ପୃଥିଵ୍ଯୁପାଖ୍ଯାନେ ନରକଫଲପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଭୂମିଦାନକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପଂ ତଦ୍ଧରଣେନ ଚ । ପରଭୂହରଣାତ୍ପାପଂ ପରକୂପେ ଖନନେ ତଥା
ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ — ନରକ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତିର ବିବରଣୀ ।
ଅମ୍ବୁଵାଚ୍ଯାଂ ଭୂଖନନେ ଵୀର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଯାଗ ଏଵ ଚ । ଦୀପାଦିସ୍ଥାପନାତ୍ପାପଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନତଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଭୂମି ଦାନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ଏହା ନେଇବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ଅନ୍ୟର ଜମି ନେଇବା ଓ ଅନ୍ୟର କୁଆଁରେ ଖୋଦିବା ଦୋଷ —
ଅନ୍ଯଦ୍ଵା ପୃଥିଵୀଜନ୍ଯଂ ପାପଂ ଯତ୍ପୃଚ୍ଛତେ ପରମ୍ । ଯଦସ୍ତି ତତ୍ପ୍ରତୀକାରଂ ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂଵର
ଜମିକୁ ପୋଖରୀ କରିବା, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବୀର୍ୟ ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଦୀପ ଆଦି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଯେ ପାପ ହୁଏ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଵିତସ୍ତିମାତ୍ରଭୂମିଂ ଚ ଯୋ ଦଦାତି ଚ ଭାରତେ । ସନ୍ଧ୍ଯାପୂତାଯ ଵିପ୍ରାଯ ସ ଯାତି ଶିଵମନ୍ଦିରମ୍
ଅଥବା ପୃଥିବୀ ସଂପୃକ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପ ଯଦି ଅଛି, ତାହାର ପ୍ରତିକାର କିଛି ଥିଲେ, ହେ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କୁହ ।
ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵସସ୍ଯାଢ୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦଦାତି ଚ । ଭୂମିରେଣୁପ୍ରମାଣାବ୍ଦମନ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁପଦେ ସ୍ଥିତିଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ଯିଏ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏକ ବିତ ମାତ୍ର ଜମି ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଏ ।
ଗ୍ରାମଂ ଭୂମିଂ ଚ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦଦାତି ଯଃ । ସର୍ଵପାପାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୌ ଚୋଭୌ ଦେଵୀପୁରଃସ୍ଥିତୌ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜମି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ଏହି ଜମିର ଧୂଳିକଣା ଯେତେ ଦିନ ରହିବ, ସେ ତେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ନିକଟରେ ବସିଥାଏ ।
ଭୂମିଦାନଂ ଚ ତତ୍କାଲେ ଯଃ ସାଧୁଶ୍ଚାନୁମୋଦତେ । ସ ଚ ପ୍ରଯାତି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମିତ୍ରଗୋତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଗ୍ରାମ, ଜମି ଓ ଧାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ଦୁଇଜଣେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ।
ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ବ୍ରହ୍ମଵୃତ୍ତିଂ ହରେତ୍ତୁ ଯଃ । ସ ତିଷ୍ଠତି କାଲସୂତ୍ରେ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଯିଏ ଭୂମି ଦାନ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଏହି ଦାନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ଗୋତ୍ର ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଏ ।
ତତ୍ଯୁତ୍ରପୌତ୍ରପ୍ରଭୃତିର୍ଭୂମିହୀନଃ ଶ୍ରିଯା ହତଃ । ପୁତ୍ରହୀନୋ ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚ ଘୋରଂ ଯାତି ଚ ରୌରଵମ୍
ଯିଏ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ନେଇଯାଏ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧି ରହେ ।
ଗଵାଂ ମାର୍ଗଂ ଵିନିଷ୍କୃଷ୍ଯ ଯଶ୍ଚ ସସ୍ଯଂ ଦଦାତି ଚ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଚୈଵ କୁମ୍ଭୀପାକେ ଚ ତିଷ୍ଠତି
ଏପରି ଜମିହୀନ ଥିବା ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପଉତା ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ ଧନ-ସମ୍ପଦରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୁଅ ନଥିବା ଏବଂ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ଗୋଷ୍ଠଂ ତଡାଗଂ ନିଷ୍କୃଷ୍ଯ ମାର୍ଗେ ସସ୍ଯଂ ଦଦାତି ଯଃ । ସ ତିଷ୍ଠତ୍ଯସିପତ୍ରେ ଚ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଯିଏ ଗାଈଙ୍କ ପଥ ସଫା କରି ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହେ ।
ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡାନନୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପରକୂପେ ଚ ସ୍ନାତି ଯଃ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନରକଂ ଚୈଵ ସ୍ନାନଂ ନିଷ୍ଫଲମେଵ ଚ
ଯିଏ ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ପୋଖରୀ ସଫା କରି ପଥରେ ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉପରେ ରହେ ।
କାମୀ ଭୂମୌ ଚ ରହସି ଵୀର୍ଯତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯଃ । ଭୂମିରେଣୁପ୍ରମାଣଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ତିଷ୍ଠତି ରୌରଵେ
ଯିଏ ପଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡ ଦେଇନାହିଁ ଅନ୍ୟର କୁଆଁରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ନାନ ଅଫଳ ହୁଏ ।
ଅମ୍ବୁଵାଚ୍ଯାଂ ଭୂକରଣଂ ଯଃ କରୋତି ଚ ମାନଵଃ । ସ ଯାତି କୃମିଦଂଶଂ ଚ ସ୍ଥିତିସ୍ତତ୍ର ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଚୁପଚାପ ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ କାମବଶତଃ ବୀର୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପୃଥିବୀର ଧୂଳିକଣା ପ୍ରମାଣ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୌରବ ନରକରେ ରହେ ।
ପରକୀଯେ ଲୁପ୍ତକୂପେ କୂପଂ ମୂଢଃ କରୋତି ଯଃ । ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ଚ ଲୁପ୍ତାଯାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ଦଦାତି ଯଃ
ଯେ ମୂର୍ଖ ଅନ୍ୟର ବନ୍ଦ ପୁଆରେ ପୁଆ ଖୋଦେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପୋଖରୀ ଶୁଖିଯାଇଥିଲେ ସେଠି ପୋଖରୀ ଦାନ କରେ,
ସର୍ଵଂ ଫଲଂ ପରସ୍ଯୈଵ ତପ୍ତକୁଣ୍ଡଂ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ସଃ । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସନ୍ତପ୍ତୋ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସମସ୍ତ ଫଳ କେବଳ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ; ସେ ତପ୍ତ କୁଆଁରେ ପହଞ୍ଚି ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ପାଇ ରହେ।
ପରକୀଯେ ତଡାଗେ ଚ ପଙ୍କମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଚୋନ୍ମୃଜେତ୍ । ରେଣୁପ୍ରମାଣଵର୍ଷଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵସେନ୍ନରଃ
ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟର ପୋଖରୀରୁ କାଦ ଉଠାଇ ସେଠି ସଫା କରେ, ତେବେ ଧୂଳି କଣା ଗଣନା ଯେତେ ବର୍ଷ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରେ।
ପିଣ୍ଡଂ ପିତ୍ରେ ଭୂମିଭର୍ତୁର୍ନ ପ୍ରଦାଯ ଚ ମାନଵଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରୋତି ଯୋ ମୂଢୋ ନରକଂ ଯାତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯେ ମଣିଷ ଭୂମିମାଳିକଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ମୂର୍ଖ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଭୂମୌ ଦୀପଂ ଯୋଽର୍ପଯତି ସ ଚାନ୍ଧଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ । ଭୂମୌ ଶଙ୍ଖଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଷ୍ଠଂ ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଲଭେତ୍
ଯେ ଭୂମିରେ ଦୀପ ରଖନ୍ତି, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଭୂମିରେ ଶଂଖ ରଖିଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ପାଆନ୍ତି।
ମୁକ୍ତାଂ ମାଣିକ୍ଯହୀରୌ ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ମଣିଂ ତଥା । ପଞ୍ଚ ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ଭୂମୌ ସ ଚାନ୍ଧଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେ ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ, ହୀରା, ସୁନା କିମ୍ବା ମଣି ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ଶିଵଲିଙ୍ଗଂ ଶିଵାମର୍ଚାଂ ଯଶ୍ଚାର୍ପଯତି ଭୂତଲେ । ଶତମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଯାଵତ୍କୃମିଭକ୍ଷଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
ଯେ କେହି ଶିବଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୀଟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ଶଙ୍ଖଂ ଯନ୍ତ୍ରଂ ଶିଲାତୋଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ତୁଲସୀଦଲମ୍ । ଯଶ୍ଚାର୍ପଯତି ଭୂମୌ ଚ ସ ତିଷ୍ଠେନ୍ନରକେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ଭୂମିରେ ଶଂଖ, ଯନ୍ତ୍ର, ପାଥର, ପାଣି, ଫୁଲ କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ରଖନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରେ ରହନ୍ତି।
ଜପମାଲାଂ ପୁଷ୍ପମାଲାଂ କର୍ପୂରଂ ରୋଚନଂ ତଥା । ଯୋ ମୂଢଶ୍ଚାର୍ପଯେଦ୍ଭୂମୌ ସ ଯାତି ନରକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ମୂର୍ଖ ଜପମାଳା, ଫୁଲମାଳା, କର୍ପୂର କିମ୍ବା ହଳଦି ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଭୂମୌ ଚନ୍ଦନକାଷ୍ଠଂ ଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଂ କୁଶମୂଲକମ୍ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭୂମୌ ନରକେ ଵସେନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରାଵଧି
ଯେ ଭୂମିରେ ଚନ୍ଦନ କାଠ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, କିମ୍ବା କୁଶ ମୂଳ ରଖନ୍ତି, ସେ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ପୁସ୍ତକଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଚ ଭୂମୌ ସଂସ୍ଥାପଯେନ୍ନରଃ । ନ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଯୋନୌ ଚ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଜନିଃ
ଯଦି କେହି ପୁସ୍ତକ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଭୂମିରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ପାପମିହ ଵୈ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଗ୍ରନ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଵର୍ଣକୈଃ
ଗଠି ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ପୂଜ୍ୟ, ଭୂମିରେ ରଖିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ପାଆନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ଭୂମିଂ କ୍ଷୀରେଣ ନ ହି ସିଞ୍ଚତି । ସ ଯାତି ତପ୍ତଭୂମିଂ ଚ ସନ୍ତପ୍ତଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ଯେ କେହି ଯଜ୍ଞ କରି ପରେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧରେ ଛିଁଟନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ଭୂମିରେ ଦୁଃଖ ପାଇ ରହନ୍ତି।
ଭୂକମ୍ପେ ଗ୍ରହଣେ ଯୋ ହି କରୋତି ଖନନଂ ଭୁଵଃ । ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ମହାପାପୋ ହ୍ଯଙ୍ଗହୀନୋ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଭୂକମ୍ପ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ଭୂମି ଖୋଦନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପାପୀ ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଅଙ୍ଗହୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ଭଵନଂ ଯତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂମିସ୍ତେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତା । କାଶ୍ଯପୀ କଶ୍ଯପସ୍ଯେଯମଚଲା ସ୍ଥିରରୂପତଃ
ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କର ଘର ହେଉଛି, ତାହାକୁ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଭୂମି କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଝିଅ କାଶ୍ୟପୀ, ଏହା ଅଚଳ ଏବଂ ଦୃଢ ରୂପରେ ଅଟୁଟ।
ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରା ଧାରଣାଚ୍ଚାନନ୍ତାନନ୍ତସ୍ଵରୂପତଃ । ପୃଥିଵୀ ପୃଥୁକନ୍ଯାତ୍ଵାଦ୍ଵିସ୍ତୃତତ୍ଵାନ୍ମହାମୁନେ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱମ୍ଭରା, ଅନେକ ରୂପ ଥିବାରୁ ଅନନ୍ତା, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମହାମୁନି।