ଏକାଦଶୀଵିହୀନଶ୍ଚ ସନ୍ଧ୍ଯାହୀନୋଽଥ ନାସ୍ତିକଃ । ନରଘାତୀ ଭଵେତ୍ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନାସ୍ତିକ କିମ୍ବା ମଣିଷ ହନ୍ତା, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅସିଜୀଵୀ ମସୀଜୀଵୀ ଧାଵକୋ ଗ୍ରାମଯାଚକଃ । ଵୃଷଵାହୋ ଭଵେତ୍ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ତଳୱାର ଚଳାନ୍ତି, କଳମ ଚଳାନ୍ତି, ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ଗାଁରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗନ୍ତି କିମ୍ବା ମୃଗଦଳ ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାସଘାତୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ମିଥ୍ଯାସାକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଦାଯକଃ । ସ୍ଥାପ୍ଯାହାରୀ ଭଵେତ୍ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ରଖିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଵାନ୍ଦୂଷକଶ୍ଚ ଜାରକଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀପତିଃ । ପୂତଶ୍ଚ ଵୃଷଲୀପୁତ୍ରୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର, ଅପବିତ୍ର କାମ କରନ୍ତି, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଶନ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳ ନାରୀର ପତି କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଜନନୀର ପୁଅ, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସୂପକାରଶ୍ଚ ଦେଵଲୋ ଗ୍ରାମଯାଜକଃ । ଅଦୀକ୍ଷିତୋ ଭଵେତ୍ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା, ଦେଉଳ ପୁଜାରି, ଗାଁରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଦୀକ୍ଷା ନଥିବା, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ପିତରଂ ମାତରଂ ଭାର୍ଯାଂ ଭ୍ରାତରଂ ତନଯଂ ସୁତାମ୍ । ଗୁରୋଃ କୁଲଂ ଚ ଭଗିନୀଂ ଚକ୍ଷୁର୍ହୀନଂ ଚ ବାନ୍ଧଵମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ପିତା, ମାଆ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଭାଇ, ପୁଅ, ଝିଅ, ଗୁରୁଙ୍କ ପରିବାର, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧ ବନ୍ଧୁକୁ କ୍ଷତି କରେ—
ଶ୍ଵଶ୍ରୂଂ ଚ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଚୈଵ ଯୋ ନ ପୁଷ୍ଣାତି ସୁନ୍ଦରି । ସ ମହାପାତକୀ ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁଠି କେହି ଶ୍ୱଶୁରୀ କିମ୍ବା ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଉନାହାନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଉଁଠି ବଡ଼ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥନାଶକଶ୍ଚୈଵ ମଦ୍ଭକ୍ତନିନ୍ଦକସ୍ତଥା । ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଭୋଜୀ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ପିପଳ ଗଛ କାଟନ୍ତି, ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରୀ ଚ ଵିପ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରକଃ । ଲାକ୍ଷାଲୋହରସାନାଂ ଚ ଵିକ୍ରେତା ଦୁହିତୁସ୍ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାନ୍ତି, ଲାଖ, ଲୋହା କିମ୍ବା ରସ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଝିଅକୁ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି—
ମହାପାତକିନଶ୍ଚୈଵ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶଵଦାହକଃ । ଭଵେଯୁରେତେ ପୂତାଶ୍ଚ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ପାପ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୃତଦେହ ଦାହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରୁଵାଚ ଭକ୍ତାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରୂହି ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାତର । ଯେଷାଂ ତୁ ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶାତ୍ସଦ୍ଯଃ ପୂତା ନରାଧମାଃ
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ହେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କହ।
ହରିଭକ୍ତିଵିହୀନାଶ୍ଚ ମହାହଙ୍କାରସଂଯୁତଃ । ସ୍ଵପ୍ରଶଂସାରତା ଧୂର୍ତାଃ ଶଠାଶ୍ଚ ସାଧୁନିନ୍ଦକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ବଡ଼ ଅହଂକାରରେ ଭରିଥାନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଚତୁର, ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ସାଧୁମାନେଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—
ପୁନନ୍ତି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଯେଷାଂ ସ୍ନାନାଵଗାହନାତ୍ । ଯେଷାଂ ଚ ପାଦରଜସା ପୂତା ପାଦୋଦକାନ୍ମହୀ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ନାନ କରିବାରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ଓ ପାଦଧୋଆ ପାଣିରେ ଭୂମି ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ଯେଷାଂ ସଂଦର୍ଶନଂ ସ୍ପର୍ଶଂ ଯେ ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଭାରତେ । ସର୍ଵେଷାଂ ପରମୋ ଲାଭୋ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ସମାଗମଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶକୁ ଭାରତରେ ଲୋକେ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହେଉଛି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲାଭ।
ନ ହ୍ଯମ୍ମଯାନି ତୀର୍ଥାନି ନ ଦେଵା ମୃଚ୍ଛିଲାମଯାଃ । ତେ ପୁନନ୍ତ୍ଯପି କାଲେନ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାଃ କ୍ଷଣାଦହୋ
ମାଟିର ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ମାଟି ଓ ପାଥରର ଦେବତା ଏତେ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଵ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତଶ୍ଚ ସସ୍ମିତଃ । ନିଗୂଢତତ୍ତ୍ଵଂ କଥିତୁମପି ଶ୍ରେଷ୍ଠୋପଚକ୍ରମେ
ସୂତ କହିଲେ: ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ହସି ଉଚ୍ଚତମ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଭକ୍ତାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମି ଗୂଢଂ ଶ୍ରୁତିପୁରାଣଯୋଃ । ପୁଣ୍ଯସ୍ଵରୂପଂ ପାପଘ୍ନଂ ସୁଖଦଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦମ୍
ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଲୁଚିଥାଏ; ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପକୁ ନାଶ କରେ, ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦିଏ।
ସାରଭୂତଂ ଗୋପନୀଯଂ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଖଲେଷୁ ଚ । ତ୍ଵାଂ ପଵିତ୍ରାଂ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯାଂ କଥଯାମି ନିଶାମଯ
ଏହା ସାର ଓ ଗୁପ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ୍; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଖରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ମୋ ଜୀବନ ସମାନ ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି—ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଗୁରୁଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରୋ ଯସ୍ଯ କର୍ଣେ ପତିଷ୍ଯତି । ଵଦନ୍ତି ଵେଦାସ୍ତଂ ଚାପି ପଵିତ୍ରଂ ଚ ନରୋତ୍ତମମ୍
ଯାହାଙ୍କ ଶ୍ରବଣରେ ଗୁରୁ ଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ପଡ଼ିଥାଏ, ବେଦମାନେ ସେଉଁଠିକୁ ପବିତ୍ର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ପୁରୁଷାଣାଂ ଶତଂ ପୂର୍ଵଂ ତଥା ତଜ୍ଜନ୍ମମାତ୍ରତଃ । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଂ ନରକସ୍ଥଂ ଵା ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୋତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ମାତ୍ରରୁ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଶତଶଃ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକରେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ଯୈଃ କୈଶ୍ଚିଦ୍ଯତ୍ର ଵା ଜନ୍ମ ଲବ୍ଧଂ ଯେଷୁ ଚ ଜନ୍ତୁଷୁ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ପୂତା ଯାନ୍ତି କାଲେ ହରେଃ ପଦମ୍
ଯେଉଁଠି ଓ ଯେଉଁ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନକାଳରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସ ମୁକ୍ତୋ ମଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ । ମଦ୍ଗୁଣାଧୀନଵୃତ୍ତିର୍ଯଃ କଥାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ସନ୍ତତମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ମୋର ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ମୋର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୋର ଗୁଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଏବଂ ସେ ସଦା ମୋର କଥାରେ ଲୀନ, ସେ ମୁକ୍ତ।
ମଦ୍ଗୁଣଶ୍ରୁତିମାତ୍ରେଣ ସାନନ୍ଦଃ ପୁଲକାନ୍ଵିତଃ । ସଗଦ୍ଗଦଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଃ ସ୍ଵାତ୍ମଵିସ୍ମୃତ ଏଵ ଚ
ମୋର ଗୁଣ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଏ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ, କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଏ, ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସେ ଏବଂ ସେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ।
ନ ଵାଞ୍ଛତି ସୁଖଂ ମୁକ୍ତିଂ ସାଲୋକ୍ଯାଦିଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମମରତ୍ଵଂ ଵା ତଦ୍ଵାଞ୍ଛା ମମ ସେଵନେ
ସେ ସୁଖ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ସାମୀପ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାରି ପ୍ରକାରର ନିକଟତା ଆଦି କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମା ହେବା କିମ୍ବା ଅମରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କେବଳ ମୋର ସେବା ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ମନୁତ୍ଵଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଚ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗରାଜ୍ଯାଦିଭୋଗଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ଚ ନ ଵାଞ୍ଛତି
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମନୁ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରହ୍ମା ପଦବୀ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
ଭ୍ରମନ୍ତି ଭାରତେ ଭକ୍ତାସ୍ତାଦୃଗ୍ଜନ୍ମ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ମଦ୍ଗୁଣଶ୍ରଵଣାଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯଗାନୈର୍ନିତ୍ଯଂ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ଏପରି ଭକ୍ତମାନେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି; ଏପରି ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ସେମାନେ ସଦା ମୋର ଗୁଣ ଶୁଣିବା ଓ ଗାଇବାରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ତେ ଯାନ୍ତି ଚ ମହୀଂ ପୂତ୍ଵା ନରଂ ତୀର୍ଥଂ ମମାଲଯମ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମେ କୁରୁ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତଦାଜ୍ଞଯା ତାସ୍ତଚ୍ଚକ୍ରୁର୍ହରିସ୍ତସ୍ଥୌ ସୁଖାସନେ
ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ମଣିଷମାନେକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥ ଓ ମୋର ନିବାସସ୍ଥାନ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏବେ ଯଥାଯଥ କର, ପଦ୍ମା। ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ତାହା କଲେ ଏବଂ ହରି ସୁଖରେ ବସିଲେ।
ନାରାଯଣନାରଦସଂଵାଦେ କଲିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସରସ୍ଵତୀ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରମାଜଗାମ ଚ ଭାରତେ । ଗଙ୍ଗାଶାପେନ କଲଯା ସ୍ଵଯଂ ତସ୍ଥୌ ହରେଃ ପଦେ
ନାରାୟଣ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ କଳିର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସରସ୍ୱତୀ ପୁଣ୍ୟ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ; ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ନିଜେ କଳି ରୂପେ ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ଭାରତୀ ଭାରତଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯା । ଵାଣ୍ଯଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ସା ତେନ ଵାଣୀ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଭାରତୀ ଭାରତକୁ ଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ବାଣୀର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ; ତେଣୁ ସେ ବାଣୀ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ସରୋ ଵାପ୍ଯାଂ ଚ ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ । ହରିଃ ସରସ୍ଵାଂସ୍ତସ୍ଯେଯଂ ତେନ ନାମ୍ନା ସରସ୍ଵତୀ
ସେ ଝିଲି, ପୋଖରୀ ଓ ଝରଣାରେ ସବୁଠି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ସେ ହରିଙ୍କର ଅଂଶ ତେଣୁ ନାମରେ ସରସ୍ୱତୀ।