ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ପତନ୍ତ୍ଯେଵ ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦପାତକାଃ । ନଦ୍ଯାଂ ନିରଯଦୁର୍ଗସ୍ଯ ପରିଖାଯାଂ ଚ ନାରଦ
ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀରେ, ନରକ ଦୁର୍ଗର ଖାଇରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ନାରଦ।
ଯାଦୋଗଣୈଃ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଇତସ୍ତତଃ । ନାତ୍ମନା ଵିଯୁଜନ୍ତ୍ଯେଵ ନାସୁଭିଶ୍ଚାପି ନାରଦ
ସେଠି ଚାରିପାଖରେ ଜଳଜ ଜନ୍ତୁମାନେ ଘେରି ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶରୀର କିମ୍ବା ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ନାରଦ।
ସ୍ଵୀଯେନ କର୍ମପାକେନୋପତପନ୍ତି ଚ ସର୍ଵତଃ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂଯରକ୍ତୈଶ୍ଚ କେଶାସ୍ଥିନଖମାଂସକୈଃ
ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ କର୍ମର ଫଳରେ ସବୁଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୁଗୁଛନ୍ତି; ମଳ, ମୁତ୍ର, ପୁୟ, ରକ୍ତ, କେଶ, ହାଡ଼, ନଖ, ମାଂସ ଦ୍ୱାରା।
ମେଦୋଵସାସଂଯୁତାଯାଂ ନଦ୍ଯାମୁପପତନ୍ତି ତେ । ଵୃଷଲୀପତଯୋ ଯେ ଚ ନଷ୍ଟଶୌଚା ଗତତ୍ରପାଃ
ମେଦ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ନଦୀରେ ସେମାନେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ଶୌଚ ଓ ଲଜ୍ଜା ହରାଇଥିବା।
ଆଚାରନିଯମୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତାଃ ପଶୁଚର୍ଯାପରାଯଣାଃ । ତେଽତ୍ରାନୁକଷ୍ଟଗତଯୋ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଶ୍ଲେଷ୍ମରକ୍ତକୈଃ
ଆଚାର ନିୟମ ଛାଡ଼ି, ପଶୁ ଚରଣାରେ ଲଗିଥିବା, ସେମାନେ ଏଠି ଦୁଃଖ ଭରା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ମଳ, ମୁତ୍ର, କଫ, ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା।
ଶ୍ଲେଷ୍ମମଲସମାପୂର୍ଣେ ନିପତନ୍ତି ଦୁରାଗ୍ରହାଃ । ତଦେଵ ଖାଦଯନ୍ତ୍ଯେତାନ୍ଯମାନୁଚରଵର୍ଗକାଃ
କଫ ଓ ମଲ ଭରିଥିବା ଗଠିରେ ଦୁଃଖୀ ଲୋକମାନେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯମର ଦୂତମାନେ ସେମାନେ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯେ ଶ୍ଵାନଗର୍ଦଭାଦୀନାଂ ପତଯୋ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ମୃଗଯାରସିକା ନିତ୍ଯମତୀର୍ଥେ ମୃଗଘାତକାଃ
ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକମାନେ କୁକୁର, ଗଧା ଓ ଏପରି ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ସେମାନେ ସଦା ଶିକାରରେ ରୁଚି ରଖିଥାନ୍ତି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ପଶୁ ମାରିଥାନ୍ତି—
ପରେତାଂସ୍ତାନ୍ଯମଭଟା ଲକ୍ଷୀଭୂତାନ୍ନରାଧମାନ୍ । ଇଷୁଭିଶ୍ଚ ଵିଭିନ୍ଦନ୍ତି ତାଂସ୍ତାନ୍ଦୁର୍ନଯମାଗତାନ୍
ଯମର ଦୂତମାନେ ପ୍ରେତ ଆକାର ନେଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ଖରାପ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଯେ ଦମ୍ଭା ଦମ୍ଭଯଜ୍ଞେଷୁ ପଶୂନ୍ଘ୍ନନ୍ତି ନରାଧମାଃ । ତାନମୁଷ୍ମିନ୍ଯମଭଟା ନରକେ ଵୈଶସେ ତଦା
ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦମ୍ଭରେ ଦମ୍ଭପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁମାନେ ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟ। ସେମାନେ ଯମର କ୍ରୂର ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୈଶସ ନରକକୁ ଛାଡ଼ାଯିବେ।
ନିପାତ୍ଯ ପୀଡଯନ୍ତ୍ଯେଵ କଶାଘାତୈର୍ଦୁରାସଦୈଃ । ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ସଵର୍ଣାଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋ ମଦନମୋହିତଃ
ସେଠାରେ ଯମର ଦୁର୍ଦ୍ଧର ସେବକମାନେ ଚମଡ଼ା ଦେଇ ମାରିବାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେ ଦ୍ୱିଜ ମନୁଷ୍ୟ ମଦରେ ମତିହାରା ହୋଇ ସ୍ଵଜାତୀୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ମିଳନ କରିଥାନ୍ତି—
ରେତଃ ପାଯଯତି ମୂଢୋଽମୁତ୍ର ତଂ ଯମକିଙ୍କରାଃ । ରେତଃକୁଣ୍ଡେ ପାତଯନ୍ତି ରେତଃ ସମ୍ପାଯଯନ୍ତି ଚ
