ନ ହି କ୍ଷମସ୍ତଥାତ୍ମା ଚ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଯା ଵିନା । ସର୍ଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପା ସା ଯଯା ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍ସଦା
ଏହିପରି, ଆତ୍ମା ମଧୁରା ଛଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେନି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସଦା ଶକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଵଚନଃ ଶଶ୍ଚ କ୍ତିଃ ପରାକ୍ରମ ଏଵ ଚ । ତତ୍ସ୍ଵରୂପା ତଯୋର୍ଦାତ୍ରୀ ସା ଶକ୍ତିଃ ପରିକୀର୍ତିତା
‘ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ’, ‘ଶକ୍ତି’ ଓ ‘ପ୍ରଭାବ’ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ଦାତା, ସେଇ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଜ୍ଞାନଂ ସମୃଦ୍ଧିଃ ସମ୍ପତ୍ତିର୍ଯଶଶ୍ଚୈଵ ବଲଂ ଭଗଃ । ତେନ ଶକ୍ତିର୍ଭଗଵତୀ ଭଗରୂପା ଚ ସା ସଦା
ଜ୍ଞାନ, ସମୃଦ୍ଧି, ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି, ବଳ ଓ ଭାଗ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବତୀ, ସେ ସଦା ଭାଗ୍ୟର ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ।
ତଯା ଯୁକ୍ତଃ ସଦାତ୍ମା ଚ ଭଗଵାଂସ୍ତେନ କଥ୍ଯତେ । ସ ଚ ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯୋ ଦେଵଃ ସାକାରଶ୍ଚ ନିରାକୃତିଃ
ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ସଦା ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର, ସେଉଁଥିରୁ ‘ଭଗବାନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦେବତା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଦେହୀ ଓ ନିରାକାର ଦୁହିଁ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ତେଜୋରୂପଂ ନିରାକାରଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଯୋଗିନଃ ସଦା । ଵଦନ୍ତି ଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାନନ୍ଦମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ସଦା ନିରାକାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଈଶ୍ୱର ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅଦୃଶ୍ଯଂ ସର୍ଵଦ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵକାରଣମ୍ । ସର୍ଵଦଂ ସର୍ଵରୂପଂ ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତନ୍ନ ମନ୍ଵତେ
ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସବୁ ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଥିବା—ଏହି ଜଣେଙ୍କୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଵଦନ୍ତି ଚୈଵ ତେ କସ୍ଯ ତେଜସ୍ତେଜସ୍ଵିନା ଵିନା । ତେଜୋମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜସ୍ଵିନଂ ପରମ୍
ସେମାନେ ପଚାରନ୍ତି: କାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଛଡ଼ି ରହିପାରିବ? ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ପରମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ସର୍ଵରୂପଂ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ । ଅତୀଵ ସୁନ୍ଦରଂ ରୂପଂ ବିଭ୍ରତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଭାବେ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
କିଶୋରଵଯସଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵକାନ୍ତଂ ପରାତ୍ପରମ୍ । ନଵୀନନୀରଦାଭାସଧାମୈକଂ ଶ୍ଯାମଵିଗ୍ରହମ୍
ଯୁବକ ବୟସର, ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ନୂଆ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଏକମାତ୍ର ଶ୍ୟାମ ଦେହ।
ଶରନ୍ମଧ୍ଯାହ୍ନପଦ୍ମୌଘଶୋଭାମୋଚନଲୋଚନମ୍ । ମୁକ୍ତାଚ୍ଛଵିଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈକଦନ୍ତପଂକ୍ତିମନୋରମମ୍
ଶରତ୍କାଳ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ପଦ୍ମମାଳା ଭଳି ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ମୁକ୍ତା ଭଳି ଧଳା ଏକମାତ୍ର ଦାନ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ମଯୂରପିଚ୍ଛଚୂଡଂ ଚ ମାଲତୀମାଲ୍ଯମଣ୍ଡିତମ୍ । ସୁନସଂ ସସ୍ମିତଂ କାନ୍ତଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରଣମ୍
ମୟୂର ପିଛା ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇଥିବା, ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ହସୁଥିବା, ଆକର୍ଷକ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିବା।
ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଵିଶୁଦ୍ଧୈକପୀତାଂଶୁକସୁଶୋଭିତମ୍ । ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏକମାତ୍ର ପୀତ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରିଥିବା, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵାଧାରଂ ଚ ସର୍ଵେଶଂ ସର୍ଵଶକ୍ତିଯୁତଂ ଵିଭୁମ୍ । ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯପ୍ରଦଂ ସର୍ଵସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ସମର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିବା, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ।
ପରିପୂର୍ଣତମଂ ସିଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧେଶଂ ସିଦ୍ଧିକାରକମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ଦେଵଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସିଦ୍ଧ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ନାଥ, ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା; ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସଦା ସନାତନ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିଶୋକଭୀତିହରଂ ପରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଯସା ଯସ୍ଯ ନିମେଷ ଉପଚର୍ଯତେ
