ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ଦଧ୍ଯୌ କୃଷ୍ଣଂ ପରମପୂରୁଷମ୍। ତତୋ ଦଦର୍ଶ ତତ୍ରୈଵ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନମ୍
ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତା'ପରେ ସେ ଏଠାରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି ଦେଖିଲେ।
ନଵୀନଜଲଦଶ୍ଯାମଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପୀତଵାସସମ୍ । ସସ୍ମିତଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାତରମ୍
ସେ ନବୀନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଦୁଇଟି ହାତ, ପୀତ ଶୂନ୍ତି ପିନ୍ଧିଥିବା, ହସୁଥିବା, ମୁରଳୀ ହାତରେ ଧରିଥିବା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଦେଖିଲେ।
ଜହାସ ବାଲକସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନକମୀଶ୍ଵରମ୍ । ଵରଂ ତଦା ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରେଶଃ ସମଯୋଚିତମ୍
ପୁଅଟି ଜନକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ ହସିଲେ। ତା'ପରେ ବରଦାତା ତା'କୁ ଯଥାଯଥିକ ବର ଦେଲେ।
ମତ୍ସମୋ ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତଶ୍ଚ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଦିଵର୍ଜିତଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାସଂଖ୍ଯନିଲଯୋ ଭଵ ଵତ୍ସ ଲଯାଵଧି
ତୁମେ ମୋ ପରି ଜ୍ଞାନରେ ସମ, ଭୋକ ଓ ତିଆରିରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା। ପୁଆ, ଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଶ୍ରୟ ହେବା।
ନିଷ୍କାମୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵରଦୋ ଭଵ । ଜରାମୃତ୍ଯୁରୋଗଶୋକପୀଡାଦିଵର୍ଜିତୋ ଭଵ
ଅଭିଲାଷା ନଥିବା, ଭୟ ନଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବର ଦେବା। ବୃଦ୍ଧା, ମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ କର୍ଣେ ସ ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ଷଡକ୍ଷରମ୍ । ତ୍ରିଃକୃତ୍ଵଶ୍ଚ ପ୍ରଜଜାପ ଵେଦାଙ୍ଗପ୍ରଵରଂ ପରମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତା'ର କାନରେ ମହାମନ୍ତ୍ର ଷଡ଼ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତିନିଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ପ୍ରଣଵାଦିଚତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ । ଵହ୍ନିଜାଯାନ୍ତମିଷ୍ଟଂ ଚ ସର୍ଵଵିଘ୍ନହରଂ ପରମ୍
ପ୍ରଣବ ଶବ୍ଦରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱରରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା 'କୃଷ୍ଣ' ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ଦୂର କରିଥାଏ ।
ମନ୍ତ୍ରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତଦାହାରଂ କଲ୍ପଯାମାସ ଵୈ ଵିଭୁଃ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ପ୍ରଭୁ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି ।
ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵଂ ଯନ୍ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଦଦାତି ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଜନଃ । ତତ୍ଷୋଡଶାଂଶୋ ଵିଷଯିଣୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଜ୍ଵଦଶାସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି ଜଗତରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ଯେଉଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ତାହାର ଏକ ଷୋଡଶାଂଶ ଭୋଗକୁ ଯାଏ, ଶେଷ ସମସ୍ତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମିଳେ ।
ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯାତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ପରିପୂର୍ଣତମସ୍ଯ ଚ । ନୈଵେଦ୍ଯେ ଚୈଵ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନ ହି କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ନିର୍ଗୁଣ ଆତ୍ମା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଦଦାତି ନୈଵେଦ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ଯୋ ଜନଃ । ସ ଚ ଖାଦତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥୋ ଵିରାଟ୍ ତଥା
ଯେଉଁ ଜଣେ ଲୋକ ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଭଗବାନ ବିରାଟ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
ତଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ପୁନର୍ଵିଭୁଃ । ଵରମନ୍ଯଂ କିମିଷ୍ଟଂ ତେ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଦଦାମି ଚ
ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ପ୍ରଭୁ ପୁନି କହିଲେ: 'ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି ।'
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ଵିରାଡ୍ ଵିଭୁଃ । କୃଷ୍ଣଂ ତଂ ବାଲକସ୍ତାଵଦ୍ଵଚନଂ ସମଯୋଚିତମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିରାଟ ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତର କହିଲେ; ତାପରେ ସେ ବାଳକ ଯଥାଯଥ ଉଚିତ ଉକ୍ତି କହିଲେ ।
ବାଲକ ଉଵାଚ ଵରୋ ମେ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜେ ଭକ୍ତିର୍ଭଵତୁ ନିଶ୍ଚଲା। ସତତଂ ଯାଵଦାଯୁର୍ମେ କ୍ଷଣଂ ଵା ସୁଚିରଂ ଚ ଵା
ବାଳକ କହିଲେ: 'ମୋତେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦିଅ, ମୋ ଜୀବନ ଯେତେବେଳେ ରହିବ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଉ କି ବହୁଦିନ ହେଉ ।'
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଲୋକେଽସ୍ମିଞ୍ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ସନ୍ତତମ୍। ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିହୀନୋ ମୂର୍ଖଶ୍ଚ ଜୀଵନ୍ନପି ମୃତୋ ହି ସଃ
ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ସେ ସଦା ଜୀବନମୁକ୍ତ; ଯେଉଁ ତୁମର ଭକ୍ତି ବିହୀନ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଏବଂ ଅଜ୍ଞ ।
କିଂ ତଜ୍ଜପେନ ତପସା ଯଜ୍ଞେନ ପୂଜନେନ ଚ। ଵ୍ରତେନ ଚୋପଵାସେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତୀର୍ଥସେଵଯା
ଜପ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ପୂଜା, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥସେବାର କଣ ଉପକାର—
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଵିହୀନସ୍ଯ ମୂର୍ଖସ୍ଯ ଜୀଵନଂ ଵୃଥା । ଯେନାତ୍ମନା ଜୀଵିତଶ୍ଚ ତମେଵ ନ ହି ମନ୍ଯତେ
—ଯେଉଁ ଜଣେ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ବିହୀନ ଏବଂ ମୂର୍ଖ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅନର୍ଥ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ ।
ଯାଵଦାତ୍ମା ଶରୀରେଽସ୍ତି ତାଵତ୍ସ ଶକ୍ତିସଂଯୁତଃ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାନ୍ତି ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ ସର୍ଵଶକ୍ତଯଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମା ଶରୀରରେ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ଆତ୍ମା ବିଦାୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।
ସ ଚ ତ୍ଵଂ ଚ ମହାଭାଗ ସର୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଶ୍ଚ ସର୍ଵାଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନଃ
ତୁମେ, ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତର ଆଦି, ବ୍ରହ୍ମର ଶାଶ୍ୱତ ଜ୍ୟୋତି ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଲକସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତିଂ ମଧୁରାଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରୀମ୍
ଏଭଳି କହି ବାଳକ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ନାରଦ; କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ଏବଂ ଶ୍ରୁତିରେ ସୁନ୍ଦର ଉତ୍ତର କହିଲେ ।
"ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସୁଚିରଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତିଷ୍ଠ ଯଥାହଂ ତ୍ଵଂ ତଥା ଭଵ । ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସଂଖ୍ଯପାତେ ଚ ପାତସ୍ତେ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଚଳ ରହ; ମୋ ପରି ହେଉ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପତନ ହେବ ନାହିଁ ।'
ଅଂଶେନ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡ୍ ଭଵ । ତ୍ଵନ୍ନାଭିପଦ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ରଷ୍ଟା ଭଵିଷ୍ଯତି
'ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତୁମର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରାଟ ହେବା; ତୁମର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
ଲଲାଟେ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ । ଶିଵାଂଶେନ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିସଂହରଣାଯ ଵୈ
'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ତୁମରୁ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରୁ, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସଂହାର ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ ।'
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରସ୍ତେଷ୍ଵେକୋ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକଃ। ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଵିଷଯୀ ରୁଦ୍ରାଂଶେନ(କ୍ଷୁଦ୍ରାଂଶେନ) ଭଵିଷ୍ଯତି
'ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ହେବେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱ ସଂହାର କରିବେ; ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରେ ଭୋଗକୁ ଯାଏ ।'
ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଵରେଣ ମେ । ଧ୍ଯାନେନ କମନୀଯଂ ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୋର ଦୟାରେ, ତୁମେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଆସିନ୍ଧା ରହିବ। ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ସମୟ ସମୟରେ ମୋର ଶୋଭାମୟ ଦର୍ଶନ ପାଇବ।
ମାତରଂ କମନୀଯାଂ ଚ ମମ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତାମ୍। ଯାମି ଲୋକଂ ତିଷ୍ଠ ଵତ୍ସେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽନ୍ତରଧୀଯତ
ମୋର ଛାତିରେ ବସିଥିବା ଶୋଭାମୟ ମା'ଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ। 'ଯାଉ, ଏହି ଜଗତରେ ରହ' ଏହିପରି କହି, ସେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶଙ୍କରଂ ସମୁଵାଚ ହ। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମୀଶଂ ଚ ସଂହର୍ତୁଂ ଚୈଵ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ସେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେଠାରେ ଯାଇ ଏହି ସମୟରେ କଥା କହିଲେ।
"ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ନାଭିପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ । ମହାଵିରାଡ୍ ଲୋମକୂପେ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵିଧେ ଶୃଣୁ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଯାଉ, ପୁଅ, ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାବିରାଟ୍, ଲୋମର ତୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।'
ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ମହାଦେଵ ବ୍ରହ୍ମଭାଲୋଦ୍ଭଵୋ ଭଵ। ଅଂଶେନ ଚ ମହାଭାଗ ସ୍ଵଯଂ ଚ ସୁଚିରଂ ତପ
ଯାଉ, ପୁଅ, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜରୁ ଜନ୍ମ ନିଅ। ମହାଭାଗ, ତୁମେ ନିଜେ ଏବଂ ତୁମ ଅଂଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵିରରାମ ଵିଧେଃ ସୁତ। ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ନତ୍ଵା ଶିଵଶ୍ଚ ଶିଵଦାଯକଃ
ଏଭଳି କହି, ଜଗତର ନାଥ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଠି ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଶିବଦାୟକ ଭାବରେ ଯାଇଗଲେ।