ମହାସାଧ୍ଵୀ ମହାଭାଗା ସୁଶୀଲା ଧର୍ମଚାରିଣୀ । ଯଦଂଶକଲଯା ସର୍ଵା ଧର୍ମିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ପତିଵ୍ରତାଃ
ମହାସାଧ୍ବୀ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁଶୀଳା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା; ତୁମ ଅଂଶରେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମିକ ଓ ପତିବ୍ରତା ହେବେ।
ଶାନ୍ତରୂପାଃ ସୁଶୀଲାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେଷୁ ପୂଜିତାଃ । ତିସ୍ରୋ ଭାର୍ଯାସ୍ତ୍ରିଶୀଲାଶ୍ଚ ତ୍ରଯୋ ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ଶାନ୍ତ ରୂପରେ, ସୁଶୀଳ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ; ତିନିଜଣ ପତ୍ନୀ, ତିନି ଗୁଣ, ତିନି ଦାସ ଓ ବନ୍ଧୁ।
ଧ୍ରୁଵଂ ଵେଦଵିରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ନ ହ୍ଯେତେ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦାଃ । ସ୍ତ୍ରୀପୁଂଵଚ୍ଚ ଗୃହେ ଯେଷାଂ ଗୃହିଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଶଃ ପୁମାନ୍
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଗୃହରେ ଜନାନୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବେଦବିରୋଧୀ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇନାହିଁ ।
ନିଷ୍ଫଲଂ ଚ ଜନ୍ମ ତେଷାମଶୁଭଂ ଚ ପଦେ ପଦେ । ମୁଖେ ଦୁଷ୍ଟା ଯୋନିଦୁଷ୍ଟା ଯସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀ କଲହପ୍ରିଯା
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଜନାନୀ କଥାରେ ଖରାପ, ଜନ୍ମରେ ଅଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଝଗଡାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅନ୍ଫଳ ଏବଂ ପ୍ରତି ପଦେ ଅଶୁଭ ହୁଏ ।
ଅରଣ୍ଯଂ ତେନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ମହାରଣ୍ଯଂ ଗୃହାଦ୍ଵରମ୍ । ଜଲାନାଂ ଚ ସ୍ଥଲାନାଂ ଚ ଫଲାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ
ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଗୃହ ଠାରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଭଲ, ବଡ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ; ତାହାଁରେ ପାଣି, ଜମି ଏବଂ ଫଳ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ ।
ସତତଂ ସୁଲଭା ତତ୍ର ନ ତେଷାଂ ଗୃହ ଏଵ ଚ । ଵରମଗ୍ନୌ ସ୍ଥିତିର୍ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୂନାଂ ସନ୍ନିଧୌ ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ସବୁ ସମୟରେ ଏଗୁଡିକ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ, ଗୃହରେ ତେଣୁ ନୁହେଁ; ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ରହିବା ଭଲ, ଏପରି ଜନାନୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା ଠାରୁ ।
ତତୋଽପି ଦୁଃଖଂ ପୁଂସାଂ ଚ ଦୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ରୀସନ୍ନିଧୌ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଵ୍ଯାଧିଜ୍ଵାଲା ଵିଷଜ୍ଵାଲା ଵରଂ ପୁଂସାଂ ଵରାନନେ
ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ଜନାନୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗ; ରୋଗ କିମ୍ବା ବିଷର ଆଗ୍ନି ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ।
ଦୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୁଖଜ୍ଵାଲା ମରଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ । ପୁଂସାଂ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଜିତାଂ ଚୈଵ ଭସ୍ମାନ୍ତଂ ଶୌଚମଧ୍ରୁଵମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ଜନାନୀଙ୍କ ମୁହଁର ଆଗ୍ନି ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବେଶି; ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଜନାନୀଙ୍କ ଅଧୀନ, ସେମାନଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭସ୍ମ ହେଉଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ।
ଯଦହ୍ନି କୁରୁତେ କର୍ମ ନ ତସ୍ଯ ଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍ । ନିନ୍ଦିତୋଽତ୍ର ପରତ୍ରୈଵ ସର୍ଵତ୍ର ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଦିନେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତାହାର ଫଳ ପାଉନାହିଁ; ଏଠାରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସବୁଠାରେ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ଯଶଃକୀର୍ତିଵିହୀନୋ ଯୋ ଜୀଵନ୍ନପି ମୃତୋ ହି ସଃ । ବହ୍ଵୀନାଂ ଚ ସପତ୍ନୀନାଂ ନୈକତ୍ର ଶ୍ରେଯସେ ସ୍ଥିତିଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ହିନ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ; ଅନେକ ସପତ୍ନୀମାନେ ଏକଠା ରହିଲେ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ ।
ଏକଭାର୍ଯଃ ସୁଖୀ ନୈଵ ବହୁଭାର୍ଯଃ କଦାଚନ । ଗଚ୍ଛ ଗଙ୍ଗେ ଶିଵସ୍ଥାନଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନଂ ସରସ୍ଵତି
ଏକ ଜନାନୀ ଥିଲେ ପୁରୁଷ ସୁଖୀ, ଅନେକ ଜନାନୀ ଥିଲେ କେବେ ସୁଖ ନାହିଁ; ଗଂଗା, ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ସରସ୍ବତୀ ।
ଅତ୍ର ତିଷ୍ଠତୁ ମଦ୍ଗେହେ ସୁଶୀଲା କମଲାଲଯା । ସୁସାଧ୍ଯା ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଚ ସୁଶୀଲା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ଫୁଲର ନିବାସରେ ଥିବା ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଜନାନୀ ମୋ ଘରେ ରହୁ; ଯାହାର ପତ୍ନୀ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ।
ଇହ ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁଖଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମୋ ମୋକ୍ଷଃ ପରତ୍ର ଚ । ପତିଵ୍ରତା ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ସ ଚ ମୁକ୍ତଃ ଶୁଚିଃ ସୁଖୀ । ଜୀଵନ୍ମୃତୋଽଶୁଚିର୍ଦୁଃଖୀ ଦୁଃଶୀଲାପତିରେଵ ଚ
ଯାହାର ପତ୍ନୀ ପତିବ୍ରତା, ସେ ଏଠାରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ, ଧର୍ମ ଓ ପରଲୋକରେ ମୋକ୍ଷ ପାଉଛି; ସେ ମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ସୁଖୀ । ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଃଖୀ ।
ଗଙ୍ଗାଦୀନାଂ ଶାପୋଦ୍ଧାରଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ଅତୀଵ ରୁରୁଦୁର୍ଦେଵ୍ଯଃ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ଗଂଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାପ ମୁକ୍ତିର ବିବରଣା । ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏପରି କହି, ଜଗତର ନାଥ ଚୁପ ହେଲେ, ନାରଦ । ଦେବୀମାନେ ବହୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ।
ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସମାଲୋକ୍ଯ କ୍ରମେଣୋଚୁସ୍ତଦେଶ୍ଵରମ୍ । କମ୍ପିତାଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଶୋକେନ ଚ ଭଯେନ ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକେକରେ ସେଠାର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ କମ୍ପିତ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଶାପଂ ଦେହି ହେ ନାଥ ଦୁଷ୍ଟମାଜନ୍ମଶୋଚନମ୍ । ସତ୍ସ୍ଵାମିନା ପରିତ୍ଯକ୍ତାଃ କୁତୋ ଜୀଵନ୍ତି ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସରସ୍ବତୀ କହିଲେ: ନାଥ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବନ ଦୁଃଖରୁ ଶାପ ମୁକ୍ତି ଦିଅ; ଭଲ ପତି ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି, ଏପରି ଜନାନୀମାନେ କିପରି ଜୀବନ୍ତି ?
ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯୋଗେନ ଭାରତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅତ୍ଯୁନ୍ନତୋ ହି ନିଯତଂ ପାତୁମର୍ହତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭାରତରେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଛାଡିବି; ଅତି ଅହଂକାରୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପତନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ।
ଗଙ୍ଗୋଵାଚ ଅହଂ କେନାପରାଧେନ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତା ଜଗତ୍ପତେ । ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ନିର୍ଦୋଷାଯା ଵଧଂ ଲଭ
ଗଂଗା କହିଲେ: କେଉଁ ଅପରାଧରେ ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡିଛ ? ଜଗତର ନାଥ; ମୁଁ ଶରୀର ଛାଡିବି; ନିର୍ଦୋଷାକୁ ମାରିବାର ଫଳ ମିଳୁ ।
ନିର୍ଦୋଷକାମିନୀତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯୋ ନରୋ ଭୁଵି । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ କିନ୍ତୁ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋଽପି ଵା
ଯେଉଁ ନର ଭୂମିରେ ନିର୍ଦୋଷ ପ୍ରେମିକାକୁ ଛାଡିଦିଏ, ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ, ସେ ଯଦି ସର୍ବେଶ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ।
ପଦ୍ମୋଵାଚ ନାଥ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପସ୍ତ୍ଵଂ କୋପଃ କଥମହୋ ତଵ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଭାର୍ଯେ ଦ୍ଵେ ସଦୀଶସ୍ଯ କ୍ଷମା ଵରା
ପଦ୍ମା କହିଲେ: ନାଥ, ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମର କ୍ରୋଧ କିପରି ? ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କୃପା କର; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦେଖିବାରେ କ୍ଷମା ସର୍ବୋତ୍ତମ ।
ଭାରତେ ଭାରତୀଶାପାଦ୍ଯାସ୍ଯାମି କଲଯା ହ୍ଯହମ୍ । କିଯତ୍କାଲଂ ସ୍ଥିତିସ୍ତତ୍ର କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ପଦମ୍
ଭାରତୀଙ୍କ ଶାପରେ, ମୁଁ ଭାରତରେ ଅଂଶ ରୂପେ ଯିବି। ସେଠାରେ କେତେ ଦିନ ରହିବି, ଏବଂ କେବେ ତୁମ ପାଦ ଦେଖିପାରିବି?
ଦାସ୍ଯନ୍ତି ପାପିନଃ ପାପଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ନାନାଵଗାହନାତ୍ । କେନ ତେନ ଵିମୁକ୍ତାହମାଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ପଦମ୍
ପାପୀମାନେ ମୋତେ ପାପ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ନାନ ଓ ନିମଜ୍ଜନ କରିଲେ, କେଉଁଠି ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ତୁମ ପାଦକୁ ଯିବି?
କଲଯା ତୁଲସୀରୂପଂ ଧର୍ମଧ୍ଵଜସୁତା ସତୀ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା କଦା ଲଭିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପାଦାମ୍ବୁଜମଚ୍ଯୁତ
ଧର୍ମଧ୍ୱଜଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତୁଳସୀ ରୂପେ ଅଂଶ ଭାଗରେ ଥାଇ, ଏହି ଜନ୍ମର ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରି, କେବେ ମୁଁ ତୁମ ଚରଣ କମଳ ପାଇପାରିବି, ଅଚ୍ୟୁତ?
ଵୃକ୍ଷରୂପା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଦଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା । ସମୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯସି କଦା ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି କୃପାନିଧେ
ମୁଁ ଗଛ ରୂପେ ହେବି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଦେବତା ଭାବେ ବସିଛ, କେବେ ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବ? ଦୟାର ସାଗର, ଏହା ମୋତେ କହ।
ଗଙ୍ଗା ସରସ୍ଵତୀଶାପାଦ୍ଯଦି ଯାସ୍ଯତି ଭାରତେ । ଶାପେନ ମୁକ୍ତା ପାପାଚ୍ଚ କଦା ତ୍ଵାଂ ଚ ଲଭିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଭାରତକୁ ଯାଏ, ଶାପ ଓ ପାପରୁ କେବେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ତୁମକୁ ପାଇପାରିବ?
ଗଙ୍ଗାଶାପେନ ଵା ଵାଣୀ ଯଦି ଯାସ୍ଯତି ଭାରତମ୍ । କଦା ଶାପାଦ୍ଵିନିର୍ମୁଚ୍ଯ ଲଭିଷ୍ଯତି ପଦଂ ତଵ
ଯଦି ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପରେ ବାଣୀ ଭାରତକୁ ଯାଏ, ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ କେବେ ସେ ତୁମ ପଦ ପାଇପାରିବ?
ତାଂ ଵାଣୀଂ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଵା ଶିଵମନ୍ଦିରମ୍ । ଗନ୍ତୁଂ ଵଦସି ହେ ନାଥ ତତ୍କ୍ଷମସ୍ଵ ଚ ତେ ଵଚଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କହିଛ, ବାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉ, ଏହି ତୁମ କଥାକୁ ମୁଁ ଖ୍ମା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କମଲା କାନ୍ତପାଦଂ ଧୃତ୍ଵା ନନାମ ସା । ସ୍ଵକେଶୈର୍ଵେଷ୍ଟନଂ କୃତ୍ଵା ରୁରୋଦ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ କମଳାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଶିର ନମାଇଲେ, ନିଜ କେଶରେ ଦେହକୁ ଢାକି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ।
(ଉଵାଚ ପଦ୍ମନାଭସ୍ତାଂ ପଦ୍ମାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାତରଃ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯମାଚରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଵାକ୍ଯଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରି । ସମତାଂ ଚ କରିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କମଲେକ୍ଷଣେ
ପଦ୍ମନାଭ ସେ ପଦ୍ମାକୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଧରିଲେ, ମୁହଁରେ ହସ ଓ କୃପା ଦେଖାଉଥିଲେ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ କଥା ଓ ମୋ କଥା, ଦୁହିଁଟିକୁ ସମାନ କରିବି। ହେ କମଳନୟନୀ, ଶୁଣ।'
ଭାରତୀ ଯାତୁ କଲଯା ସରିଦ୍ରୂପା ଚ ଭାରତେ । ଅର୍ଧା ସା ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତୁ ମଦ୍ଗୃହେ
ଭାରତୀ ଅଂଶ ଭାଗରେ ଭାରତକୁ ଯାଉ, ଏବଂ ନଦୀ ରୂପେ ଭାରତରେ ରୁହୁ। ତାଙ୍କ ଅଧା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହରେ ରହୁ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମୋ ଘରେ ରୁହୁ।