ସେ ମୂଢ଼ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଯମର ସେବକମାନେ ସେଠାରେ ଶୁକ୍ର ପିଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି; ଶୁକ୍ରର କୁଣ୍ଡରେ ପକାଇ ଶୁକ୍ର ପିଇବାକୁ ଚାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯେ ଦସ୍ଯଵୋଽଗ୍ନିଦାଶ୍ଚୈଵ ଗରଦା ସାର୍ଥଘାତକାଃ । ଗ୍ରାମାନ୍ସାର୍ଥାନ୍ଵିଲୁମ୍ପନ୍ତି ରାଜାନୋ ରାଜପୂରୁଷାଃ
ଯେମାନେ ଚୋର, ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା, ବିଷ ଦେଇଥିବା, ରାସ୍ତା ଚୋର, ଗ୍ରାମ ଓ ସାର୍ଥ ଲୁଟିଥିବା, ରାଜା ଓ ରାଜପୁରୁଷମାନେ—
ତାନ୍ପରେତାନ୍ଯମଭଟା ନଯନ୍ତି ଶ୍ଵାନକାଦନମ୍ । ଵିଂଶତ୍ଯଥିକସଂଖ୍ଯାତାଃ ସାରମେଯା ମହାଦ୍ଭୁତାଃ
ସେମାନେ ମୃତ ଲୋକମାନେକୁ ଯମର ସେବକମାନେ କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଖାଇବାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ବିଶିଷ୍ଟ କୁକୁରମାନେ, ବିଶ୍ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ,
ସପ୍ତଶତ୍ଯା ସମାଖ୍ଯାତା ରଭସଂ ଖାଦଯନ୍ତି ତେ । ସାରମେଯାଦନଂ ନାମ ନରକଂ ଦାରୁଣଂ ମୁନେ । ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅଵୀଚିପ୍ରଭୁଖାନ୍ମୁନେ
ସାତ ଶତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିବା କୁକୁରମାନେ ଭୟାନକ ଭାବରେ ସେମାନେକୁ ଖାଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ସାରମେୟାଦନ ଭାବେ ଡାକାଯାଏ, ମୁନି। ଏହା ପରେ ଅବୀଚି ଆଦି ନରକମାନେ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ କହିବି।
ଅଵଶିଷ୍ଟନରକଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଯେ ନରାଃ ସର୍ଵଦା ସାକ୍ଷ୍ଯେ ଅନୃତଂ ଭାଷଯନ୍ତି ଚ । ଦାନେ ଵିନିମଯେଽର୍ଥସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷେ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ନରକର ବର୍ଣ୍ନନା। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଯେ ଲୋକମାନେ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ସଦା ଝୁଟ କହନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦାନ, ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ଧନର ଦେଖାଶୁଣାରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖନ୍ତି, ହେ ଦେବର୍ଷି—
ତେ ପ୍ରେତ୍ଯାମୁତ୍ର ନରକେ ଅଵୀଚ୍ଯାଖ୍ଯେଽତିଦାରୁଣେ । ଯୋଜନାନାଂ ଶତୋଚ୍ଛ୍ରାଯାଦ୍ଗିରିମୂର୍ଧ୍ନଃ ପତନ୍ତି ହି
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅତି ଭୟାନକ ଅବୀଚି ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ତଳକୁ ଫେଙ୍ଗାଯାନ୍ତି।
ଅନାକାଶେଽଧଃଶିରସସ୍ତଦଵୀଚୀତିନାମକେ । ଯତ୍ର ସ୍ଥଲଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଚ ଜଲଵଦ୍ଵୀଚିସଂଯୁତମ୍
ଅବୀଚି ନରକରେ ତଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଭୂମି ଜଳର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଅଵୀଚିମତ୍ତତସ୍ତତ୍ର ତିଲଶଶ୍ଛିନ୍ନଵିଗ୍ରହଃ । ମ୍ରିଯତେ ନୈଵ ଦେଵର୍ଷେ ପୁନରେଵାଽଵରୋପ୍ଯତେ
ଅବୀଚି ନରକରେ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ତିଳ ଭଳି ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଏ; ତଥାପି, ହେ ଦେବର୍ଷି, ସେମାନେ ମରନ୍ତି ନାହିଁ, ପୁନି ପୁନି ତଳକୁ ଫେଙ୍ଗାଯାନ୍ତି।
ଯୋ ଵା ଦ୍ଵିଜୋ ଵା ରାଜନ୍ଯୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭଵ । ସୋମପୀଥସ୍ତତ୍କଲତ୍ରଂ ସୁରାଂ ଵା ପିବତୀଵ ହି
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାର ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁଠି ସୋମ ପିଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ମିଳନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ମଦ୍ୟ ପିଉଛନ୍ତି—
ପ୍ରମାଦତସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଵୈ ନିରଯେ ପରିପାତନମ୍ । କୁର୍ଵନ୍ତି ଯମଦୂତାସ୍ତେ ପାନଂ କାର୍ଷ୍ଣାଯସୋ ମୁନେ
ଅସାବଧାନତାରେ, ସେମାନେ ନରକରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯମର ସେବକମାନେ ସେମାନେକୁ ଗଳିଥିବା କାଳି ଲୋହା ପିଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି, ମୁନି।
ଵହ୍ନିନା ଦ୍ରଵମାଣସ୍ଯ ନିତରାଂ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭଵ । ସମ୍ଭାଵନେନ ସ୍ଵସ୍ଯୈଵ ଯୋଽଧମୋଽପି ନରାଧମଃ
