ଏକଭାର୍ଯଃ ସୁଖୀ ନୈଵ ବହୁଭାର୍ଯଃ କଦାଚନ । ଗଚ୍ଛ ଗଙ୍ଗେ ଶିଵସ୍ଥାନଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନଂ ସରସ୍ଵତି
ଏକ ଜନାନୀ ଥିଲେ ପୁରୁଷ ସୁଖୀ, ଅନେକ ଜନାନୀ ଥିଲେ କେବେ ସୁଖ ନାହିଁ; ଗଂଗା, ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ସରସ୍ବତୀ ।
ଅତ୍ର ତିଷ୍ଠତୁ ମଦ୍ଗେହେ ସୁଶୀଲା କମଲାଲଯା । ସୁସାଧ୍ଯା ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଚ ସୁଶୀଲା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ଫୁଲର ନିବାସରେ ଥିବା ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଜନାନୀ ମୋ ଘରେ ରହୁ; ଯାହାର ପତ୍ନୀ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ।
ଇହ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁଖଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମୋ ମୋକ୍ଷଃ ପରତ୍ର ଚ । ପତିଵ୍ରତା ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସ ଚ ମୁକ୍ତଃ ଶୁଚିଃ ସୁଖୀ । ଜୀଵନ୍ମୃତୋଽଶୁଚିର୍ଦୁଃଖୀ ଦୁଃଶୀଲାପତିରେଵ ଚ
ଯାହାର ପତ୍ନୀ ପତିବ୍ରତା, ସେ ଏଠାରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ, ଧର୍ମ ଓ ପରଲୋକରେ ମୋକ୍ଷ ପାଉଛି; ସେ ମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ସୁଖୀ । ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଃଖୀ ।
ଗଙ୍ଗାଦୀନାଂ ଶାପୋଦ୍ଧାରଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ଅତୀଵ ରୁରୁଦୁର୍ଦେଵ୍ଯଃ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ଗଂଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାପ ମୁକ୍ତିର ବିବରଣା । ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏପରି କହି, ଜଗତର ନାଥ ଚୁପ ହେଲେ, ନାରଦ । ଦେବୀମାନେ ବହୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ।
ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସମାଲୋକ୍ଯ କ୍ରମେଣୋଚୁସ୍ତଦେଶ୍ଵରମ୍ । କମ୍ପିତାଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଶୋକେନ ଚ ଭଯେନ ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକେକରେ ସେଠାର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ କମ୍ପିତ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଶାପଂ ଦେହି ହେ ନାଥ ଦୁଷ୍ଟମାଜନ୍ମଶୋଚନମ୍ । ସତ୍ସ୍ଵାମିନା ପରିତ୍ଯକ୍ତାଃ କୁତୋ ଜୀଵନ୍ତି ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସରସ୍ବତୀ କହିଲେ: ନାଥ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବନ ଦୁଃଖରୁ ଶାପ ମୁକ୍ତି ଦିଅ; ଭଲ ପତି ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି, ଏପରି ଜନାନୀମାନେ କିପରି ଜୀବନ୍ତି ?
ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯୋଗେନ ଭାରତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅତ୍ଯୁନ୍ନତୋ ହି ନିଯତଂ ପାତୁମର୍ହତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭାରତରେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଛାଡିବି; ଅତି ଅହଂକାରୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପତନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ।
ଗଙ୍ଗୋଵାଚ ଅହଂ କେନାପରାଧେନ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତା ଜଗତ୍ପତେ । ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ନିର୍ଦୋଷାଯା ଵଧଂ ଲଭ
ଗଂଗା କହିଲେ: କେଉଁ ଅପରାଧରେ ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡିଛ ? ଜଗତର ନାଥ; ମୁଁ ଶରୀର ଛାଡିବି; ନିର୍ଦୋଷାକୁ ମାରିବାର ଫଳ ମିଳୁ ।
ନିର୍ଦୋଷକାମିନୀତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯୋ ନରୋ ଭୁଵି । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ କିନ୍ତୁ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋଽପି ଵା
ଯେଉଁ ନର ଭୂମିରେ ନିର୍ଦୋଷ ପ୍ରେମିକାକୁ ଛାଡିଦିଏ, ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ, ସେ ଯଦି ସର୍ବେଶ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ।
ପଦ୍ମୋଵାଚ ନାଥ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପସ୍ତ୍ଵଂ କୋପଃ କଥମହୋ ତଵ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଭାର୍ଯେ ଦ୍ଵେ ସଦୀଶସ୍ଯ କ୍ଷମା ଵରା
ପଦ୍ମା କହିଲେ: ନାଥ, ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମର କ୍ରୋଧ କିପରି ? ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କୃପା କର; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦେଖିବାରେ କ୍ଷମା ସର୍ବୋତ୍ତମ ।
ଭାରତେ ଭାରତୀଶାପାଦ୍ଯାସ୍ଯାମି କଲଯା ହ୍ଯହମ୍ । କିଯତ୍କାଲଂ ସ୍ଥିତିସ୍ତତ୍ର କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ପଦମ୍
ଭାରତୀଙ୍କ ଶାପରେ, ମୁଁ ଭାରତରେ ଅଂଶ ରୂପେ ଯିବି। ସେଠାରେ କେତେ ଦିନ ରହିବି, ଏବଂ କେବେ ତୁମ ପାଦ ଦେଖିପାରିବି?
ଦାସ୍ଯନ୍ତି ପାପିନଃ ପାପଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ନାନାଵଗାହନାତ୍ । କେନ ତେନ ଵିମୁକ୍ତାହମାଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ପଦମ୍
ପାପୀମାନେ ମୋତେ ପାପ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ନାନ ଓ ନିମଜ୍ଜନ କରିଲେ, କେଉଁଠି ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ତୁମ ପାଦକୁ ଯିବି?
କଲଯା ତୁଲସୀରୂପଂ ଧର୍ମଧ୍ଵଜସୁତା ସତୀ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା କଦା ଲଭିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପାଦାମ୍ବୁଜମଚ୍ଯୁତ
ଧର୍ମଧ୍ୱଜଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତୁଳସୀ ରୂପେ ଅଂଶ ଭାଗରେ ଥାଇ, ଏହି ଜନ୍ମର ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରି, କେବେ ମୁଁ ତୁମ ଚରଣ କମଳ ପାଇପାରିବି, ଅଚ୍ୟୁତ?
ଵୃକ୍ଷରୂପା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଦଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା । ସମୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯସି କଦା ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି କୃପାନିଧେ
ମୁଁ ଗଛ ରୂପେ ହେବି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଦେବତା ଭାବେ ବସିଛ, କେବେ ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବ? ଦୟାର ସାଗର, ଏହା ମୋତେ କହ।
ଗଙ୍ଗା ସରସ୍ଵତୀଶାପାଦ୍ଯଦି ଯାସ୍ଯତି ଭାରତେ । ଶାପେନ ମୁକ୍ତା ପାପାଚ୍ଚ କଦା ତ୍ଵାଂ ଚ ଲଭିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଭାରତକୁ ଯାଏ, ଶାପ ଓ ପାପରୁ କେବେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ତୁମକୁ ପାଇପାରିବ?
ଗଙ୍ଗାଶାପେନ ଵା ଵାଣୀ ଯଦି ଯାସ୍ଯତି ଭାରତମ୍ । କଦା ଶାପାଦ୍ଵିନିର୍ମୁଚ୍ଯ ଲଭିଷ୍ଯତି ପଦଂ ତଵ
ଯଦି ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପରେ ବାଣୀ ଭାରତକୁ ଯାଏ, ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ କେବେ ସେ ତୁମ ପଦ ପାଇପାରିବ?
ତାଂ ଵାଣୀଂ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଵା ଶିଵମନ୍ଦିରମ୍ । ଗନ୍ତୁଂ ଵଦସି ହେ ନାଥ ତତ୍କ୍ଷମସ୍ଵ ଚ ତେ ଵଚଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କହିଛ, ବାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉ, ଏହି ତୁମ କଥାକୁ ମୁଁ ଖ୍ମା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କମଲା କାନ୍ତପାଦଂ ଧୃତ୍ଵା ନନାମ ସା । ସ୍ଵକେଶୈର୍ଵେଷ୍ଟନଂ କୃତ୍ଵା ରୁରୋଦ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ କମଳାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଶିର ନମାଇଲେ, ନିଜ କେଶରେ ଦେହକୁ ଢାକି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ।
(ଉଵାଚ ପଦ୍ମନାଭସ୍ତାଂ ପଦ୍ମାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାତରଃ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯମାଚରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଵାକ୍ଯଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରି । ସମତାଂ ଚ କରିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କମଲେକ୍ଷଣେ
ପଦ୍ମନାଭ ସେ ପଦ୍ମାକୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଧରିଲେ, ମୁହଁରେ ହସ ଓ କୃପା ଦେଖାଉଥିଲେ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ କଥା ଓ ମୋ କଥା, ଦୁହିଁଟିକୁ ସମାନ କରିବି। ହେ କମଳନୟନୀ, ଶୁଣ।'
ଭାରତୀ ଯାତୁ କଲଯା ସରିଦ୍ରୂପା ଚ ଭାରତେ । ଅର୍ଧା ସା ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତୁ ମଦ୍ଗୃହେ
ଭାରତୀ ଅଂଶ ଭାଗରେ ଭାରତକୁ ଯାଉ, ଏବଂ ନଦୀ ରୂପେ ଭାରତରେ ରୁହୁ। ତାଙ୍କ ଅଧା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହରେ ରହୁ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମୋ ଘରେ ରୁହୁ।
ଭଗୀରଥେନ ସା ନୀତା ଗଙ୍ଗା ଯାସ୍ଯତି ଭାରତେ । ପୂତଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତୁ ମଦ୍ଗୃହେ
ଭଗୀରଥ ନେଇଥିବା ଗଙ୍ଗା ଭାରତକୁ ଯିବେ, ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ। ସେ ନିଜେ ମୋ ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ତତ୍ରୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରମୌଲେଶ୍ଚ ମୌଲିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତତଃ ସ୍ଵଭାଵତଃ ପୂତାପ୍ଯତିପୂତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି ଶିବଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ମୁଣ୍ଡମାଳ ପାଇବେ। ଏପରେ, ସ୍ୱଭାବରୁ ପବିତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେବେ।
କଲାଂଶାଂଶେନ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଭାରତେ ଵାମଲୋଚନେ । ପଦ୍ମାଵତୀ ସରିଦ୍ରୂପା ତୁଲସୀଵୃକ୍ଷରୂପିଣୀ
ହେ କମଳନୟନୀ, ତୁମେ ଅଂଶ ଭାଗରେ ଭାରତକୁ ଯାଅ, ପଦ୍ମାବତୀ ନଦୀ ଭାବେ ଏବଂ ତୁଳସୀ ଗଛ ଭାବେ।
କଲେଃ ପଞ୍ଚସହସ୍ରେ ଚ ଗତେ ଵର୍ଷେ ତୁ ମୋକ୍ଷଣମ୍ । ଯୁଷ୍ମାକଂ ସରିତାଂ ଚୈଵ ମଦ୍ଗେହେ ଚାଗମିଷ୍ଯଥ
କଳିଯୁଗର ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତୁମେ ଏବଂ ନଦୀମାନେ ମୋ ଘରକୁ ମୋକ୍ଷ ପାଇବାକୁ ଆସିବ।
ସମ୍ପଦା ହେତୁଭୂତା ଚ ଵିପତ୍ତିଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ଵିନା ଵିପତ୍ତେର୍ମହିମା କେଷାଂ ପଦ୍ମଭଵେ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଦ ହେଉଛି ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ। ଅପଦ ବିନା, କିଏ ପଦ୍ମଯୋନି ମଧ୍ୟରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇପାରିବ?
ମନ୍ମନ୍ତ୍ରୋପାସକାନାଂ ଚ ସତାଂ ସ୍ନାନାଵଗାହନାତ୍ । ଯୁଷ୍ମାକଂ ମୋକ୍ଷଣଂ ପାପାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାତ୍ତଥା
ମୋ ମନ୍ତ୍ର ଉପାସନା କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ, ସ୍ନାନ ଓ ନିମଜ୍ଜନ କରି, ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବ, ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସନ୍ତ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ସୁନ୍ଦରି । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ପୂତାନି ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେସବୁ ଅସଂଖ୍ୟ। ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଦର୍ଶନରେ ସେଗୁଡିକ ପବିତ୍ର ହେବ।
ମନ୍ମନ୍ତ୍ରୋପାସକା ଭକ୍ତା ଵିଭ୍ରମନ୍ତି ଚ ଭାରତେ । ପୂତଂ କର୍ତୁଂ ତାରିତୁଂ ଚ ସୁପଵିତ୍ରାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ମୋ ମନ୍ତ୍ର ଉପାସକ ଭକ୍ତମାନେ ଭାରତରେ ଘୁରିବେ, ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଓ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ।
ମଦ୍ଭକ୍ତା ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଦଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯନ୍ତି ଚ । ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଚ ମହାତୀର୍ଥଂ ସୁପଵିତ୍ରଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି ଏବଂ ସେଠି ପାଦ ଧୋଇଥାନ୍ତି, ସେଠି ସ୍ଥାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବଡ଼ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀଘ୍ନୋ ଗୋଘ୍ନଃ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେତ୍ପୂତୋ ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ପର୍ଶଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନାରୀ ହନ୍ତା, ଗାଈ ହନ୍ତା, ଅକୃତଜ୍ଞ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ଅନୁଚିତ କାମ କରିଥାଏ, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।