ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଯଶସଃ ପୁତ୍ରଃ କଲ୍କିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ନାରାଯଣକଲାଂଶଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହିମା ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ କଳ୍କି ଜନ୍ମ ନେବେ; ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।
ଦୀର୍ଘେଣ କରଵାଲେନ ଦୀର୍ଘଘୋଟକଵାହନଃ । ମ୍ଲେଚ୍ଛଶୂନ୍ଯାଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ କରିଷ୍ଯତି
ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଧରି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ସେ ତିନି ରାତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ମ୍ଲେଛମୁକ୍ତ କରିଦେବେ।
ନିର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂ ଵସୁଧାଂ କୃତ୍ଵା ଚାନ୍ତର୍ଧାନଂ କରିଷ୍ଯତି । ଅରାଜକା ଚ ଵସୁଧା ଦସ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୃଥିବୀକୁ ମ୍ଲେଛମୁକ୍ତ କରି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବେ; ଏବେ ପୃଥିବୀ ରାଜା ବିନା ଓ ଚୋର-ଡକାତିର ଦଖଳରେ ରହିବ।
ସ୍ଥୂଲାପ୍ରମାଣା ଷଡ୍ରାତ୍ରଂ ଵର୍ଷଧାରାଽଽପ୍ଲୁତା ମହୀ । ଲୋକଶୂନ୍ଯା ଵୃକ୍ଷଶୂନ୍ଯା ଗୃହଶୂନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଛଅ ରାତି ଧରି ଭାରି ବର୍ଷାରେ ପୃଥିବୀ ଡୁବିଯିବ; ଲୋକ, ଗଛ ଓ ଘର ଶୂନ୍ୟ ହେଇଯିବ।
ତତଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାଃ କରିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯୁଦଯଂ ମୁନେ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶୁଷ୍କତାଂ ପୃଥ୍ଵୀ ସମା ତେଷାଂ ଚ ତେଜସା
ତାପରେ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବେ, ମୁନି; ସେମାନଙ୍କ ତେଜରେ ପୃଥିବୀ ପୁରା ଶୁଷ୍କ ହେଇଯିବ।
କଲୌ ଗତେ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଚ କୃତେ ଯୁଗେ । ତପଃସତ୍ତ୍ଵସମାଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମଃ ପୂର୍ଣୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେବ ଓ କୃତଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତପସ୍ୟା ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ତପସ୍ଵିନଶ୍ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ଵେଦଜ୍ଞା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭୁଵି । ପତିଵ୍ରତାଶ୍ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ଯୋଷିତଶ୍ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ
ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହିଳା ଥିବେ।
ରାଜାନଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵେ ଵିପ୍ରଭକ୍ତା ମନସ୍ଵିନଃ । ପ୍ରତାପଵନ୍ତୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମରତାଃ ସଦା
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସଦା ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ଲାଗି ରହିବେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଵାଣିଜ୍ଯନିରତା ଵିପ୍ରଭକ୍ତାଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକାଃ । ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାଶ୍ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ଵିପ୍ରସେଵିନଃ
ବଣିକମାନେ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଓ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଵିପ୍ରକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ଵଂଶା ଦେଵୀଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ । ଦେଵୀମନ୍ତ୍ରରତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୀଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ବଂଶ ଦେବୀଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିପୁରାଣଜ୍ଞାଃ ପୁମାଂସ ଋତୁଗାମିନଃ । ଲେଶୋ ନାସ୍ତି ହ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ ପୂର୍ଣୋ ଧର୍ମଃ କୃତେ ଯୁଗେ
ଲୋକମାନେ ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଋତୁଅନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି; କୃତଯୁଗରେ ଅଧର୍ମର ଏକ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି।
ଧର୍ମସ୍ତ୍ରିପାଚ୍ଚ ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵିପାଚ୍ଚ ଦ୍ଵାପରେ ତତଃ । କଲୌ ଵୃତ୍ତେ ଚୈକପାଚ୍ଚ ସର୍ଵଲୁପ୍ତିସ୍ତତଃ ପରମ୍
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମ ତିନି ପାଏ ରହେ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇ ପାଏ, କଳିଯୁଗରେ ଏକ ପାଏ ରହିଯାଏ; ତାପରେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଵାରାଃ ସପ୍ତ ତଥା ଵିପ୍ର ତିଥଯଃ ଷୋଡଶ ସ୍ମୃତାଃ । ତଥା ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଶ୍ଚ ଋତଵଶ୍ଚ ଷଡେଵ ଚ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସାତି ଦିନ, ସୋଳ ତିଥି, ବାରମାସ ଓ ଛଅ ଋତୁ ଥାଏ।
ଦ୍ଵୌ ପକ୍ଷୌ ଚାଯନେ ଦ୍ଵେ ଚ ଚତୁର୍ଭିଃ ପ୍ରହରୈର୍ଦିନମ୍ । ଚତୁର୍ଭିଃ ପ୍ରହରୈ ରାତ୍ରିର୍ମାସସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନୈସ୍ତଥା
ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଓ ଦୁଇ ଅୟନ ଅଛି; ଦିନ ଚାରି ପ୍ରହର ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ରାତି ମଧ୍ୟ ତେଣିଁ; ଏକ ମାସ ତିରିଶି ଦିନର।
ଵର୍ଷଂ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ଜ୍ଞେଯଂ କାଲସଂଖ୍ଯାଵିଧିକ୍ରମେ । ଯଥା ଚାଯାନ୍ତି ଯାନ୍ତ୍ଯେଵ ଯଥା ଯୁଗଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ବର୍ଷ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଥାଏ, ସମୟ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ; ଯେପରି ଏମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାନ୍ତି, ସେପରି ଚାରିଯୁଗ ମଧ୍ୟ।
ଵର୍ଷେ ପୂର୍ଣେ ନରାଣାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଚ ଦିଵାନିଶମ୍ । ଶତତ୍ରଯେ ଷଷ୍ଠ୍ଯଧିକେ ନରାଣାଂ ଚ ଯୁଗେ ଗତେ
ମଣିଷ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଦିନ ଓ ରାତି କଟିଯାଏ; ମଣିଷଙ୍କର ତିନିଶେଠିଅଠି ବର୍ଷ ଗଲେ ଏକ ଯୁଗ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ଦେଵାନାଂ ଚ ଯୁଗଂ ଜ୍ଞେଯଂ କାଲସଂଖ୍ଯାଵିଦାଂ ମତମ୍ । ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ତୁ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ଯୁଗାନାମେକସପ୍ତତିଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଯୁଗ ସମୟ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଜଣାଯିବ; ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ସତରେଏକ ଯୁଗ ହୁଏ।
ମନ୍ଵନ୍ତରସମଂ ଜ୍ଞେଯମାଯୁଷ୍ଯଞ୍ଚ ଶଚୀପତେଃ । ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମେ ଚେନ୍ଦ୍ରେ ଗତେ ବ୍ରହ୍ମଦିଵାନିଶମ୍
ଶଚୀପତିଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ସମାନ; ଅଠେଇଁଟି ଇନ୍ଦ୍ର ଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଓ ରାତି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତେ ଵର୍ଷେ ଗତେ ପାତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ । ପ୍ରଲଯଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ରାଦୃଷ୍ଟା ଵସୁନ୍ଧରା
ଏକଶଏଠିଅଠି ବର୍ଷ କଟିଗଲେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ହୁଏ; ଏହିବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ, ପୃଥିବୀ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।
ଜଲପ୍ଲୁତାନି ଵିଶ୍ଵାନି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ଋଷଯୋ ଜ୍ଞାନିନଃ ସର୍ଵେ ଲୀନାଃ ସତ୍ଯେ ଚିଦାତ୍ମନି
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସତ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି।
ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରକୃତିର୍ଲୀନା ତତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକୋ ଲଯଃ । ଲଯେ ପ୍ରାକୃତିକେ ଜାତେ ପାତେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁନେ
ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତି ଲୟ ହୁଏ, ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ଘଟେ; ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଳୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ହେଲେ, ହେ ମୁନି,
ନିମେଷମାତ୍ରଂ କାଲଶ୍ଚ ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମୁନେ । ଏଵଂ ନଶ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵାଣି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ଯଖିଲାନି ଚ
ଦେବୀଙ୍କର ସମୟ କେବଳ ଏକ ନିମିଷ ମାତ୍ର, ହେ ମୁନି; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଣ୍ଡ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ନିମେଷାନ୍ତରକାଲେନ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମେଣ ଚ । ଏଵଂ କତିଵିଧା ସୃଷ୍ଟିର୍ଲଯଃ କତିଵିଧୋଽପି ଵା
ଏକ ନିମିଷ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏଭଳି ବହୁ ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଳୟ ଅଛି।
କତି କଲ୍ପା ଗତାଯାତାଃ ସଂଖ୍ଯାଂ ଜାନାତି କଃ ପୁମାନ୍ । ସୃଷ୍ଟୀନାଂ ଚ ଲଯାନାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନାଂ ଚ ନାରଦ
କେଉଁ ଲୋକ ଜାଣେ କେତେ କଳ୍ପ ଗଲା ଓ ଆସିବ? କେଉଁ ଜଣେ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସଂଖ୍ୟା ଜାଣେ, ହେ ନାରଦ?
ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ସଂଖ୍ଯାଂ ଜାନାତି କଃ ପୁମାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମୀଶ୍ଵରଶ୍ଚୈକ ଏଵ ସଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କେତେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, କେଉଁ ଲୋକ ଜାଣେ? ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ସେଇ।
ସର୍ଵେଷାଂ ପରମାତ୍ମା ଚ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପଧୃକ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଂଶାସ୍ତସ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ମହାଵିରାଟ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମାତ୍ମା, ସତ୍, ଚିତ୍ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ, ମହାବିରାଟ୍ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଂଶ।
ତସ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ଵିରାଟ୍ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ସୈଵେଯଂ ପ୍ରକୃତିଃ ପରା । ତସ୍ଯାଃ ସକାଶାତ୍ସଞ୍ଜାତୋଽପ୍ଯର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରସ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ବିରାଟ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର; ଏହି ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ସେହି ପ୍ରକୃତିରୁ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।
ସୈଵ କୃଷ୍ଣୋ ଦ୍ଵିଧାଭୂତୋ ଦ୍ଵିଭୁଜଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜଶ୍ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ନିଜେ କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଦୁଇଟି ହାତ ଓ ଚାରିଟି ହାତ। ଚାରି ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଓ ଦୁଇ ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପ ଗୋଲୋକରେ ଅନ୍ୟେ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିତୃଣପର୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାକୃତିକଂ ଭଵେତ୍ । ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାକୃତିକଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଵରମେଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ତିଣି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ କିଛି ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପନ୍ନ। ପ୍ରକୃତିରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ଯେଉଁ କିଛି ହୋଇଛି, ସେସବୁ ଅବଶ୍ୟ ନଶ୍ୱର।
ଏଵଂଵିଧଂ ସୃଷ୍ଟିହେତୁଂ ସତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ଏଭଳି ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ପୁରାତନ; ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଠିତ, ଗୁଣରହିତ, ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ପରବ୍ରହ୍ମ।