ଅଗ୍ନିରେ ଗଳିଥିବା ଲୋହା ଯେତେବେଳେ ସେମାନେକୁ ପକାଯାଏ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାସଂଭବ, ନିଜ ଜନ୍ମର ଗର୍ବରେ ଥିବା ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—
ଵିଦ୍ଯାଜନ୍ମତପୋଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତୋ ନରାନ୍ । ଵରୀଯସୋଽପି ନ ବହୁ ମନ୍ଯତେ ପୁରୁଷାଧମଃ
ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନ, ଜନ୍ମ, ତପ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଆଚାରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟ—
ସ ନୀଯତେ ଯମଭଟୈଃ କ୍ଷାରକର୍ଦମନାମକେ । ନିରଯେଽର୍ଵାକ୍ଶିରା ଘୋରା ଦୁରନ୍ତଯାତନାଶ୍ନୁତେ
ସେମାନେକୁ ଯମର ସେବକମାନେ କ୍ଷାରକାଦମ ନାମକ ନରକକୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟାନକ ଓ ଶେଷ ନ ହୋଇଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଯେ ଵୈ ନରା ଯଜନ୍ତ୍ଯନ୍ଯଂ ନରମେଧେନ ମୋହିତାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋଽପି ଵା ନରପଶୁଂ ଖାଦନ୍ତ୍ଯତ୍ର ମହାମୁନେ
ଯେ ଲୋକମାନେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ବଳି ଦେଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ନାରୀମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ମାଂସ ଖାଉଥାନ୍ତି, ମହାମୁନି—
ପଶଵୋ ନିହିତାସ୍ତେ ତୁ ଯମସଦ୍ଯନି ସଙ୍ଗତାଃ । ସୌନିକା ଇଵ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଦାର୍ଯ ଶିତଧାରଯା
ସେଠାରେ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ଯମର ସଭାରେ ଏକଠା ହୋଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କସାଇ ଭଳି ତିକ୍ତ ଚାକୁ ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରନ୍ତି—
ଅସୃକ୍ପିବନ୍ତି ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଗାଯନ୍ତି ବହୁଧା ମୁନେ । ଯଥେହ ମାଂସଭୋକ୍ତାରଃ ପୁରୁଷାଦା ଦୁରାସଦାଃ
ସେମାନେ ରକ୍ତ ପିଉଥାନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଗୀତ ଗାଉଥାନ୍ତି, ମୁନି; ଏଠାରେ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୟାନକ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷକ ଭଳି।
ଅନାଗସୋଽପି ଯେଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମେ ଵା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରକ । ଵୈଶ୍ରମ୍ଭକୈରୁପସୃତାନ୍ଵିଶ୍ରମ୍ଭଯ୍ଯଜିଜୀଵିଷୂନ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଗାଁରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଠକେଇବା ଲୋକମାନେ ଆସି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଭରସା କରି ଜୀବନ ଚାଲାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି—
ଶୂଲସୂତ୍ରାଦିଷୁ ପ୍ରୋତାନ୍କ୍ରୀଡନୋତ୍କାରକାନିଵ । ପାତଯନ୍ତି ଚ ତେ ପ୍ରେତ୍ଯ ଶୂଲପାତେ ପତନ୍ତି ହ
—ସେମାନେ ଶୂଳ କିମ୍ବା ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାନ୍ତି, ଖେଳନା ପରି ତାଳି ଦିଆଯାଏ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେମାନେ ଶୂଳପାତ ନାମକ ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଶୂଲାଦିଷୁ ପ୍ରୋତଦେହାଃ କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ଚାତିପୀଡିତାଃ । ତିଗ୍ମତୁଣ୍ଡୈଃ କଙ୍କବକୈରିତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ତାଡିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଶୂଳ ଉପରେ ଝୁଲାଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ଥିବା ଗିଧ ଓ କାଉଁ ଏଠାଉଠି ମାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି।
ପୀଡିତା ଆତ୍ମଶମଲଂ ବହୁଧା ସଂସ୍ମରନ୍ତି ହି । ଯେ ଭୂତାନୁଦ୍ଵେଜଯନ୍ତି ନରା ଉଲ୍ବଣଵୃତ୍ତଯଃ
ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ସେମାନେ ନିଜ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ୍ରୁର ଚରିତ୍ରରେ ଜୀବମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି—