ଵାଣିଜ୍ଯରୂପା ଵଣିଜାଂ ପାପିନାଂ କଲହାଙ୍କୁରା । ଦଯାରୂପା ଚ କଥିତା ଵେଦୋକ୍ତା ସର୍ଵସମ୍ମତା
ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବ୍ୟାପାରର ରୂପ, ପାପୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର ମୂଳ। ଦୟାର ରୂପ ଭାବରେ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ।
ସର୍ଵପୂଜ୍ଯା ସର୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯା ଚାନ୍ଯାଂ ମତ୍ତୋ ନିଶାମଯ । ଵାଗ୍ବୁଦ୍ଧିଵିଦ୍ଯାଜ୍ଞାନାଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଚ ପରମାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ପୂଜ୍ୟ ଓ ବନ୍ଦନୀୟ, ଏବେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସେ ଶ୍ରୀପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଭାଷା, ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଦ୍ୟାର ଅଧିପତି।
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାସ୍ଵରୂପା ଯା ସା ଚ ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ସା ବୁଦ୍ଧିଃ କଵିତା ମେଧା ପ୍ରତିଭା ସ୍ମୃତିଦା ନୃଣାମ୍
ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ରୂପ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀସରସ୍ୱତୀ। ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧି, କବିତା, ମେଧା, ପ୍ରତିଭା ଓ ସ୍ମୃତି ଦେଇଥିବା।
ନାନାପ୍ରକାରସିଦ୍ଧାନ୍ତଭେଦାର୍ଥକଲନା ମତା । ଵ୍ଯାଖ୍ଯାବୋଧସ୍ଵରୂପା ଚ ସର୍ଵସନ୍ଦେହଭଞ୍ଜିନୀ
ନାନାପ୍ରକାର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଭେଦ ବିଚାର କରିବାର ଶକ୍ତି, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ବୁଝିବାର ରୂପ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କରିଥିବା।
ଵିଚାରକାରିଣୀ ଗ୍ରନ୍ଥକାରିଣୀ ଶକ୍ତିରୂପିଣୀ । ସ୍ଵରସଙ୍ଗୀତସନ୍ଧାନତାଲକାରଣରୂପିଣୀ
ବିଚାର କରିବା, ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିବା, ଶକ୍ତିର ରୂପ ଏବଂ ସ୍ୱର, ସଙ୍ଗୀତ, ସନ୍ଧାନ ଓ ତାଳର ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ଵିଷଯଜ୍ଞାନଵାଗ୍ରୂପା ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵୋପଜୀଵିନୀ । ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଵାଦକରୀ ଶାନ୍ତା ଵୀଣାପୁସ୍ତକଧାରିଣୀ
ବିଷୟ ଜ୍ଞାନ, ବାକ୍ ଓ ବୁଝିବାର ରୂପ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା। ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ଆଲୋଚନା ଦେଇଥିବା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବୀଣା ଓ ପୁସ୍ତକ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପା ଚ ସୁଶୀଲା ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିଯା । ହିମଚନ୍ଦନକୁନ୍ଦେନ୍ଦୁକୁମୁଦାମ୍ଭୋଜସନ୍ନିଭା
ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱର ରୂପ, ଭଲ ଚରିତ୍ରର ମାଳିକା, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ସେ ହିମ, ଚନ୍ଦନ, କୁନ୍ଦ, ଚନ୍ଦ୍ର, କୁମୁଦ ଓ ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଯଜନ୍ତୀ ପରମାତ୍ମାନଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ରତ୍ନମାଲଯା । ତପଃସ୍ଵରୂପା ତପସାଂ ଫଲଦାତ୍ରୀ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ସେ ରତ୍ନ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ତପସ୍ୟାର ରୂପ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇଥିବା।
ସିଦ୍ଧିଵିଦ୍ଯାସ୍ଵରୂପା ଚ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦା ସଦା । ଯଯା ଵିନା ତୁ ଵିପ୍ରୌଘୋ ମୂକୋ ମୃତସମଃ ସଦା
ସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାର ରୂପ ଦେବୀ ସଦା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା। ତାଙ୍କ ବିନା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁକ ଓ ମୃତ ସମାନ।
ଦେଵୀ ତୃତୀଯା ଗଦିତା ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତା ଜଗଦମ୍ବିକା । ଯଥାଗମଂ ଯଥାକିଞ୍ଚିଦପରାଂ ତ୍ଵଂ ନିବୋଧ ମେ
ତୃତୀୟ ଦେବୀ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଜଗଦମ୍ବା। ଏବେ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ମାତା ଚତୁର୍ଣାଂ ଵର୍ଣାନାଂ ଵେଦାଙ୍ଗାନାଂ ଚ ଛନ୍ଦସାମ୍ । ସନ୍ଧ୍ଯାଵନ୍ଦନମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ତନ୍ତ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିଚକ୍ଷଣା
ସେ ଚାରିଟି ଜାତି, ବେଦଙ୍ଗ, ଛନ୍ଦ, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ରର ମାତା, ସମସ୍ତ ରେ ଜ୍ଞାନବାନ।
ଦ୍ଵିଜାତିଜାତିରୂପା ଚ ଜପରୂପା ତପସ୍ଵିନୀ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତେଜୋରୂପା ଚ ସର୍ଵସଂସ୍କାରରୂପିଣୀ
ସେ ଦ୍ୱିଜାତିର ରୂପ, ଜପର ରୂପ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାରର ରୂପ।
ପଵିତ୍ରରୂପା ସାଵିତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯା । ତୀର୍ଥାନି ଯସ୍ଯାଃ ସଂସ୍ପର୍ଶଂ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ହ୍ଯାତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ
ପବିତ୍ର ରୂପରେ ସାବିତ୍ରୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରିୟା; ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧିର ଆଶା କରନ୍ତି।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶା ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପିଣୀ । ପରମାନନ୍ଦରୂପା ଚ ପରମା ଚ ସନାତନୀ
ତିନି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱର ରୂପ ଅଟୁଟ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ରୂପ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଚିରନ୍ତନ।
ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପା ଚ ନିର୍ଵାଣପଦଦାଯିନୀ । ବ୍ରହ୍ମତେଜୋମଯୀ ଶକ୍ତିସ୍ତଦଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା
ତିନି ପରବ୍ରହ୍ମର ମୂଳ ରୂପ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜର ଶକ୍ତି, ଏହି ଶକ୍ତିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ।
ଯତ୍ପାଦରଜସା ପୂତଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ନାରଦ । ଦେଵୀ ଚତୁର୍ଥୀ କଥିତା ପଞ୍ଚମୀଂ ଵର୍ଣଯାମି ତେ
ନାରଦ, ତାଙ୍କର ପାଦର ଧୂଳିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା—ଏବେ ପଞ୍ଚମ ରୂପ କହିବି।
ପଞ୍ଚପ୍ରାଣାଧିଦେଵୀ ଯା ପଞ୍ଚପ୍ରାଣସ୍ଵରୂପିଣୀ । ପ୍ରାଣାଧିକପ୍ରିଯତମା ସର୍ଵାଭ୍ଯଃ ସୁନ୍ଦରୀ ପରା
ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣର ଅଧିଦେବୀ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣର ରୂପ; ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର।
ସର୍ଵଯୁକ୍ତା ଚ ସୌଭାଗ୍ଯମାନିନୀ ଗୌରଵାନ୍ଵିତା । ଵାମାଙ୍ଗାର୍ଧସ୍ଵରୂପା ଚ ଗୁଣେନ ତେଜସା ସମା
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସଉଭାଗ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ଥିବା, ଗମ୍ଭୀରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ବାମାଙ୍ଗ ଅର୍ଦ୍ଧର ରୂପ ଏବଂ ଗୁଣ ଓ ତେଜରେ ସମ।
ପରାଵରା ସାରଭୂତା ପରମାଦ୍ଯା ସନାତନୀ । ପରମାନନ୍ଦରୂପା ଚ ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ପୂଜିତା
ତିନି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ନିମ୍ନ, ସାର ଭାବର ମୂଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ଚିରନ୍ତନ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ରୂପ, ଧନ୍ୟ, ମାନ୍ୟ ଏବଂ ପୂଜିତ।
ରାସକ୍ରୀଡାଧିଦେଵୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ରାସମଣ୍ଡଲସମ୍ଭୂତା ରାସମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତା
ରାସ କ୍ରୀଡାର ଅଧିଦେବୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପରମାତ୍ମା; ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ଜନ୍ମିତ, ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ଭୂଷିତ।
ରାସେଶ୍ଵରୀ ସୁରସିକା ରାସାଵାସନିଵାସିନୀ । ଗୋଲୋକଵାସିନୀ ଦେଵୀ ଗୋପୀଵେଷଵିଧାଯିକା
ରାସର ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଦିବ୍ୟ ଖେଳରେ ଆନନ୍ଦିତ, ରାସ ଆବାସରେ ବସିଥିବା; ଗୋଲୋକରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ, ଗୋପୀ ରୂପ ଦେଇଥିବା।
ପରମାହ୍ଲାଦରୂପା ଚ ସନ୍ତୋଷହର୍ଷରୂପିଣୀ । ନିର୍ଗୁଣା ଚ ନିରାକାରା ନିର୍ଲିପ୍ତାଽଽତ୍ମସ୍ଵରୂପିଣୀ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ରୂପ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ହର୍ଷର ଅବତାର; ନିର୍ଗୁଣ, ନିରାକାର, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ରୂପ।
ନିରୀହା ନିରହଙ୍କାରା ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହା । ଵେଦାନୁସାରିଧ୍ଯାନେନ ଵିଜ୍ଞାତା ମା ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ନିର୍ଇଛା, ନିରହଂକାର, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପାର ଅବତାର; ବେଦ ଅନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଜଣାଯାଏ, ଚତୁର୍ ଲୋକେ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟିଦୃଷ୍ଟା ନ ସା ଚେଶୈଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରୈର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଧରା ନାନାଲଙ୍କାରଭୂଷିତା
ତିନି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚାଦର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ।
କୋଟିଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପୁଷ୍ଟସର୍ଵଶ୍ରୀଯୁକ୍ତଵିଗ୍ରହା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଦାସ୍ଯୈକକରା ଚ ସର୍ଵସମ୍ପଦାମ୍
କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭା ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କର ଦେହ; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ସେବା ଏକମାତ୍ର ହାତରେ ଧରିଥିବା, ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଅଧିକାରୀ।
ଅଵତାରେ ଚ ଵାରାହେ ଵୃଷଭାନୁସୁତା ଚ ଯା । ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ପଵିତ୍ରା ଚ ଵସୁନ୍ଧରା
ଅବତାରରେ ବରାହ ରୂପରେ, ବୃଷଭାନୁର କନ୍ୟା; ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶରେ ମାଟି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିରଦୃଷ୍ଟା ଯା ସର୍ଵୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ଚ ଭାରତେ । ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନସାରସମ୍ଭୂତା କୃଷ୍ଣଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ସ୍ଥିତା
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭାରତରେ ସମସ୍ତେ ଦେଖନ୍ତି; ନାରୀ ରତ୍ନର ସାରରୁ ଜନ୍ମିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସିଥିବା।
ଯଥାମ୍ବରେ ନଵଘନେ ଲୋଲା ସୌଦାମନୀ ମୁନେ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପ୍ରତପ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା
ମୁନି, ଆକାଶରେ ନୂତନ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ହେଉଥିବା ଦିଘା ଆପ୍ତି ଭଳି, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମନଖରଦୃଷ୍ଟଯେ ଚାତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ । ନ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷସ୍ଯାପି କା କଥା
ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ନଖ ଦେଖିବା ଏବଂ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ—ସାକ୍ଷାତ ଦେଖିବାର କଥା କଣ!
ତେନୈଵ ତପସା ଦୃଷ୍ଟା ଭୁଵି ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । କଥିତା ପଞ୍ଚମୀ ଦେଵୀ ସା ରାଧା ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ସେହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଭୂମିରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖିଯାଇଥିଲେ; ଏହି ପଞ୍ଚମ ଦେବୀ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା, ତିନି ରାଧା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।