ଯଦ୍ଯଦ୍ଦଦାତି ନୈଵେଦ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ଯୋ ଜନଃ । ସ ଚ ଖାଦତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥୋ ଵିରାଟ୍ ତଥା
ଯେଉଁ ଜଣେ ଲୋକ ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଭଗବାନ ବିରାଟ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
ତଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ପୁନର୍ଵିଭୁଃ । ଵରମନ୍ଯଂ କିମିଷ୍ଟଂ ତେ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଦଦାମି ଚ
ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ପ୍ରଭୁ ପୁନି କହିଲେ: 'ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି ।'
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ଵିରାଡ୍ ଵିଭୁଃ । କୃଷ୍ଣଂ ତଂ ବାଲକସ୍ତାଵଦ୍ଵଚନଂ ସମଯୋଚିତମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିରାଟ ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତର କହିଲେ; ତାପରେ ସେ ବାଳକ ଯଥାଯଥ ଉଚିତ ଉକ୍ତି କହିଲେ ।
ବାଲକ ଉଵାଚ ଵରୋ ମେ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜେ ଭକ୍ତିର୍ଭଵତୁ ନିଶ୍ଚଲା। ସତତଂ ଯାଵଦାଯୁର୍ମେ କ୍ଷଣଂ ଵା ସୁଚିରଂ ଚ ଵା
ବାଳକ କହିଲେ: 'ମୋତେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦିଅ, ମୋ ଜୀବନ ଯେତେବେଳେ ରହିବ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଉ କି ବହୁଦିନ ହେଉ ।'
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଲୋକେଽସ୍ମିଞ୍ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ସନ୍ତତମ୍। ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିହୀନୋ ମୂର୍ଖଶ୍ଚ ଜୀଵନ୍ନପି ମୃତୋ ହି ସଃ
ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ସେ ସଦା ଜୀବନମୁକ୍ତ; ଯେଉଁ ତୁମର ଭକ୍ତି ବିହୀନ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଏବଂ ଅଜ୍ଞ ।
କିଂ ତଜ୍ଜପେନ ତପସା ଯଜ୍ଞେନ ପୂଜନେନ ଚ। ଵ୍ରତେନ ଚୋପଵାସେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତୀର୍ଥସେଵଯା
ଜପ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ପୂଜା, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥସେବାର କଣ ଉପକାର—
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଵିହୀନସ୍ଯ ମୂର୍ଖସ୍ଯ ଜୀଵନଂ ଵୃଥା । ଯେନାତ୍ମନା ଜୀଵିତଶ୍ଚ ତମେଵ ନ ହି ମନ୍ଯତେ
—ଯେଉଁ ଜଣେ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ବିହୀନ ଏବଂ ମୂର୍ଖ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅନର୍ଥ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ ।
ଯାଵଦାତ୍ମା ଶରୀରେଽସ୍ତି ତାଵତ୍ସ ଶକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାନ୍ତି ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ ସର୍ଵଶକ୍ତଯଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମା ଶରୀରରେ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ଆତ୍ମା ବିଦାୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।
ସ ଚ ତ୍ଵଂ ଚ ମହାଭାଗ ସର୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଶ୍ଚ ସର୍ଵାଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନଃ
ତୁମେ, ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତର ଆଦି, ବ୍ରହ୍ମର ଶାଶ୍ୱତ ଜ୍ୟୋତି ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଲକସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତିଂ ମଧୁରାଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରୀମ୍
ଏଭଳି କହି ବାଳକ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ନାରଦ; କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ଏବଂ ଶ୍ରୁତିରେ ସୁନ୍ଦର ଉତ୍ତର କହିଲେ ।
"ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସୁଚିରଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତିଷ୍ଠ ଯଥାହଂ ତ୍ଵଂ ତଥା ଭଵ । ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସଂଖ୍ଯପାତେ ଚ ପାତସ୍ତେ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଚଳ ରହ; ମୋ ପରି ହେଉ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପତନ ହେବ ନାହିଁ ।'
ଅଂଶେନ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡ୍ ଭଵ । ତ୍ଵନ୍ନାଭିପଦ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ରଷ୍ଟା ଭଵିଷ୍ଯତି
'ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତୁମର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ ହେବା; ତୁମର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
ଲଲାଟେ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ । ଶିଵାଂଶେନ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିସଂହରଣାଯ ଵୈ
'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ତୁମରୁ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରୁ, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସଂହାର ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରସ୍ତେଷ୍ଵେକୋ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକଃ। ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଵିଷଯୀ ରୁଦ୍ରାଂଶେନ(କ୍ଷୁଦ୍ରାଂଶେନ) ଭଵିଷ୍ଯତି
'ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ହେବେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱ ସଂହାର କରିବେ; ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରେ ଭୋଗକୁ ଯାଏ ।'
ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଵରେଣ ମେ । ଧ୍ଯାନେନ କମନୀଯଂ ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୋର ଦୟାରେ, ତୁମେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଆସିନ୍ଧା ରହିବ। ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ସମୟ ସମୟରେ ମୋର ଶୋଭାମୟ ଦର୍ଶନ ପାଇବ।
ମାତରଂ କମନୀଯାଂ ଚ ମମ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତାମ୍। ଯାମି ଲୋକଂ ତିଷ୍ଠ ଵତ୍ସେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽନ୍ତରଧୀଯତ
ମୋର ଛାତିରେ ବସିଥିବା ଶୋଭାମୟ ମା'ଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ। 'ଯାଉ, ଏହି ଜଗତରେ ରହ' ଏହିପରି କହି, ସେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶଙ୍କରଂ ସମୁଵାଚ ହ। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମୀଶଂ ଚ ସଂହର୍ତୁଂ ଚୈଵ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ସେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେଠାରେ ଯାଇ ଏହି ସମୟରେ କଥା କହିଲେ।
"ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ନାଭିପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ । ମହାଵିରାଡ୍ ଲୋମକୂପେ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵିଧେ ଶୃଣୁ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଯାଉ, ପୁଅ, ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାବିରାଟ୍, ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।'
ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ମହାଦେଵ ବ୍ରହ୍ମଭାଲୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ। ଅଂଶେନ ଚ ମହାଭାଗ ସ୍ଵଯଂ ଚ ସୁଚିରଂ ତପ
ଯାଉ, ପୁଅ, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାଭାଗ, ତୁମେ ନିଜେ ଏବଂ ତୁମ ଅଂଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵିରରାମ ଵିଧେଃ ସୁତ। ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ନତ୍ଵା ଶିଵଶ୍ଚ ଶିଵଦାଯକଃ
ଏଭଳି କହି, ଜଗତର ନାଥ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଠି ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଶିବଦାୟକ ଭାବରେ ଯାଇଗଲେ।
ମହାଵିରାଡ୍ ଲୋମକୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଲକେ ଜଲେ । ବଭୂଵ ଚ ଵିରାଟ୍ କ୍ଷୁଦ୍ରୋ ଵିରାଡଂଶେନ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ମହାବିରାଟ୍ ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରେ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗୋଳକରେ, ବଡ ବିରାଟ୍ ଅଂଶରୁ ଏବେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ପୀତଵାସାଃ ଶଯାନୋ ଜଲତଲ୍ପକେ । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯଃ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
କଳା ରଙ୍ଗର, ଯୁବକ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଳକୁ ଶୟା ଭାବରେ ନେଇ ଶୋଇଥିବା, ହସିଥିବା ମୃଦୁ ମୁହଁ, ପ୍ରସନ୍ନ ଚେହେରା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି।
ତନ୍ନାଭିକମଲେ ବ୍ରହ୍ମା ବଭୂଵ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ସମ୍ଭୂଯ ପଦ୍ମଦଣ୍ଡେ ଚ ବଭ୍ରାମ ଯୁଗଲକ୍ଷକମ୍
ତାଙ୍କର ନାଭିର ପଦ୍ମରେ, କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ନାନ୍ତଂ ଜଗାମ ଦଣ୍ଡସ୍ଯ ପଦ୍ମନାଲସ୍ଯ ପଦ୍ମଜଃ । ନାଭିଜସ୍ଯ ଚ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଚିନ୍ତାମାପ ପିତା ତଵ
ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡର ଶେଷ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲେନି ପଦ୍ମଜ। ତୁମ ପିତା ପଦ୍ମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପୁନରାଗମ୍ଯ ଦଧ୍ଯୌ କୃଷ୍ଣପଦାମ୍ବୁଜମ୍ । ତତୋ ଦଦର୍ଶ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ତଂ ଧ୍ଯାନେନ ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷା
ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ଦେଖିଲେ।
ଶଯାନଂ ଜଲତଲ୍ପେ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୋଲକାପ୍ଲୁତେ । ଯଲ୍ଲୋମକୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତଂ ଚ ତତ୍ପରମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଜଳରେ ଶୟା ଭାବରେ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗୋଳକରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏବଂ ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ସେ ପରମ ଈଶ୍ୱରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଚାପି ଗୋଲୋକଂ ଗୋପଗୋପୀସମନ୍ଵିତମ୍ । ତଂ ସଂସ୍ତୂଯ ଵରଂ ପ୍ରାପ ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ସଃ
ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରେ ଦେଖିଲେ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏକ ଵର ପାଇଲେ, ତାପରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମାନସାଃ ସନକାଦଯଃ । ତତୋ ରୁଦ୍ରକଲାଶ୍ଚାପି ଶିଵସ୍ଯୈକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେ, ସନକ ଆଦି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଶିବଙ୍କର ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଅଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ବଭୂଵ ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵତଃ। ଚତୁର୍ଭୁଜଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ସ ଚାଵସତ୍
କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବିଷ୍ଣୁ, ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଚାରି ହାତ ଥିବା ଭଗବାନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବସିଥିଲେ।
କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ନାଭିପଦ୍ମେ ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଂ ସସର୍ଜ ହ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ମର୍ତ୍ଯଂ ଚ ପାତାଲଂ ତ୍ରିଲୋକୀଂ ସଚରାଚରାମ୍
କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ୍ ର ନାଭିର ପଦ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ: ସ୍ୱର୍ଗ, ମାର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ — ତିନି ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ।