିଵଲିଙ୍ଗଂ ଶିଵାମର୍ଚାଂ ଯଶ୍ଚାର୍ପଯତି ଭୂତଲେ । ଶତମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଯାଵତ୍କୃମିଭକ୍ଷଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
ଯେ କେହି ଶିବଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୀଟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ଶଙ୍ଖଂ ଯନ୍ତ୍ରଂ ଶିଲାତୋଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ତୁଲସୀଦଲମ୍ । ଯଶ୍ଚାର୍ପଯତି ଭୂମୌ ଚ ସ ତିଷ୍ଠେନ୍ନରକେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ଭୂମିରେ ଶଂଖ, ଯନ୍ତ୍ର, ପାଥର, ପାଣି, ଫୁଲ କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ରଖନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରେ ରହନ୍ତି।
ଜପମାଲାଂ ପୁଷ୍ପମାଲାଂ କର୍ପୂରଂ ରୋଚନଂ ତଥା । ଯୋ ମୂଢଶ୍ଚାର୍ପଯେଦ୍ଭୂମୌ ସ ଯାତି ନରକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ମୂର୍ଖ ଜପମାଳା, ଫୁଲମାଳା, କର୍ପୂର କିମ୍ବା ହଳଦି ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଭୂମୌ ଚନ୍ଦନକାଷ୍ଠଂ ଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ କୁଶମୂଲକମ୍ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭୂମୌ ନରକେ ଵସେନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରାଵଧି
ଯେ ଭୂମିରେ ଚନ୍ଦନ କାଠ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, କିମ୍ବା କୁଶ ମୂଳ ରଖନ୍ତି, ସେ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ପୁସ୍ତକଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଚ ଭୂମୌ ସଂସ୍ଥାପଯେନ୍ନରଃ । ନ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଯୋନୌ ଚ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଜନିଃ
ଯଦି କେହି ପୁସ୍ତକ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ପାପମିହ ଵୈ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଗ୍ରନ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଵର୍ଣକୈଃ
ଗଠି ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ପୂଜ୍ୟ, ଭୂମିରେ ରଖିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ପାଆନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ଭୂମିଂ କ୍ଷୀରେଣ ନ ହି ସିଞ୍ଚତି । ସ ଯାତି ତପ୍ତଭୂମିଂ ଚ ସନ୍ତପ୍ତଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେ କେହି ଯଜ୍ଞ କରି ପରେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧରେ ଛିଁଟନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ଭୂମିରେ ଦୁଃଖ ପାଇ ରହନ୍ତି।
ଭୂକମ୍ପେ ଗ୍ରହଣେ ଯୋ ହି କରୋତି ଖନନଂ ଭୁଵଃ । ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ମହାପାପୋ ହ୍ଯଙ୍ଗହୀନୋ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଭୂକମ୍ପ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ଭୂମି ଖୋଦନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପାପୀ ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଅଙ୍ଗହୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ଭଵନଂ ଯତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂମିସ୍ତେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତା । କାଶ୍ଯପୀ କଶ୍ଯପସ୍ଯେଯମଚଲା ସ୍ଥିରରୂପତଃ
ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କର ଘର ହେଉଛି, ତାହାକୁ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଭୂମି କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଝିଅ କାଶ୍ୟପୀ, ଏହା ଅଚଳ ଏବଂ ଦୃଢ ରୂପରେ ଅଟୁଟ।
ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରା ଧାରଣାଚ୍ଚାନନ୍ତାନନ୍ତସ୍ଵରୂପତଃ । ପୃଥିଵୀ ପୃଥୁକନ୍ଯାତ୍ଵାଦ୍ଵିସ୍ତୃତତ୍ଵାନ୍ମହାମୁନେ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱମ୍ଭରା, ଅନେକ ରୂପ ଥିବାରୁ ଅନନ୍ତା, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମହାମୁନି।
ଗଙ୍ଗୋପାଖ୍ଯାନଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ
ଗଙ୍ଗା କଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା।
ଭାରତେ ଭାରତୀଶାପାତ୍ସା ଜଗାମ ସୁରେଶ୍ଵରୀ
ନାରଦ କହିଲେ: ଭାରତୀଙ୍କ ଶାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବୀ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଗଲେ।
କଥଂ କୁତ୍ର ଯୁଗେ କେନ ପ୍ରାର୍ଥିତା ପ୍ରେରିତା ପୁରା
କେମିତି, କେଉଁଠି, କେଉଁ ଯୁଗରେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଡାକିଥିଲେ କିମ୍ବା ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ?
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚ ଵୈଦର୍ଭୀ ଶୈବ୍ଯା ଚ ଦ୍ଵେ ମନୋହରେ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ— ସେଠାରେ ସେଉଁଥିଲେ ଦୁଇଜଣ ରମଣୀ, ବୈଦର୍ଭୀ ଓ ଶୈବ୍ୟା, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ।
ତତ୍ପତ୍ନ୍ଯାମେକପୁତ୍ରଶ୍ଚ ବଭୂଵ ସୁମନୋହରଃ
ସେଉଁଥିର ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଠାରୁ ଏକମାତ୍ର ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲା।
ଅନ୍ଯା ଚାଽଽରାଧଯାମାସ ଶଂକରଂ ପୁତ୍ର କାମୁକୀ
ଅନ୍ୟ ଝିଅ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ।
ଗତେ ଶତାବ୍ଦେ ପୂର୍ଣେ ଚ ମାଂସପିଂଡଂ ସୁଷାଵ ସା
ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ଏକ ମାଂସପିଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଶଂଭୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ତତ୍ସମୀପଂ ଜଗାମ ହ
ଶମ୍ଭୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଅ ହେଲେ, ସମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।
କପିଲସ୍ଯ ମୁନେଃ ଶାପାଦ୍ବଭୂଵୁର୍ଭସ୍ମସାଚ୍ଚ ତେ 9.11.
କପିଳ ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲେ।
ତପଶ୍ଚକାରାଽସମଂଜୋ ଗଂଗାନଯନକାରଣାତ୍
ଅସମଞ୍ଜସ୍ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅଂଶୁମାଂସ୍ତସ୍ଯ ତନଯୋ ଗଂଗାନଯନକାରଣାତ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ଭଗୀରଥସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗଵତଃ ସୁଧୀଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭଗୀରଥ ଏକ ମହାଭକ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଥିଲେ।
ତପଃ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷଵର୍ଷଂ ଗଂଗାନଯନକାରଣାତ୍
ସେ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ କିଶୋରଗୋପଵେଷିଣମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ— ଦୁଇଟି ହାତ, ହାତରେ ବାଂଶୀ, ଏବଂ ଯୁବକ ଗୋପାଳ ଭାବରେ ଥିବା ଜଣେ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱେଚ୍ଛାମୟ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ।
ନିର୍ଲିପ୍ତଂ ସାକ୍ଷିରୂପଂ ଚ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ସେ ଅସଙ୍ଗ, ସାକ୍ଷୀ ସ୍ୱରୂପ, ଗୁଣରହିତ ଓ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନଂ ରଲଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଲୀଲଯା ଚ ଵରଂ ପ୍ରାପ ଵାଂଛିତଂ ଵଂଶତା ରଣମ୍
ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ— ବଂଶ ପ୍ରବାହ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସଗରସ୍ଯ ସୁତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵୃତାନ୍କୁରୁ ମମାଜ୍ଞଯା ।।9.11.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ— ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।