ଯୈଃ କୈଶ୍ଚିଦ୍ଯତ୍ର ଵା ଜନ୍ମ ଲବ୍ଧଂ ଯେଷୁ ଚ ଜନ୍ତୁଷୁ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ପୂତା ଯାନ୍ତି କାଲେ ହରେଃ ପଦମ୍
ଯେଉଁଠି ଓ ଯେଉଁ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନକାଳରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସ ମୁକ୍ତୋ ମଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ । ମଦ୍ଗୁଣାଧୀନଵୃତ୍ତିର୍ଯଃ କଥାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ସନ୍ତତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ମୋର ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ମୋର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୋର ଗୁଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଏବଂ ସେ ସଦା ମୋର କଥାରେ ଲୀନ, ସେ ମୁକ୍ତ।
ମଦ୍ଗୁଣଶ୍ରୁତିମାତ୍ରେଣ ସାନନ୍ଦଃ ପୁଲକାନ୍ଵିତଃ । ସଗଦ୍ଗଦଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଃ ସ୍ଵାତ୍ମଵିସ୍ମୃତ ଏଵ ଚ
ମୋର ଗୁଣ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଏ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ, କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଏ, ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସେ ଏବଂ ସେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ।
ନ ଵାଞ୍ଛତି ସୁଖଂ ମୁକ୍ତିଂ ସାଲୋକ୍ଯାଦିଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମମରତ୍ଵଂ ଵା ତଦ୍ଵାଞ୍ଛା ମମ ସେଵନେ
ସେ ସୁଖ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ସାମୀପ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାରି ପ୍ରକାରର ନିକଟତା ଆଦି କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମା ହେବା କିମ୍ବା ଅମରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବଳ ମୋର ସେବା ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ମନୁତ୍ଵଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଚ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗରାଜ୍ଯାଦିଭୋଗଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ଚ ନ ଵାଞ୍ଛତି
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମନୁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରହ୍ମା ପଦବୀ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
ଭ୍ରମନ୍ତି ଭାରତେ ଭକ୍ତାସ୍ତାଦୃଗ୍ଜନ୍ମ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ମଦ୍ଗୁଣଶ୍ରଵଣାଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯଗାନୈର୍ନିତ୍ଯଂ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ଏପରି ଭକ୍ତମାନେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି; ଏପରି ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ସେମାନେ ସଦା ମୋର ଗୁଣ ଶୁଣିବା ଓ ଗାଇବାରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ତେ ଯାନ୍ତି ଚ ମହୀଂ ପୂତ୍ଵା ନରଂ ତୀର୍ଥଂ ମମାଲଯମ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମେ କୁରୁ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତଦାଜ୍ଞଯା ତାସ୍ତଚ୍ଚକ୍ରୁର୍ହରିସ୍ତସ୍ଥୌ ସୁଖାସନେ
ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ମଣିଷମାନେକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥ ଓ ମୋର ନିବାସସ୍ଥାନ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏବେ ଯଥାଯଥ କର, ପଦ୍ମା। ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ତାହା କଲେ ଏବଂ ହରି ସୁଖରେ ବସିଲେ।
ନାରାଯଣନାରଦସଂଵାଦେ କଲିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସରସ୍ଵତୀ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରମାଜଗାମ ଚ ଭାରତେ । ଗଙ୍ଗାଶାପେନ କଲଯା ସ୍ଵଯଂ ତସ୍ଥୌ ହରେଃ ପଦେ
ନାରାୟଣ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ କଳିର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସରସ୍ୱତୀ ପୁଣ୍ୟ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ; ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ନିଜେ କଳି ରୂପେ ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ଭାରତୀ ଭାରତଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯା । ଵାଣ୍ଯଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ସା ତେନ ଵାଣୀ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଭାରତୀ ଭାରତକୁ ଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ବାଣୀର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ; ତେଣୁ ସେ ବାଣୀ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ସରୋ ଵାପ୍ଯାଂ ଚ ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ । ହରିଃ ସରସ୍ଵାଂସ୍ତସ୍ଯେଯଂ ତେନ ନାମ୍ନା ସରସ୍ଵତୀ
ସେ ଝିଲି, ପୋଖରୀ ଓ ଝରଣାରେ ସବୁଠି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ସେ ହରିଙ୍କର ଅଂଶ ତେଣୁ ନାମରେ ସରସ୍ୱତୀ।
ସରସ୍ଵତୀ ନଦୀ ସା ଚ ତୀର୍ଥରୂପାତିପାଵନୀ । ପାପିନାଂ ପାପଦାହାଯ ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିସ୍ଵରୂପିଣୀ
ସରସ୍ୱତୀ ଏକ ନଦୀ, ତୀର୍ଥ ଓ ଅତି ପବିତ୍ର; ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ଦାହ କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭାଗୀରଥୀ ନୀତା ମହୀଂ ଭଗୀରଥେନ ଚ । ସା ଵୈ ଜଗାମ କଲଯା ଵାଣୀଶାପେନ ନାରଦ
ପରେ, ଭାଗୀରଥ ଦ୍ୱାରା ଭାଗୀରଥୀ ପୃଥିବୀକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ; ସେମଧ୍ୟ ବାଣୀଙ୍କ ଶାପରେ କଳିକୁ ଗଲେ, ନାରଦ।
ତତ୍ରୈଵ ସମଯେ ତାଂ ଚ ଦଧାର ଶିରସା ଶିଵଃ । ଵେଗଂ ସୋଢୁମଯଂ ଶକ୍ତୋ ଭୁଵଃ ପ୍ରାର୍ଥନଯା ଵିଭୁଃ
ସେଇ ସମୟରେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଥିଲେ; ପୃଥିବୀର ଅନୁରୋଧରେ ସେ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଧାରାକୁ ସହିପାରିଲେ।
ପଦ୍ମା ଜଗାମ କଲଯା ସା ଚ ପଦ୍ମାଵତୀ ନଦୀ । ଭାରତଂ ଭାରତୀଶାପାତ୍ସ୍ଵଯଂ ତସ୍ଥୌ ହରେଃ ପଦେ
ପଦ୍ମା କଳିକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମାବତୀ ନଦୀ ହେଲେ; ଭାରତୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ନିଜେ ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯଯା ସା କଲଯା ଲେଭେ ଜନ୍ମ ଚ ଭାରତେ । ଧର୍ମଧ୍ଵଜସୁତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵିଖ୍ଯାତା ତୁଲସୀତି ଚ
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ଭାରତରେ ଧର୍ମଧ୍ୱଜଙ୍କର କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ 'ତୁଳସୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁରା ସରସ୍ଵତୀଶାପାତ୍ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ହରିଶାପତଃ । ବଭୂଵ ଵୃକ୍ଷରୂପା ସା କଲଯା ଵିଶ୍ଵପାଵନୀ
ପୂର୍ବେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଶାପ ଓ ପରେ ହରିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଏହି ଦେବୀ ଅଂଶରେ ଗଛ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ।
କଲେଃ ପଞ୍ଚସହସ୍ରଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୁ ଭାରତେ । ଜଗ୍ମୁସ୍ତାଶ୍ଚ ସରିଦ୍ରୂପଂ ଵିହାଯ ଶ୍ରୀହରେଃ ପଦମ୍
କଳିଯୁଗର ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ ରହି, ସେମାନେ ନଦୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯାନି ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି କାଶୀଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵିନା । ଯାସ୍ଯନ୍ତି ସାର୍ଧଂ ତାଭିଶ୍ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠମାଜ୍ଞଯା ହରେଃ
କାଶୀ ଓ ବୃନ୍ଦାବନ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବେ।
ଶାଲଗ୍ରାମଃ ଶକ୍ତିଶିଵୌ ଜଗନ୍ନାଥଶ୍ଚ ଭାରତମ୍ । କଲେର୍ଦଶସହସ୍ରାନ୍ତେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ନିଜଂ ପଦମ୍
ଶାଳଗ୍ରାମ, ଶକ୍ତି, ଶିବ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ମଧ୍ୟ କଳିଯୁଗର ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଭାରତକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯିବେ।
ସାଧଵଶ୍ଚ ପୁରାଣାନି ଶଙ୍ଖାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧତର୍ପଣେ । ଵେଦୋକ୍ତାନି ଚ କର୍ମାଣି ଯଯୁସ୍ତୈଃ ସାର୍ଧମେଵ ଚ
ସଜ୍ଜନ, ପୁରାଣ, ଶଂଖ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ ନିୟମ, ଏବଂ ବେଦରେ କହିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯିବେ।
ଦେଵପୂଜା ଦେଵନାମ ତତ୍କୀର୍ତିଗୁଣକୀର୍ତନମ୍ । ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଯଯୁସ୍ତୈଃ ସାର୍ଧମେଵ ଚ
ଦେବତା ପୂଜା, ଦେବତାଙ୍କ ନାମ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ, ବେଦାଙ୍ଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯିବ।
ସନ୍ତଶ୍ଚ ସତ୍ଯଧର୍ମଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଦେଵତାଃ । ଵ୍ରତଂ ତପଶ୍ଚାନଶନଂ ଯଯୁସ୍ତୈଃ ସାର୍ଧମେଵ ଚ
ସଜ୍ଜନ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ, ବେଦ, ଗ୍ରାମଦେବତା, ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯିବ।
ଵାମାଚାରରତାଃ ସର୍ଵେ ମିଥ୍ଯାକପଟସଂଯୁତାଃ । ତୁଲସୀରହିତା ପୂଜା ଭଵିଷ୍ଯତି ତତଃ ପରମ୍
ପରେ ସମସ୍ତେ ବାମମାର୍ଗରେ ଲାଗିଯିବେ, ମିଥ୍ୟା ଓ କପଟରେ ଭରିଯିବେ; ତୁଳସୀ ବିନା ପୂଜା ହେବ।
ଶଠାଃ କ୍ରୂରା ଦାମ୍ଭିକାଶ୍ଚ ମହାହଙ୍କାରସଂଯୁତାଃ । ଚୋରାଶ୍ଚ ହିଂସକାଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଧୂର୍ତ୍ତ, କ୍ରୁର, ଢୋଙ୍ଗି, ଅତି ଅହଂକାରୀ, ଚୋର ଓ ହିଂସକ ହେଇଯିବେ।
ପୁଂସୋ ଭେଦଃ ସ୍ତ୍ରୀଵିଭେଦୋ ଵିଵାହୋ ଵାପି ନିର୍ଭଯଃ । ସ୍ଵସ୍ଵାମିଭେଦୋ ଵସ୍ତୂନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ତତଃ ପରମ୍
ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ, ଜନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ହେବ; ବିବାହ ମଧ୍ୟ ଭୟ ବିନା ହେବ; ମାଲିକ ଓ ଚାକର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଦ୍ୱେଷ ହେବ।
ସର୍ଵେ ସ୍ତ୍ରୀଵଶଗାଃ ପୁଂସଃ ପୁଶ୍ଚଲ୍ଯଶ୍ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ । ତର୍ଜନୈର୍ଭର୍ତ୍ସନୈଃ ଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ଵାମିନଂ ତାଡଯନ୍ତି ଚ
ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଜନୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିବେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଚଞ୍ଚଳ ଜନୀମାନେ ସଦା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଧମକ ଓ ଗାଳି ଦେଇ, ମାଡ଼ିବି ମଧ୍ୟ କରିବେ।
ଗୃହେଶ୍ଵରୀ ଚ ଗୃହିଣୀ ଗୃହୀ ଭୃତ୍ଯାଧିକୋଽଧମଃ । ଚେଟୀଦାସସମୌ ଵଧ୍ଵାଃ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଚ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ତଥା
ଘରରେ ଗୃହଣୀ ମାଲିକା ହେବେ, ଗୃହସ୍ଥ ଚାକରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ହେବେ; ବୋହୁର ମାଆ ଓ ଶ୍ୱଶୁର ଚେଟି ଓ ଦାସୀ ପରି ହେଇଯିବେ।
କର୍ତାରୋ ବଲିନୋ ଗେହେ ଯୋନିସମ୍ବନ୍ଧିବାନ୍ଧଵାଃ । ଵିଦ୍ଯାସମ୍ବନ୍ଧିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସମ୍ଭାଷାପି ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଘରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେଉଁମାନେ, ଜନ୍ମର ସମ୍ପର୍କୀୟ ବାନ୍ଧବ, ସେମାନେ ଶିକ୍ଷାର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥା ମଧ୍ୟ କହିବେ ନାହିଁ।
ଯଥାପରିଚିତା ଲୋକାସ୍ତଥା ପୁଂସଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ । ସର୍ଵକର୍ମାକ୍ଷମାଃ ପୁଂସୋ ଯୋଷିତାମାଜ୍ଞଯା ଵିନା
ଯେପରି ଅଜଣା ଲୋକମାନେ, ସେପରି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପରିଚିତ ହେଇଯିବେ; ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମ ଜନୀମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ହେବ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶଃ ଶୂଦ୍ରା ଜାତ୍ଯାଚାରଵିଵର୍ଜିତାଃ । ସନ୍ଧ୍ଯା ଚ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଚ ଭଵେଲ୍ଲୁପ୍ତଂ ନ ସଂଶଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ଜାତିର ଆଚାର ଛାଡ଼ିଦେବେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ଉପବୀତ ନିଶ୍ଚୟ ହରାଇଯିବ।