ଯିଏ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଚକ୍ଷୁପାଟି ସେଉଁଥିର ଆୟୁଷ୍ୟ ହିସାବରେ ଧରାଯାଏ।
ସ ଚାତ୍ମା ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ । କୃଷିସ୍ତଦ୍ଭକ୍ତିଵଚନୋ ନଶ୍ଚ ତଦ୍ଦାସ୍ଯଵାଚକଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆତ୍ମା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ‘କୃଷ୍’ ଅର୍ଥ ଭକ୍ତି, ‘ଣ’ ଅର୍ଥ ସେଉଁଥିର ସେବା।
ଭକ୍ତିଦାସ୍ଯପ୍ରଦାତା ଯଃ ସ ଚ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । କୃଷିଶ୍ଚ ସର୍ଵଵଚନୋ ନକାରୋ ବୀଜମେଵ ଚ
ଯିଏ ଭକ୍ତି ଓ ଦାସ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠିକି ହେଉଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣ। 'କୃଷି' ସବୁ ଶବ୍ଦର ମୂଳ ଅର୍ଥ ଓ 'ଣ' ହେଉଛି ତାହାର ମୂଳ ବିଜ।
ସ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵସ୍ରଷ୍ଟାଽଽଦୌ ସିସୃକ୍ଷନ୍ନେକ ଏଵ ଚ । ସୃଷ୍ଟ୍ଯୁନ୍ମୁଖସ୍ତଦଂଶେନ କାଲେନ ପ୍ରେରିତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେଇ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ନିଜ ଅଂଶ ଓ କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଚ ଦ୍ଵିଧାରୂପୋ ବଭୂଵ ହ । ସ୍ତ୍ରୀରୂପୋ ଵାମଭାଗାଂଶୋ ଦକ୍ଷିଣାଂଶଃ ପୁମାନ୍ସ୍ମୃତଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ରୂପେ ନାରୀ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ରୂପେ ପୁରୁଷ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ତାଂ ଦଦର୍ଶ ମହାକାମୀ କାମାଧାରାଂ ସନାତନଃ । ଅତୀଵ କମନୀଯା ଚ ଚାରୁପଙ୍କଜସନ୍ନିଭାମ୍
ସନାତନ ସେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କାମନାର ମୂଳ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ରୂପରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋହର ପଦ୍ମ ସମାନ।
ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈକନିତମ୍ବଯୁଗଲାଂ ପରାମ୍ । ସୁଚାରୁକଦଲୀସ୍ତମ୍ଭନିନ୍ଦିତଶ୍ରୋଣିସୁନ୍ଦରୀମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ନିତମ୍ବ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ କରୁଥିଲା; ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଉରୁ ଖଜୁରୀ ଗଛର କୋମଳ ତଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା।
ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତଶ୍ରୀଫଲାକାରସ୍ତନଯୁଗ୍ମମନୋରମାମ୍ । ପୁଷ୍ପଜୁଷ୍ଟାଂ ସୁଵଲିତାଂ ମଧ୍ଯକ୍ଷୀଣାଂ ମନୋହରାମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଶ୍ରୀଫଳ ଆକୃତିର ସ୍ତନ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲା; ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, କମରେ ସୁକୁମାର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ଅତୀଵ ସୁନ୍ଦରୀଂ ଶାନ୍ତାଂ ସସ୍ମିତାଂ ଵକ୍ରଲୋଚନାମ୍ । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାରାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ଶାନ୍ତ, ହସୁଥିବା, ମୋହନ ତେଢ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା; ଅଗ୍ନି ପରି ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ଶଶ୍ଵଚ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚକୋରାଭ୍ଯାଂ ପିବନ୍ତୀଂ ସତତଂ ମୁଦା । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିଵିନିନ୍ଦିତମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଚକୋର ପରି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯାହା କୋଟି କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ କରେ।
କସ୍ତୂରୀବିନ୍ଦୁନା ସାର୍ଧମଧଶ୍ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁନା । ସମଂ ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁଂ ଚ ଭାଲମଧ୍ଯେ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍
ତାଙ୍କର ଭାଲର ମଧ୍ୟରେ ସିନ୍ଧୁର ତିଲକ ଥିଲା, ତାହା ସହିତ କସ୍ତୂରୀ ଏବଂ ତଳେ ଚନ୍ଦନର ତିଲ ଥିଲା।
ଵକ୍ରିମଂ କବରୀଭାରଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯଭୂଷିତମ୍ । ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରହାରଂ ଚ ଦଧତୀଂ କାନ୍ତକାମୁକୀମ୍
ତାଙ୍କର ତେଢ଼ା ଓ ଘନ କେଶ ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନର ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।
କୋଟିଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାମୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଶୋଭାସମନ୍ଵିତାମ୍ । ଗମନେନ ରାଜହଂସଗଜଗର୍ଵଵିନାଶିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ତେଜ କୋଟି କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଭାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା; ତାଙ୍କର ଚାଲ ରାଜହଂସ ଓ ହାତୀଙ୍କର ଗର୍ବକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଉଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ତୁ ତଯା ସାର୍ଧଂ ରାସେଶୋ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ରାସୋଲ୍ଲାସେ ସୁରସିକୋ ରାସକ୍ରୀଡାଞ୍ଚକାର ହ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାସର ନାଥ ତାଙ୍କ ସହ ରାସମଣ୍ଡଳରେ ରାସର ଆନନ୍ଦରେ ଲୀଳା କରିଥିଲେ।
ନାନାପ୍ରକାରଶୃଙ୍ଗାରଂ ଶୃଙ୍ଗାରୋ ମୂର୍ତିମାନିଵ । ଚକାର ସୁଖସମ୍ଭୋଗଂ ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର ଲୀଳା କଲେ, ଯେପରି ଶୃଙ୍ଗାର ନିଜେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କଲେ।
ତତଃ ସ ଚ ପରିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ତସ୍ଯା ଯୋନୌ ଜଗତ୍ପିତା । ଚକାର ଵୀର୍ଯାଧାନଂ ଚ ନିତ୍ଯାନନ୍ଦେ ଶୁଭକ୍ଷଣେ
ତାପରେ, ସେଇ ଜଗତ୍ପିତା କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖିଲେ, ଏକ ଶୁଭ ଓ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ।