"ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସୁଚିରଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତିଷ୍ଠ ଯଥାହଂ ତ୍ଵଂ ତଥା ଭଵ । ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସଂଖ୍ଯପାତେ ଚ ପାତସ୍ତେ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଚଳ ରହ; ମୋ ପରି ହେଉ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପତନ ହେବ ନାହିଁ ।'
ଅଂଶେନ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡ୍ ଭଵ । ତ୍ଵନ୍ନାଭିପଦ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ରଷ୍ଟା ଭଵିଷ୍ଯତି
'ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତୁମର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ ହେବା; ତୁମର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
ଲଲାଟେ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ । ଶିଵାଂଶେନ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିସଂହରଣାଯ ଵୈ
'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ତୁମରୁ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରୁ, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସଂହାର ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରସ୍ତେଷ୍ଵେକୋ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକଃ। ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଵିଷଯୀ ରୁଦ୍ରାଂଶେନ(କ୍ଷୁଦ୍ରାଂଶେନ) ଭଵିଷ୍ଯତି
'ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ହେବେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱ ସଂହାର କରିବେ; ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରେ ଭୋଗକୁ ଯାଏ ।'
ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଵରେଣ ମେ । ଧ୍ଯାନେନ କମନୀଯଂ ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୋର ଦୟାରେ, ତୁମେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଆସିନ୍ଧା ରହିବ। ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ସମୟ ସମୟରେ ମୋର ଶୋଭାମୟ ଦର୍ଶନ ପାଇବ।
ମାତରଂ କମନୀଯାଂ ଚ ମମ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତାମ୍। ଯାମି ଲୋକଂ ତିଷ୍ଠ ଵତ୍ସେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽନ୍ତରଧୀଯତ
ମୋର ଛାତିରେ ବସିଥିବା ଶୋଭାମୟ ମା'ଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ। 'ଯାଉ, ଏହି ଜଗତରେ ରହ' ଏହିପରି କହି, ସେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶଙ୍କରଂ ସମୁଵାଚ ହ। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମୀଶଂ ଚ ସଂହର୍ତୁଂ ଚୈଵ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ସେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେଠାରେ ଯାଇ ଏହି ସମୟରେ କଥା କହିଲେ।
"ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ନାଭିପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ । ମହାଵିରାଡ୍ ଲୋମକୂପେ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵିଧେ ଶୃଣୁ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଯାଉ, ପୁଅ, ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାବିରାଟ୍, ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।'
ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ମହାଦେଵ ବ୍ରହ୍ମଭାଲୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ। ଅଂଶେନ ଚ ମହାଭାଗ ସ୍ଵଯଂ ଚ ସୁଚିରଂ ତପ
ଯାଉ, ପୁଅ, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାଭାଗ, ତୁମେ ନିଜେ ଏବଂ ତୁମ ଅଂଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵିରରାମ ଵିଧେଃ ସୁତ। ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ନତ୍ଵା ଶିଵଶ୍ଚ ଶିଵଦାଯକଃ
ଏଭଳି କହି, ଜଗତର ନାଥ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଠି ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଶିବଦାୟକ ଭାବରେ ଯାଇଗଲେ।
ମହାଵିରାଡ୍ ଲୋମକୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଲକେ ଜଲେ । ବଭୂଵ ଚ ଵିରାଟ୍ କ୍ଷୁଦ୍ରୋ ଵିରାଡଂଶେନ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ମହାବିରାଟ୍ ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରେ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗୋଳକରେ, ବଡ ବିରାଟ୍ ଅଂଶରୁ ଏବେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ପୀତଵାସାଃ ଶଯାନୋ ଜଲତଲ୍ପକେ । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯଃ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
କଳା ରଙ୍ଗର, ଯୁବକ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଳକୁ ଶୟା ଭାବରେ ନେଇ ଶୋଇଥିବା, ହସିଥିବା ମୃଦୁ ମୁହଁ, ପ୍ରସନ୍ନ ଚେହେରା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି।
ତନ୍ନାଭିକମଲେ ବ୍ରହ୍ମା ବଭୂଵ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ସମ୍ଭୂଯ ପଦ୍ମଦଣ୍ଡେ ଚ ବଭ୍ରାମ ଯୁଗଲକ୍ଷକମ୍
ତାଙ୍କର ନାଭିର ପଦ୍ମରେ, କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ନାନ୍ତଂ ଜଗାମ ଦଣ୍ଡସ୍ଯ ପଦ୍ମନାଲସ୍ଯ ପଦ୍ମଜଃ । ନାଭିଜସ୍ଯ ଚ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଚିନ୍ତାମାପ ପିତା ତଵ
ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡର ଶେଷ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲେନି ପଦ୍ମଜ। ତୁମ ପିତା ପଦ୍ମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପୁନରାଗମ୍ଯ ଦଧ୍ଯୌ କୃଷ୍ଣପଦାମ୍ବୁଜମ୍ । ତତୋ ଦଦର୍ଶ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ତଂ ଧ୍ଯାନେନ ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷା
ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ଦେଖିଲେ।
ଶଯାନଂ ଜଲତଲ୍ପେ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଲକାପ୍ଲୁତେ । ଯଲ୍ଲୋମକୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତଂ ଚ ତତ୍ପରମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଜଳରେ ଶୟା ଭାବରେ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗୋଳକରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏବଂ ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ସେ ପରମ ଈଶ୍ୱରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଚାପି ଗୋଲୋକଂ ଗୋପଗୋପୀସମନ୍ଵିତମ୍ । ତଂ ସଂସ୍ତୂଯ ଵରଂ ପ୍ରାପ ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ସଃ
ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରେ ଦେଖିଲେ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏକ ଵର ପାଇଲେ, ତାପରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସାଃ ସନକାଦଯଃ । ତତୋ ରୁଦ୍ରକଲାଶ୍ଚାପି ଶିଵସ୍ଯୈକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେ, ସନକ ଆଦି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଶିବଙ୍କର ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଅଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ବଭୂଵ ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵତଃ। ଚତୁର୍ଭୁଜଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ସ ଚାଵସତ୍
କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବିଷ୍ଣୁ, ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଚାରି ହାତ ଥିବା ଭଗବାନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବସିଥିଲେ।
କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ନାଭିପଦ୍ମେ ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଂ ସସର୍ଜ ହ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ମର୍ତ୍ଯଂ ଚ ପାତାଲଂ ତ୍ରିଲୋକୀଂ ସଚରାଚରାମ୍
କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ର ନାଭିର ପଦ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ: ସ୍ୱର୍ଗ, ମାର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ — ତିନି ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ।
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ଲୋମକୂପେ ଵିଶ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯେକମେଵ ଚ । ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ଏଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶ୍ୱରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୃଷ୍ଣସଙ୍କୀର୍ତନଂ ଶୁଭମ୍। ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ କୃଷ୍ଣ ସଂକୀର୍ତନ କଥା କହିଯାଇଛି, ଯାହା ଶୁଖ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସରସ୍ଵତୀସ୍ତୋତ୍ରପୂଜାକଵଚାଦିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁଧୋପମମ୍ । ଅଧୁନା ପ୍ରକୃତୀନାଂ ଚ ଵ୍ଯସ୍ତଂ ଵର୍ଣଯ ପୂଜନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ପୂର୍ବରୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣିଛି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ପବିତ୍ର । ଏବେ ଦୟାକରି ପ୍ରକୃତିଙ୍କର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପର ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରନ୍ତୁ ।
କସ୍ଯାଃ ପୂଜା କୃତା କେନ କଥଂ ମର୍ତ୍ଯେ ପ୍ରଚାରିତା । କେନ ଵା ପୂଜିତା କା ଵା କେନ କା ଵା ସ୍ତୁତା ପ୍ରଭୋ
କେଉଁ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କିଏ କରିଥିଲେ, କିପରି ଏହା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା? କିଏ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁ?
ତାସାଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚ ଧ୍ଯାନଂ ଚ ପ୍ରଭାଵଂ ଚରିତଂ ଶୁଭମ୍ । କାଭିଃ କେଭ୍ଯୋ ଵରୋ ଦତ୍ତସ୍ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି, ଧ୍ୟାନ, ଶକ୍ତି ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ — କେଉଁ ଦେବୀ କିଏକୁ ଦୟା କରି ଦାନ ଦେଇଥିଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଣେଶଜନନୀ ଦୁର୍ଗା ରାଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ । ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ସୃଷ୍ଟିଵିଧୌ ପ୍ରକୃତିଃ ପଞ୍ଚଧା ସ୍ମୃତା
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ — ଗଣେଶଙ୍କ ଜନନୀ, ଦୁର୍ଗା, ରାଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ସାବିତ୍ରୀ — ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦେବୀ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକୃତିର ପାଞ୍ଚ ରୂପ ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ହୁଅନ୍ତି ।
ଆସାଂ ପୂଜା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ଚ ପ୍ରଭାଵଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ । ସୁଧୋପମଂ ଚ ଚରିତଂ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲକାରଣମ୍
ତାଙ୍କର ପୂଜା ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ପବିତ୍ର ଓ ସବୁ ମଙ୍ଗଳର କାରଣ ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯଂଶାଃ କଲା ଯାଶ୍ଚ ତାସାଂ ଚ ଚରିତଂ ଶୁଭମ୍ । ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସାଵଧାନୋ ନିଶାମଯ
ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ଅଂଶ, କଳା ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ — ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
କାଲୀ ଵସୁନ୍ଧରା ଗଙ୍ଗା ଷଷ୍ଠୀ ମଙ୍ଗଲଚଣ୍ଡିକା । ତୁଲସୀ ମନସା ନିଦ୍ରା ସ୍ଵଧା ସ୍ଵାହା ଚ ଦକ୍ଷିଣା
କାଳୀ, ବସୁନ୍ଧରା, ଗଙ୍ଗା, ଷଷ୍ଠୀ, ମଙ୍ଗଳଚଣ୍ଡିକା, ତୁଳସୀ, ମନସା, ନିଦ୍ରା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱାହା ଓ ଦକ୍ଷିଣା —
ସଂକ୍ଷିପ୍ତମାସାଂ ଚରିତଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରମ୍ । ଜୀଵକର୍ମଵିପାକଂ ଚ ତଚ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁନ୍ଦରମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ଶୁଣିବାକୁ ମଧୁର । ଜୀବନର କର୍ମ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ କହିବି ।