ଅହଲ୍ଯା ଗୌତମସ୍ତ୍ରୀ ସାପ୍ଯନସୂଯାତ୍ରିକାମିନୀ । ଦେଵହୂତିଃ କର୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରସୂତିର୍ଦକ୍ଷକାମିନୀ
ଅହଲ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ଗୌତମଙ୍କର ଘରବାଳି, ଅନସୂୟା ହେଉଛନ୍ତି ଅତ୍ରିଙ୍କର ପ୍ରିୟା; ଦେବହୂତି ହେଉଛନ୍ତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କର ଘରବାଳି, ପ୍ରସୂତି ହେଉଛନ୍ତି ଦକ୍ଷଙ୍କର ପ୍ରିୟା।
ପିତୄଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ମେନକା ସାମ୍ବିକାପ୍ରସୂଃ । ଲୋପାମୁଦ୍ରା ତଥା କୁନ୍ତୀ କୁବେରକାମିନୀ ତଥା
ପିତୃମାନସ କନ୍ୟା ମେନକା, ଅମ୍ବିକାଙ୍କର ସନ୍ତାନ; ଲୋପାମୁଦ୍ରା, କୁନ୍ତୀ ଓ କୁବେରଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଵରୁଣାନୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ଚ ବଲେର୍ଵିନ୍ଧ୍ଯାଵଲିସ୍ତଥା । କାନ୍ତା ଚ ଦମଯନ୍ତୀ ଚ ଯଶୋଦା ଦେଵକୀ ତଥା
ବରୁଣାନୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଳିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନ୍ଧ୍ୟାବଳୀ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି; ତାପରେ ଦମୟନ୍ତୀ, ଯଶୋଦା ଓ ଦେବକୀ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଶୈଵ୍ଯା ସା ଚ ସତ୍ଯଵତୀ ପ୍ରିଯା । ଵୃଷଭାନୁପ୍ରିଯା ସାଧ୍ଵୀ ରାଧାମାତା କୁଲୋଦ୍ଵହା
ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶୈବ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟବତୀ ପ୍ରିୟା; ଭୃଷଭାନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସାଧ୍ବୀ, ରାଧାଙ୍କ ମାଆ, ଗୌରବ ଆଣୁଥିବା।
ମନ୍ଦୋଦରୀ ଚ କୌସଲ୍ଯା ସୁଭଦ୍ରା କୌରଵୀ ତଥା । ରେଵତୀ ସତ୍ଯଭାମା ଚ କାଲିନ୍ଦୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ତଥା
ମଣ୍ଡୋଦରୀ, କୌଶଲ୍ୟା, ସୁଭଦ୍ରା ଓ କୌରବୀ; ରେବତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ମଧ୍ୟ।
ଜାମ୍ବଵତୀ ନାଗ୍ନଜିତିର୍ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା ତଥାପରା । ଲକ୍ଷ୍ମଣା ରୁକ୍ମିଣୀ ସୀତା ସ୍ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଜାମ୍ବବତୀ, ନାଗ୍ନଜିତି, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟେକ ଜଣେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ରୁକ୍ମିଣୀ, ସୀତା—ଯିଏ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
କାଲୀ ଯୋଜନଗନ୍ଧା ଚ ଵ୍ଯାସମାତା ମହାସତୀ । ବାଣପୁତ୍ରୀ ତଥୋଷା ଚ ଚିତ୍ରଲେଖା ଚ ତତ୍ସଖୀ
କାଳୀ, ଯୋଜନଗନ୍ଧା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ମାଆ ମହାସତୀ; ବାଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷା, ତାଙ୍କ ସଖୀ ଚିତ୍ରଲେଖା।
ପ୍ରଭାଵତୀ ଭାନୁମତୀ ତଥା ମାଯାଵତୀ ସତୀ । ରେଣୁକା ଚ ଭୃଗୋର୍ମାତା ରାମମାତା ଚ ରୋହିଣୀ
ପ୍ରଭାବତୀ, ଭାନୁମତୀ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ମାୟାବତୀ; ରେଣୁକା, ଭୃଗୁଙ୍କ ମାଆ, ରୋହିଣୀ ରାମଙ୍କ ଜନନୀ।
ଏକନନ୍ଦା ଚ ଦୁର୍ଗା ସା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଭଗିନୀ ସତୀ । ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସତ୍ଯଃ କଲାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରକୃତେରେଵ ଭାରତେ
ଏକାନନ୍ଦା, ଦୁର୍ଗା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସତୀ; ଏହିଭଳି ଅନେକ ସତ୍ୟ ଓ କଳା ଭାରତର ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଯା ଯାଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଦେଵ୍ଯଃ ସ୍ଯୁସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତେଃ କଲାଃ । କଲାଂଶାଂଶସମୁଦ୍ଭୂତାଃ ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେଷୁ ଯୋଷିତଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମଦେବୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିର କଳା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶରୁ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି।
ଯୋଷିତାମଵମାନେନ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପରାଭଵଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପୂଜିତା ଯେନ ପତିପୁତ୍ରଵତୀ ସତୀ
ନାରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ପ୍ରକୃତିର ଅବମାନ ହୁଏ; ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ସତୀ ଭାବେ ପତିପୁତ୍ର ସହ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ।
ପ୍ରକୃତିଃ ପୂଜିତା ତେନ ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କାରଚନ୍ଦନୈଃ । କୁମାରୀ ଚାଷ୍ଟଵର୍ଷୀଯା ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କାରଚନ୍ଦନୈଃ
ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର, ଆଳଙ୍କାର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ; ଏହିଭଳି ଅଷ୍ଟବର୍ଷୀୟ କୁମାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ଆଳଙ୍କାର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ପୂଜିତା ଯେନ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରକୃତିସ୍ତେନ ପୂଜିତା । ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତିସମ୍ଭୂତା ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯମାଃ
ଯିଏ ଏଭଳି କୁମାରୀ ଆକାରରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ; ସମସ୍ତ ନାରୀ, ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଅଧମ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵାଂଶାଶ୍ଚୋତ୍ତମା ଜ୍ଞେଯାଃ ସୁଶୀଲାଶ୍ଚ ପତିଵ୍ରତାଃ । ମଧ୍ଯମା ରଜସଶ୍ଚାଂଶାସ୍ତାଶ୍ଚ ଭୋଗ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ସୁଶୀଳ ଓ ପତିବ୍ରତା ଭାବେ ଜଣାଯିବେ; ମଧ୍ୟମ ମାନେ ରଜସ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମି, ଭୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ସୁଖସମ୍ଭୋଗଵଶ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵକାର୍ଯେ ତତ୍ପରାଃ ସଦା । ଅଧମାସ୍ତମସଶ୍ଚାଂଶା ଅଜ୍ଞାତକୁଲସମ୍ଭଵାଃ
ସେମାନେ ସଦା ସୁଖ ଓ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି; ଅଧମ ମାନେ ତମସ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମି, ଅଜଣା କୁଳର।
ଦୁର୍ମୁଖାଃ କୁଲହା ଧୂର୍ତାଃ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କୁଲଟା ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ଦୁଷ୍ଟମୁଖ, କୁଳନାଶକ, ଚତୁର, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ବିବାଦପ୍ରିୟ; ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ କୁଳଟା ଭାବେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରାମାନେ।
ପ୍ରକୃତେସ୍ତମସଶ୍ଚାଂଶାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ଏଵଂ ନିଗଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତେ ରୂପଵର୍ଣନମ୍
ପ୍ରକୃତିର ତମସ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ପୁଂଶ୍ଚଲୀମାନେ; ଏଭଳି ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ପ୍ରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା।
ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପୂଜିତାଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ । ପୂଜିତା ସୁରଥେନାଦୌ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତିନାଶିନୀ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ, ବିଶେଷକରି ପୁଣ୍ୟ ଭାରତ ଭୂମିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ; ପ୍ରଥମେ ସୁରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶିନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ତତଃ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥିନା । ତତ୍ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗତାଂ ମାତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପୂଜିତା
ତାପରେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ ପୂଜା କଲେ; ସେଠାରୁ ପରେ ତିନି ଲୋକର ମାଆ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ।
ଜାତାଽଽଦୌ ଦକ୍ଷକନ୍ଯା ଯା ନିହତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍ । ତତୋ ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ନିନ୍ଦଯା
ଆରମ୍ଭରେ ତିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମନେଇ, ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କଲେ; ପରେ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅପମାନରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଜଜ୍ଞେ ହିମଵତଃ ପତ୍ନ୍ଯାଂ ଲେଭେ ପଶୁପତିଂ ପତିମ୍ । ଗଣେଶଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ କୃଷ୍ଣଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ଵିଷ୍ଣୁକଲୋଦ୍ଭଵଃ
ହିମାବନ୍ତଙ୍କର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ଝିଅ ଜଣେ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଲେ। ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ବଭୂଵତୁସ୍ତୌ ତନଯୌ ପଶ୍ଚାତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ନାରଦ । ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମଙ୍ଗଲଭୂପେନ ପ୍ରଥମଂ ପରିପୂଜିତା
ପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ, ହେ ନାରଦ। ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେବତା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପୂଜିଲେ।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵତାମୁନିମାନଵୈଃ । ସାଵିତ୍ରୀ ଚାଶ୍ଵପତିନା ପ୍ରଥମଂ ପରିପୂଜିତା
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଅଶ୍ୱପତି ପୂଜା କଲେ।
ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦେଵତାମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ । ଆଦୌ ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରିପୂଜିତା
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଲେ। ଆଦିରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜିଲେ।
ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦେଵତାମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ । ପ୍ରଥମଂ ପୂଜିତା ରାଧା ଗୋଲୋକେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଲେ। ଗୋଲୋକର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଥମେ ରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ କାର୍ତିକସ୍ଯ କୃଷ୍ଣେନ ପରମାତ୍ମନା । ଗୋପିକାଭିଶ୍ଚ ଗୋପୈଶ୍ଚ ବାଲିକାଭିଶ୍ଚ ବାଲକୈଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ପରମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ, ଗୋପୀ, ଗୋପ, ଝିଅମାନେ ଓ ପିଲାମାନେ ସହିତ ପୂଜା କଲେ।
ଗଵାଂ ଗଣୈଃ ସୁରଭ୍ଯା ଚ ତତ୍ପଶ୍ଚାଦାଜ୍ଞଯା ହରେଃ । ତଦା ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦେଵୈର୍ମୁନିଭିଃ ପରଯା ମୁଦା
ଗାଈମାନେ ଓ ସୁରଭି ମଧ୍ୟ ପରେ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୂଜା କଲେ। ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ମହାଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କଲେ।
ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜିତା ଵନ୍ଦିତା ସଦା । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମଂ ଦେଵୀ ସୁଯଜ୍ଞେନୈଵ ପୂଜିତା
ସେ ସଦା ଭକ୍ତିସହିତ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମେ ସୁଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଶଙ୍କରେଣୋପଦିଷ୍ଟେନ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ । ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତତ୍ପଶ୍ଚାଦାଜ୍ଞଯା ପରମାତ୍ମନଃ
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂଜା ହେଲା। ପରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜା ହେଲା।
ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜିତା ମୁନିଭିଃ ସଦା । କଲା ଯା ଯାଃ ସମୁଦ୍ଭୂତା ପୂଜିତାସ୍ତାଶ୍ଚ ଭାରତେ
ସେ ସଦା ଋଷିମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜିଲେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ପୂଜିତ ହେଲେ।