କମଣ୍ଡଲୁଧରଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତପସ୍ଵୀ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ । ଚତୁର୍ମୁଖୈସ୍ତଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ଏକ ଜଳକୁମ୍ଭ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭାଗ୍ୟର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତପସ୍ଵୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ସା ତଦା ସୁନ୍ଦରୀ ସୃଷ୍ଟା ଶତଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭା । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷଣା
ତାପରେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଶତଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରତ୍ନର ଗହନା ପିନ୍ଧି ଅଳଙ୍କୃତ।
ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ସଂସ୍ତୂଯ ସର୍ଵକାରଣମ୍ । ଉଵାସ ସ୍ଵାମିନା ସାର୍ଧଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁରତୋ ମୁଦା
ସେ ରତ୍ନର ଶିଂହାସନରେ ବସି, ସମସ୍ତ କାରଣର ରୂପେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କୃଷ୍ଣୋ ଦ୍ଵିଧାରୂପୋ ବଭୂଵ ସଃ । ଵାମାର୍ଧାଙ୍ଗୋ ମହାଦେଵୋ ଦକ୍ଷିଣେ ଗୋପିକାପତିଃ
ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇଟି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାଦେବ ଭାବେ, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଃ ଶତକୋଟିରଵିପ୍ରଭଃ । ତ୍ରିଶୂଲପଟ୍ଟିଶଧରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରୋ ହରଃ
ସେ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶତକୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଆଭାରେ ଚମକୁଥିଲେ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଭୋ ଜଟାଭାରଧରଃ ପରଃ । ଭସ୍ମଭୂଷିତଗାତ୍ରଶ୍ଚ ସସ୍ମିତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ତପ୍ତ ସୁନାର ରଙ୍ଗର, ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିଲେ, ହସୁଥିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଦିଗମ୍ବରୋ ନୀଲକଣ୍ଠଃ ସର୍ପଭୂଷଣଭୂଷିତଃ । ବିଭ୍ରଦ୍ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତେନ ରତ୍ନମାଲାଂ ସୁସଂସ୍କୃତାମ୍
ଦିଗମ୍ବର, ନୀଳକଣ୍ଠ, ସାପ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସେ ଡାହାଣ ହାତରେ ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରତ୍ନମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଜପନ୍ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନମ୍ । ସତ୍ଯସ୍ଵରୂପଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ପଞ୍ଚମୁଖରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଜ୍ୟୋତି, ସତ୍ୟର ରୂପ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମା, ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
କାରଣଂ କାରଣାନାଂ ଚ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମଙ୍ଗଲମ୍ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିଶୋକଭୀତିହରଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଶକ।
ସଂସ୍ତୂଯ ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁଂ ତଂ ଯତୋ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯାଭିଧଃ । ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ସମୁଵାସ ହରେଃ ପୁରଃ
ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ, ଯାହାକୁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ବୋଲାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରତ୍ନଶିଂହାସନରେ ବସିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଦିଦେଵତୋତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ ଡିମ୍ଭୋ ଜଲେ ତିଷ୍ଠନ୍ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଯଃ । ତତଃ ସ କାଲେ ସହସା ଦ୍ଵିଧାଭୂତୋ ବଭୂଵ ହ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଡିମ୍ବଟି ଜଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା, ସମୟ ଆସିଲାପରେ ଏହା ହଠାତ୍ ଦୁଇ ଭାଗକୁ ଭାଗିଗଲା।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଶିଶୁରେକଶ୍ଚ ଶତକୋଟିରଵିପ୍ରଭଃ। କ୍ଷଣଂ ରୋରୂଯମାଣଶ୍ଚ ସ୍ତନାନ୍ଧଃ ପୀଡିତଃ କ୍ଷୁଧା
ସେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଶୁ ଥିଲେ, ଶତକୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଦୁଧ ନ ପାଇ ଭୋକରେ ପୀଡିତ।
ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଜଲମଧ୍ଯେ ନିରାଶ୍ରଯଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାସଂଖ୍ଯନାଥୋ ଯୋ ଦଦର୍ଶୋର୍ଧ୍ଵମନାଥଵତ୍
ପିତା ଓ ମାତା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା, ଜଳମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ ଥିଲେ, ଉପରକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଅନାଥ ସମାନ।
ସ୍ଥୂଲାସ୍ଥୂଲତମଃ ସୋଽପି ନାମ୍ନା ଦେଵୋ ମହାଵିରାଟ୍। ପରମା୍ଣୁର୍ଯଥା ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ପରଃ ସ୍ଥୂଲାତ୍ତଥାପ୍ଯସୌ
ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ମହାବିରାଟ୍ ବୋଲାଯାଏ, ମୋଟ ଓ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ଯେପରି ଅଣୁ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସେପରି ସେ ମୋଟ ରୂପରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ।
ତେଜସା ଷୋଡଶାଂଶୋଽଯଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ। ଆଧାରଃ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵାନାଂ ମହାଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ପ୍ରାକୃତଃ
ତାଙ୍କର ତେଜରେ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଷୋଡଶଂଶ ଭାଗ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ପ୍ରାକୃତିକ ମହାବିଷ୍ଣୁ।
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଲୋମକୂପେଷୁ ଵିଶ୍ଵାନି ନିଖିଲାନି ଚ। ଅସ୍ଯାପି ତେଷାଂ ସଂଖ୍ଯାଂ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ଵକ୍ତୁଂ ନହି କ୍ଷମଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋମକୁପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି; ଏହାର ସଂଖ୍ୟା କହିବାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ସଂଖ୍ଯା ଚେଦ୍ରଜସାମସ୍ତି ଵିଶ୍ଵାନାଂ ନ କଦାଚନ। ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ତଥା ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଧୂଳିକଣାର ଯଦି ସଂଖ୍ୟା ଅଛି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସଂଖ୍ୟା କେବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ।
ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେଷୁ ସନ୍ତ୍ଯେଵଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ। ପାତାଲାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଅଛନ୍ତି; ପାତାଳରୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ତତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦ୍ ବହିରେଵ ସଃ। ତତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଗୋଲୋକଃ ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଯୋଜନଃ
ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଭାଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଅଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାଠାରୁ ଆଉ ଉପରେ ଗୋଲୋକ ଅଛି, ପ୍ରାୟ ପଚାସ କୋଟି ଯୋଜନ ଉପରେ।
ନିତ୍ଯଃ ସତ୍ଯସ୍ଵରୂପଶ୍ଚ ଯଥା କୃଷ୍ଣସ୍ତଥାପ୍ଯଯମ୍। ସପ୍ତଦ୍ଵୀପମିତା ପୃଧ୍ଵୀ ସପ୍ତସାଗରସଂଯୁତା
ଗୋଲୋକ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ସତ୍ୟର ମୂଳ ଯଥା କୃଷ୍ଣ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାତ ସାଗର ସହିତ ମାପାଯାଇଛି।
ଊନପଞ୍ଚାଶଦୁପଦ୍ଵୀପାସଂଖ୍ଯଶୈଲଵନାନ୍ଵିତା । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସପ୍ତ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକା ବ୍ରହ୍ଯଲୋକସମନ୍ଵିତାଃ
ଏହି ଭୂମିରେ ପ୍ରାୟ ପଚାସ ଉପଦ୍ୱୀପରୁ କମ୍ ଅଛି, ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ସାତଟି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଅଛି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ସହିତ।
ପାତାଲାନି ଚ ସପ୍ତାଧଶ୍ଚୈଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମେଵ ଚ। ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଧରାଯା ଭୂର୍ଲୋକୋ ଭୁଵର୍ଲୋକସ୍ତତଃ ପରମ୍
ଏହାଠାରୁ ତଳେ ସାତଟି ପାତାଳ ଅଛି। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଭୂର୍ଲୋକ ଅଛି, ତା'ଠାରୁ ଉପରେ ଭୁଵର୍ଲୋକ।
ତତଃ ପରଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋ ଜନଲୋକସ୍ତଥା ପରଃ । ତତଃ ପରସ୍ତପୋଲୋକଃ ସତ୍ଯଲୋକସ୍ତତଃ ପରଃ
ତା'ଠାରୁ ଉପରେ ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଅଛି, ତା'ଠାରୁ ଉପରେ ଜନଲୋକ। ତା'ଠାରୁ ଉପରେ ତପୋଲୋକ, ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ସତ୍ୟଲୋକ।
ତତଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସନ୍ନିଭଃ । ଏଵଂ ସର୍ଵଂ କୃତ୍ରିମଂ ଚ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରମେଵ ଚ
ତା'ଠାରୁ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି। ଏଭଳି ବାହ୍ୟ ଓ ଭିତର ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ କୃତ୍ରିମ।
ତଦ୍ଵିନାଶେ ଵିନାଶଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାମେଵ ନାରଦ । ଜଲବୁଦ୍ବୁଦଵତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵସଂଘମନିତ୍ଯକମ୍
ଏହା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ନାରଦ, ସବୁ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସଂଘ ଅସ୍ଥାୟୀ, ପାଣିର ବୁଡ଼ବୁଡ଼ା ପରି।
ନିତ୍ଯୌ ଗୋଲୋକଵୈକୁଣ୍ଠୌ ପ୍ରୋକ୍ତୌ ଶଶ୍ଵଦକୃତ୍ରିମୌ । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଲୋମକୂପେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ପରିନିଶ୍ଚିତମ୍
ଗୋଲୋକ ଓ ବୈକୁଣ୍ଠ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଅଜନ୍ମା। ପ୍ରତ୍ୟେକ କେଶର ତଳେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଛି।
ଏଷାଂ ସଂଖ୍ଯାଂ ନ ଜାନାତି କୃଷ୍ଣୋଽନ୍ଯସ୍ଯାପି କା କଥା । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ଏହାର ସଂଖ୍ୟା କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କିପରି ଜାଣିବେ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ସୁରାଣାଂ ଚ ସଂଖ୍ଯା ସର୍ଵତ୍ର ପୁତ୍ରକ। ଦିଗୀଶାଶ୍ଚୈଵ ଦିକ୍ପାଲା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହାଦଯଃ
ପୁଆ, ସମସ୍ତଠାରେ ତିନି କୋଟି ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଦିଗପାଳ, ଦିଗିଶ୍, ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଭୁଵି ଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋଽପ୍ଯଧୋ ନାଗାଶ୍ଚରାଚରାଃ । ଅଥ କାଲେଽତ୍ର ସ ଵିରାଡୂର୍ଧ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୃଥିବୀରେ ଚାରିଟି ଜାତି ଅଛି, ତଳେ ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି। ପରେ, ସମୟରେ, ସେ ବିରାଟ ପୁନିପୁନି ଉପରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଡିମ୍ଭାନ୍ତରେ ଚ ଶୂନ୍ଯଂ ଚ ନ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ କିଞ୍ଚନ । ଚିନ୍ତାମଵାପ କ୍ଷୁଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ରୁରୋଦ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଡିମ୍ବର ଭିତରେ ଶୂନ୍ୟ ଅଛି, ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ।